بازخوانی اخلاق عمومی و خصوصی در ایران:
➖به بهانه سیونهمین سالروز ریاست جمهوری شهید رجایی
عباس آخوندی در گفتوگو با مجله تجارت فردا، مردادماه ۱۳۹۹
🔸سوال نخست » در سیاست ورزی ایرانی، «مردمی بودن» به چه معناست و چرا مفهوم مردمیبودن و سادهزیستی در میان مردم ایران، مفهومی جذاب بوده است؟ ایا این جذابیت هنوز هم باقی است و میتواند سیاستمداران را به صدر بنشاند؟
🔹حتما میتواند تاثیر گذار باشد. البته این مساله به درک جامعه و تلقی عمومی از مفهوم سیاست باز میگردد. گاهی، سیاست به عنوان «سازماندهی عمل جمعی» تلقی میشود که یک ملت قصد دارد که یک عمل خاص را سازماندهی کند تا به اهداف جمعی برسد. در این صورت، به هیچ شکل این مساله برجسته نمیشود که آیا این سیاست مدار، ساده زیست هست یا نیست؛ چون در این وضعیت، آنچه مورد توجه قرار میگیرد، مساله «جمع»، «منافع جمعی» و «منافع ملی» است، صفات شخصی در حد وفاداری ملی و پایبندی به قانون در دستور کار قرار میگیرد و بیشتر از رفتار خصوصی فرد، فرایندهای سازماندهی، موضوع سیاستگذاری، نحوه مشارکت، منافع ملی، گفتمان و مشارکت اجتماعی و مباحثی از این دست بیشتر مورد توجه قرار میگیرد. اما اگر به عرصه سیاست در ایران بازگشت نماییم، بحث بر سر «حکومت اشخاص» است. یک فرض مشخص بر ذهنیت و تلقی عمومی وجود دارد که در یک طرف، «حاکم» و با بهتر بگوییم «هیات حاکمه» قرار دارد و در طرف دیگر «مردمِ تحت حاکمیت» وجود دارند.لذا، عملا مساله سازماندهی عمل جمعی مطرح نیست و آنچه مورد توجه می باشد، شیوه و معیار تصمیمگیری حکومت است. در این شرایط، برای افراد این مساله اهمیت دارد که حکومت چقدر به مسائلی چون اخلاق فردی (مثل سادهزیستی و...) توجه دارد. در سازمان عمل جمعی نیز بحث بر سر ویژگی های مثبتی چون درستکاری وجود دارد اما در آنجا، نقش فرد در قالب نقش «دولت مدرن» به عنوان یک «نهاد غیرِفردی» قرار میگیرد. با این حال، در ایران چون بحث حکومت مطرح است و حکومت هم با اشخاص تعریف میگردد لذا رفتار فردی، بیشتر قابل توجه است.
🔹 در ایران، در وضعیّت ضعف دولت مدرن، «فرایندها» چندان مدنظر نیستند و در مورد گفتمانها و منافع ملی اغلب بحث جدی صورت نمیگیرد، لذا، سیاستها به افراد گره خوردهاند و رفتار فرد، مبین یک سیاست است نه یک گفتمان. این موارد، امروزه عینیّت صحنهی سیاست در ایران را شکل میدهند. آشکارا، همه چیز مبتنی بر فرد است. به همین دلیل، رفتارهای نمایشی همچون سادهزیستی کماکان در موفقیت سیاستمدارن موثر است؛ چرا که هنوز هم گفتمان جمعی و ارزشهای ملی مورداجماع در کشور وجود ندارد و فرایندی برای گفتگو پیرامون یک موضوع مثلا موضوعات اقتصادی مثل قیمت ارز یا سایر سیاستهای اقتصادی شکل نمیگیرد. لذا همه چیز به رفتار یک سیاستمدار باز میگردد که چقدر افرادی که تحت تاثیر این سیاستمدار هستند، میتوانند با او احساس همدلی کنند و احساس کنند که چقدر از جنس خودشان است. شعار «مردی از جنس مردم» برامده از همین نگاه است. بر همین اساس، مشارکت واقعی و ضمنی در فرایندها شکل نمیگیرد و احساسات جایگزین رویهها میشود.
🔻برای مطالعه ادامه مصاحبه و سوالات که در مجله تجارت فردا به چاپ رسیده است روی لینک زیر کلیک کنید:
📄https://vrgl.ir/Q2xKrجان آگه با #فرهیختگان