سرمایه‌داری رفاقتی
برای آنکه بفهمیم سرمایه‌داری رفاقتی (crony-capitalism) چیست ابتدا یک مثال از حوزه‌ای غیر از مبادله و اقتصاد می‌زنم. فرض کنید کسی رسانه‌هایی مثل روزنامۀ کیهان یا خبرگزاری فارس را نشان دهد و بگوید: جریان گردش اطلاعات در ایران نه فقط مشکل کمبود آزادی ندارد بلکه برعکس مشکل بی‌‌دروپیکری و عدم دخالت دولت دارد. رسانه‌ها در ایران هرچه می‌خواهند می‌نویسند. به هر کسی دوست داشته باشند هر تهمتی می‌زنند و دست کسی هم به جایی بند نیست. حتی در آزادترین کشورها چنین آزادی وجود ندارد.
سپس چند تا مثال ذکر کند که فلان نشریه در آمریکا یا سوئیس به کسی تهمتی زد و او هم با طرح شکایت در دادگاه نه تنها غرامت کلانی از آن نشریه ستاند بلکه وادارشان ساخت تهمت خود را هم پس بگیرند: آیا چنین کاری با رسانه‌های «ارزشی» یا صداوسیما ممکن است؟ قطعاً خیر. پس این نشان می‌دهد جریان گردش اطلاعات در ایران حتی از آمریکا و سوییس آزادتر یا بهتر است بگوییم بی‌در و پیکرتر است و دولت هیچ مسئولیتی را در آن بر عهده نگرفته است. ما نیاز به عدالت رسانه‌ای داریم. ما نیاز به دولتی داریم که رسانه‌ها را تحت کنترل بگیرد و آنها را در جهت «خیر عمومی» هدایت کند.
فکر نمی‌کنم کسی این حرف‌ها را جدی بگیرد و اصلاً نیازی باشد در نقد آن استدلالی بیاورم. می‌خواهم بگویم بسیار کسانی همین شیوۀ استدلال را برای توصیف شرایط اقتصادی در ایران به کار می‌برند و نتیجه می‌گیرند که مشکل اقتصاد ایران نه دخالت دولت و فقدان آزادی که عدم دخالت دولت و آزادی در حد «بی‌بندوباری» در آن است؛ البته قصد شوخی هم ندارند و این را کاملاً جدی می‌گویند! برای همین در این زمینه ما مجبوریم استدلال آنها را جدی بگیریم و تأکید کنیم که غلط و به نوعی تحریف واقعیت است.
سرمایه‌داری رفاقتی در واقع اگر بخواهیم دقیق صحبت کنیم اصلاً سرمایه‌داری نیست. نظام اقتصادی مبتنی بر بازار آزاد نیازمند یک دسته پیش‌نیازهای حقوقی است که قبلاً باید محقق شده باشند. وجود امتیاز ویژه برای شخص یا اشخاصی در یک جامعه به معنی فقدان آزادی و نقض لااقل بخشی از پیش‌نیازهای حقوقی در آن جامعه است. وقتی من اجازۀ واردات خودرو ندارم ولی ایران‌خودرو دارد یعنی من آزادی ندارم ولی ایران‌خودرو از یک امتیاز ویژه و نامشروع بهره‌مند شده است. وقتی انتخابی جز همراه اول یا ایرانسل ندارم یعنی آزادی ندارم. فرقی هم نمی‌کند که آیا این کمپانی‌ها تنها روی کاغذ خصوصی باشند یا آنکه حقیقتاً خصوصی باشند؛ چنانکه فرقی نمی‌کند در حوزۀ رسانه نشریه‌ای که با فراغ بال هر افترایی را به دیگری می‌زند مستقیم زیر نظر دولت باشد یا نباشد. مهم این است که دولت برای بخشی از جمعیت ساکن در کشور امتیازاتی قائل شده است که جزوی از حقوق هیچ‌کس نیستند. فرقی نمی‌کند مدرسه یا دانشگاهی غیردولتی باشد یا نباشد. مهم این است که همۀ افراد اجازۀ تأسیس مؤسسات آموزشی و فرهنگی را ندارند و این امتیاز تنها به افراد خاصی با طرز فکر و وابستگی عقیدتی مشخص اعطا می‌شود.
ادامه مطلب
✅ @karkhone
برای آنکه بفهمیم سرمایه‌داری رفاقتی (crony-capitalism) چیست ابتدا یک مثال از حوزه‌ای غیر از مبادله و اقتصاد می‌زنم. فرض کنید کسی رسانه‌هایی مثل روزنامۀ کیهان یا خبرگزاری فارس را نشان دهد و بگوید: جریان گردش اطلاعات در ایران نه فقط مشکل کمبود آزادی ندارد بلکه برعکس مشکل بی‌‌دروپیکری و عدم دخالت دولت دارد. رسانه‌ها در ایران هرچه می‌خواهند می‌نویسند. به هر کسی دوست داشته باشند هر تهمتی می‌زنند و دست کسی هم به جایی بند نیست. حتی در آزادترین کشورها چنین آزادی وجود ندارد.
سپس چند تا مثال ذکر کند که فلان نشریه در آمریکا یا سوئیس به کسی تهمتی زد و او هم با طرح شکایت در دادگاه نه تنها غرامت کلانی از آن نشریه ستاند بلکه وادارشان ساخت تهمت خود را هم پس بگیرند: آیا چنین کاری با رسانه‌های «ارزشی» یا صداوسیما ممکن است؟ قطعاً خیر. پس این نشان می‌دهد جریان گردش اطلاعات در ایران حتی از آمریکا و سوییس آزادتر یا بهتر است بگوییم بی‌در و پیکرتر است و دولت هیچ مسئولیتی را در آن بر عهده نگرفته است. ما نیاز به عدالت رسانه‌ای داریم. ما نیاز به دولتی داریم که رسانه‌ها را تحت کنترل بگیرد و آنها را در جهت «خیر عمومی» هدایت کند.
فکر نمی‌کنم کسی این حرف‌ها را جدی بگیرد و اصلاً نیازی باشد در نقد آن استدلالی بیاورم. می‌خواهم بگویم بسیار کسانی همین شیوۀ استدلال را برای توصیف شرایط اقتصادی در ایران به کار می‌برند و نتیجه می‌گیرند که مشکل اقتصاد ایران نه دخالت دولت و فقدان آزادی که عدم دخالت دولت و آزادی در حد «بی‌بندوباری» در آن است؛ البته قصد شوخی هم ندارند و این را کاملاً جدی می‌گویند! برای همین در این زمینه ما مجبوریم استدلال آنها را جدی بگیریم و تأکید کنیم که غلط و به نوعی تحریف واقعیت است.
سرمایه‌داری رفاقتی در واقع اگر بخواهیم دقیق صحبت کنیم اصلاً سرمایه‌داری نیست. نظام اقتصادی مبتنی بر بازار آزاد نیازمند یک دسته پیش‌نیازهای حقوقی است که قبلاً باید محقق شده باشند. وجود امتیاز ویژه برای شخص یا اشخاصی در یک جامعه به معنی فقدان آزادی و نقض لااقل بخشی از پیش‌نیازهای حقوقی در آن جامعه است. وقتی من اجازۀ واردات خودرو ندارم ولی ایران‌خودرو دارد یعنی من آزادی ندارم ولی ایران‌خودرو از یک امتیاز ویژه و نامشروع بهره‌مند شده است. وقتی انتخابی جز همراه اول یا ایرانسل ندارم یعنی آزادی ندارم. فرقی هم نمی‌کند که آیا این کمپانی‌ها تنها روی کاغذ خصوصی باشند یا آنکه حقیقتاً خصوصی باشند؛ چنانکه فرقی نمی‌کند در حوزۀ رسانه نشریه‌ای که با فراغ بال هر افترایی را به دیگری می‌زند مستقیم زیر نظر دولت باشد یا نباشد. مهم این است که دولت برای بخشی از جمعیت ساکن در کشور امتیازاتی قائل شده است که جزوی از حقوق هیچ‌کس نیستند. فرقی نمی‌کند مدرسه یا دانشگاهی غیردولتی باشد یا نباشد. مهم این است که همۀ افراد اجازۀ تأسیس مؤسسات آموزشی و فرهنگی را ندارند و این امتیاز تنها به افراد خاصی با طرز فکر و وابستگی عقیدتی مشخص اعطا می‌شود.
ادامه مطلب
✅ @karkhone
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment