غرب امروز دقیقاً در همین نقطه ایستاده است؛ قادر نیست تجاوز به مرزها و نقض آشکار معاهدات بین‌المللی را ذیل هیچ منطق اخلاقی یا عقلانی عام بگنجاند، مگر با توسل به منطق باستانیِ توکیدیدس در «گفت‌وگوی ملیانی‌ها»: «قدرتمندان آنچه را می‌توانند انجام می‌دهند و ضعیفان آنچه را باید رنج می‌کشند.» این یعنی سقوط کامل قرن‌ها فلسفهٔ حقوق به درک بدویِ هابزی از جهان.
۴. آوارگیِ سوژهٔ روشنفکرِ ایرانی: گسست از توهمِ ناجی
در این میانه، وضعیت روشنفکر معتدل و دموکراسی‌خواه ایرانی بیش از هر زمان دیگری دراماتیک و اگزیستانسیل است. روشنفکر ایرانی سال‌ها تلاش کرده بود پروژهٔ مدرنیته و دموکراسی‌خواهی را از چنگال رادیکالیسمِ ویرانگر نجات دهد و آن را در قالب قانون‌گرایی، خردورزیِ تدریجی و پیوند با جامعهٔ جهانی صورت‌بندی کند. اما مواجهه با این حجم از استاندارد دوگانه، تحریم‌های کور که پیکرهٔ طبقهٔ متوسط را فرسود، بی‌تفاوتی نسبت به حق حیات در خاورمیانه و گستاخیِ راست افراطی، ضربه‌ای تروماگونه به این وجدان جمعی وارد کرد.
روشنفکر معتدل ایرانی امروز خود را در وضعیتِ بی‌پناهیِ فکری می‌یابد. او درمی‌یابد که دموکراسی غربی نه یک الگوی نجات‌بخشِ صادراتی، بلکه ساختاری گرفتار در الیگارشی مالی، منافع ژئوپلیتیک و بحران‌های مشروعیت درونی است. این «زوال باور» لزوماً به معنای رد کردن ارزش رهایی‌بخشِ «آزادی»، «عدالت» و «حقوق بنیادین انسان» نیست؛ بلکه پایانِ «ازخودبیگانگیِ هنجارین» است. این لحظه، لحظهٔ دردی زاینده است؛ درکی استوار بر اینکه آزادی و کرامت انسانی نمی‌تواند از طریق پیوستن منفعلانه به یک ژئوپلیتیکِ ریاکار یا دل بستن به غربِ ایده‌آلیزه‌شده محقق شود.
کلام آخر: ضرورت بازسازی عقلانیت از درون ویرانه‌ها
آنچه در مهر ۱۴۰۵ پیش روی ماست، صحنهٔ غروب بت‌های دیرین است. لیبرال‌دموکراسی غربی با همدستی در توحش علیه فرودستانِ جهان در غزه، با برکشیدن شومن‌های فاشیست‌مآب به کرسی قدرت و با ویران کردنِ بقایای حقوق بین‌الملل، خود مشروعیت تاریخی خویش را سلاخی کرد.
اکنون زمان آن رسیده است که دموکراسی و عدالت از اسارت هژمونیِ غربی آزاد شوند. تجربهٔ خاورمیانه و ایران در این سال‌های خونین و پرتلاطم، درس تلخی به همراه داشت: هرگونه تلاشی برای احیای کرامت انسانی و زیستِ دموکراتیک، باید از بسترِ نقد بی‌رحمانهٔ استانداردهای دوگانه، اتکای وثیق به تاب‌آوری درونی جامعه و بازتعریف شجاعانهٔ مفهوم حق، به‌دور از هرگونه شیفتگیِ ساده‌لوحانه، آغاز شود. اگر قرار است اتوپیایی دوباره ساخته شود، این اتوپیا بر خاکسترِ توهمات پیشین و با جوهرِ تلخِ این بیداری تاریخی رقم خواهد خورد.
۴. آوارگیِ سوژهٔ روشنفکرِ ایرانی: گسست از توهمِ ناجی
در این میانه، وضعیت روشنفکر معتدل و دموکراسی‌خواه ایرانی بیش از هر زمان دیگری دراماتیک و اگزیستانسیل است. روشنفکر ایرانی سال‌ها تلاش کرده بود پروژهٔ مدرنیته و دموکراسی‌خواهی را از چنگال رادیکالیسمِ ویرانگر نجات دهد و آن را در قالب قانون‌گرایی، خردورزیِ تدریجی و پیوند با جامعهٔ جهانی صورت‌بندی کند. اما مواجهه با این حجم از استاندارد دوگانه، تحریم‌های کور که پیکرهٔ طبقهٔ متوسط را فرسود، بی‌تفاوتی نسبت به حق حیات در خاورمیانه و گستاخیِ راست افراطی، ضربه‌ای تروماگونه به این وجدان جمعی وارد کرد.
روشنفکر معتدل ایرانی امروز خود را در وضعیتِ بی‌پناهیِ فکری می‌یابد. او درمی‌یابد که دموکراسی غربی نه یک الگوی نجات‌بخشِ صادراتی، بلکه ساختاری گرفتار در الیگارشی مالی، منافع ژئوپلیتیک و بحران‌های مشروعیت درونی است. این «زوال باور» لزوماً به معنای رد کردن ارزش رهایی‌بخشِ «آزادی»، «عدالت» و «حقوق بنیادین انسان» نیست؛ بلکه پایانِ «ازخودبیگانگیِ هنجارین» است. این لحظه، لحظهٔ دردی زاینده است؛ درکی استوار بر اینکه آزادی و کرامت انسانی نمی‌تواند از طریق پیوستن منفعلانه به یک ژئوپلیتیکِ ریاکار یا دل بستن به غربِ ایده‌آلیزه‌شده محقق شود.
کلام آخر: ضرورت بازسازی عقلانیت از درون ویرانه‌ها
آنچه در مهر ۱۴۰۵ پیش روی ماست، صحنهٔ غروب بت‌های دیرین است. لیبرال‌دموکراسی غربی با همدستی در توحش علیه فرودستانِ جهان در غزه، با برکشیدن شومن‌های فاشیست‌مآب به کرسی قدرت و با ویران کردنِ بقایای حقوق بین‌الملل، خود مشروعیت تاریخی خویش را سلاخی کرد.
اکنون زمان آن رسیده است که دموکراسی و عدالت از اسارت هژمونیِ غربی آزاد شوند. تجربهٔ خاورمیانه و ایران در این سال‌های خونین و پرتلاطم، درس تلخی به همراه داشت: هرگونه تلاشی برای احیای کرامت انسانی و زیستِ دموکراتیک، باید از بسترِ نقد بی‌رحمانهٔ استانداردهای دوگانه، اتکای وثیق به تاب‌آوری درونی جامعه و بازتعریف شجاعانهٔ مفهوم حق، به‌دور از هرگونه شیفتگیِ ساده‌لوحانه، آغاز شود. اگر قرار است اتوپیایی دوباره ساخته شود، این اتوپیا بر خاکسترِ توهمات پیشین و با جوهرِ تلخِ این بیداری تاریخی رقم خواهد خورد.
2 comments
Log in to comment
و
زبان حال کثیری از افرادی که دل به تحولات مدنی بسته بودن.
ما لااقل 10 الی 15 سال عقب رفتیم