در بزرگترین رزمنامۀ منظوم پارسی، در میانۀ جنگِ انتقامِ خونِ سیاوش از افراسیاب، این ابیات از زبان رستم بیان میشود:
«پلنگ این شناسد که پیکار و جنگ
نه خوبست و داند همی کوه و سنگ»
...
«زجنگ آشتی بیگمان بهتر است
نگه کن که گاوت به چرم اندر است»
دقت کنید میگوید حتی پلنگ که شهره به خوی خشن و خونخواری است و حتی کوه و سنگ (یا آدمهایی به بیعقلی این اشیا) هم میفهمند که جنگ بد است و آشتی خوب. (دست کم از این نظر که خشونت خالی از مخاطره نیست.) فقط مشکل اینجاست که آشتیخویی بایستی دوسویه باشد. جنگ به تصمیم یک طرف است، صلح به تصمیم دو طرف. رستم میگوید شما سیاوش را به ظلم کشتید، و حالا که به انتقام آمدهایم دعوای صلح و آشتی میکنید.
در زمانۀ ما، بسا اینگونه است که هر طرف، دیگری را آغازگر خشونت و مستوجب تلافی معرفی میکند. ولی اغلب یکی راست نمیگوید. شاید هم، برخلاف فرمودۀ رستم، همگان بر بدی جنگ و خوبی آشتی همصدا نباشند. هستند کسانی که معتقدند به نابود کردن دنبالهدار کسانی در این عالم؛ از جمله شعبههای مختلف کمونیسم.
#مرتضی_مردیها
@flith