✍ فرهاد خسروخاور/استاد مدرسه عالی مطلعات علوم اجتماعی پاریس
📌از لاييسيته آرام بخش تا نو-لاييسيته حرمتشكن حال و هوای بيمارگونه بر جامعه فرانسه سايه افكنده و عدهای لاييسيته را دستاويزِ جنگی اعنقادی كردهاند بدون اينكه ضرورتی برای آن وجود داشته باشد.مبارزه ايدئولوژيک به نام لاييستيه باعث سرگرمی و غفلت جهت پرداختن به مسائل واقعی شده و نوعی قطبی شدن را پديد آورده است كه نتايج آن در تضاد با انتظارات مدافعان و پديدآورندگان اين صحنه است.
📌اينجا ميخواهم به دو پديدهای بپردازم كه منشا و خاستگاه حملات تروريستها در چند هفته گذشته بوده و شوربختانه فرانسه قربانی اصلی آن در اروپا است. اين دو پديده يكی انتشار دوباره كاريكاتورهای مربوط به پيامبر اسلام و ديگری حق توهين و كفرگويی در باب مقدسات است. باری مجله #شارلی_هبدو بار اول با انتشار نخستين كاريكاتورها باعث مرگ 7 روزنامهنگار و 5 فرد عادی به دست جهادگرايان خشک انديش و متعصب شد و باردوم با انتشار مجدد اين كاريكاتورها چندين نفر در چند سوء قصد جان باختند. حق پايدار توهين كردن و كشيدن كاريكاتور مقدس است اما انگيزه اين عمل را من به شخصه غير مسوولانه و غير عاقلانه ميدانم.
📌به مساله توهين بپردازيم: بی ترديد حق توهين به مقدسات به رسميت شناخته شده است آيا اين حق امری قدسی است و نبايد آن را به نقد كشيد و درباره آن چون و چرا كرد يا به نام همين آزادی آن را به پرسش كشيد؟ آيا ما بدون هيچ قيد و شرطی آزاديم تا به ديگران، مسيحی، يهودی و مسلمان بتازيم و با لذتی كژروانه به نام آزادی آنان را مسخره كنيم.
📌آزادی من زمانی كه سد راه آزادی ديگران شود پايان مييابد. كاريكاتورها برای توهينشدگان جای انتخاب جهت پاسخی احتمالی باقی نميگذارد:كدام مسلمان قادر است تا با كشيدن كاريكاتور به نقد لاييسيته بپردازد بدون اينكه در معرض تحقير و تنفر در ملاء عام قرار نگيرد و كدام روزنامهای با آگاهی به اين وضعيت توانايی چاپ آن نوشته را خواهد داشت. نقاديهای من در باب شكل تازه لاييسيته كه من نامش را نو- لاييسيته نهادهام و در تقابل با لاييسيته پدران بنيانگذار آن در فرانسه است، مرا در معرض بدترين ناسزاهای نژادگرايانه و نفرتآور كسانی قرار داد كه حرفهای مستهجن خود را بدون هيچگونه هراس از نتايج آن در شبكه اجتماعی فيسبوک گذاشتند. با اين وجود من ناسزا نگفته و تنها استدلال كردم و شايد استدلال من درست نبود اما دليل را بايد با دليل و نه ناسزا پاسخ گفت. وقتی چنين بيرحمانه به من توهين ميشود ديگر نميتوان به نام آزادی از برابری استفاده از حقی كه هيچ قدسيتی ندارد سخن گفت. آزادی در كشور فرانسه كه خود را سرزمين بردباری و مدارا ميداند، بايد مستدل و آرام باشد.
📌كاريكاتورهای بسيار افراطی زير پا گذاشتن چنين بردباري و مخالف كرامت ديگران است. البته در گذشته كاريكاتورهايی در باره كاتوليكها منتشر شد آيا خود اين كار دليل مشروعيت اين عمل است و آيا نبايد قانونی بودن آن عمل را در نظر داشت؟آيا خويشتنداری را نبايد فضليتی بزرگ دانست كه معنی آن همانا مسووليت هر كس در مقابل چنين موقعيت تنشزايی است.
📌هركس، شايد به جز حرمتشكنان شارلی هبدو، ميداند كه اسلامگرايی بنيادگرا خطری مرگآور برای دموكراسی است. ديگر دموكراسيهای غربی اين مساله را نه فقط در سطح دولت بلكه در سطح شهروندان هم در نظر گرفتند. به جای اين كار فرانسه به نام آرمان توهين كردن چنين عقل سليم را زير پا گذاشت و نه تنها به انتشار مجدد اين كاريكاتورها پرداخت بلكه آن را عملی قهرمانانه پنداشت كه سرانجام آن در اين وضعيت هيجانزده باعث مرگ چندين نفر شد. اينكه بايد به مبارزه آشكار و نبرد بی امان با اسلامگرايی بنيادگرا چه در صحنه اعتقادی و در چه در زمينه نظامی پرداخت آشكار است اما تحريک كودكانه بنيادگرايان و مردمان مسلمان سراسر دنيا با نشان دادن اين كاريكاتورها نشانه فقدان عقل سليمی است كه دكارت مدعی بود كه ميان همه به بهترين وجهی تقسيم شده است.
📌مبارزه با جهادگرايی كه تنها اقليتی را در بر ميگيرد، راهحل نظامی دارد اما توهين كردن روح تعداد زيادی از مسلمانان را جريحهدار ميكند و نميتوان از آنان انتظار داشت تا مانند كاتوليكهای قرن 19 عمل كنند چرا كه آنان در فرانسه اكثريت مهمی بوده و توانايی دفاع از خود را داشتند اما مسلمانان در كشورهای غربی اقليتی هستند كه در روح و روان آنان هنوز نشانههای سلطه غرب و استعمار برجاست.
📌سه حمله تروريستی را كسانی مرتكب شدند كه در فرانسه به دنيا نيامدهاند؛ يكی در پاكستان، دومی در چچن و سومی در تونس و اين نشان ميدهد كه افراط گرايی اسلامی چهره عوض كرده است.از اين پس پديده آزردگی محدود به مسلمانان نسل دوم يا نودينان در غرب نبوده بلكه مسلمانان را در سراسر دنيا در بر ميگيرد و جهانی شدن اين امر بسيار خطرناک است./اعتماد