داستان 40 نفر از آن ۵۳ نفری که اموال آنها مصادره شد و به باد رفت! | ندا گنجی
شادی معرفتی
4. مراد اریه
مراد اریه فوت و فن تجارت را از همان دوره نوجوانی در مغازه برادرش «یحیی اریه» آموخت. او در سال 1277 در کاشان و در یک خانواده یهودی متولد شد. تجاربی که اریه در جریان سفرهایش به اقصی نقاط جهان از روسیه به انگلیس و ایتالیا به دست آورد، او را در جوانی به یکی از تاجران صاحبنام پارچه و منسوجات تبدیل کرد. اریه در کنار تجارت به عرصه سیاست نیز آمد و رفت داشت و در چهار دوره، نمایندگی کلیمیان را در مجلس شورای ملی بر عهده داشت. او در سال 1340، نخستین مجتمع تجاری را به مرحله بهرهبرداری رساند که کارخانجات سرامیکسازی و کاشیسازی ایرانا، پلاستیکسازی، ملامینسازی تهران، واحد تولیدی پتو پرنیان، کارخانه بستنیسازی الدورادو و نیز چندین واحد کوچک و بزرگ تولیدی نیز در این مجتمع قرار داشت. انقلاب که پیروز شد، اریه به نیویورک رفت و در سال 1372 نیز درگذشت.
5. جعفر اخوان
در توصیف نقش «جعفر اخوان» در اقتصاد ایران، همین بس که گفته میشود، او شالوده صنعت خودرو را در ایران بنیان نهاده است. اخوان، شرکت بازرگانی «جیپ» را زمانی تاسیس کرد که خیابانهای ایران مملو از اتومبیلهای کادیلاک، بیوک یا شورولت آمریکایی بود. او، ابتدا به واردات «جیپ ویلیز» پرداخت و سپس در سال 1335 خط مونتاژ آن را در کشور راهاندازی کرد. اخوان حدود سه سال بعد توانست «جیپ شهباز» را از کیلومتر 9 جاده مخصوص کرج روانه بازار کند. تغییر نام شرکت جیپ به جنرالموتورز نیز زمانی روی داد که اخوان در سال 1352، 45 درصد سهام این شرکت را به جنرالموتورز واگذار کرد و البته بخشی از سهام این شرکت به بنیاد پهلوی رسید. این شرکت تولیدکننده خودروهای لوکس، پس از انقلاب به سازمان گسترش واگذار شد و نام آن به «پارسخودرو» تغییر کرد. اخوان همچنین یکی از سهامداران بانک داریوش نیز بود.
6. عبدالحمید اخوانکاشانی
از میان فرزندان «عبدالباقی اخوانکاشانی» تاجر بزرگ فرش در کاشان عبدالحمید بیش از سایر برادرانش به تجارت،علاقه نشان داد. این گرایش، بعدها از او یک بازرگان کارآزموده تجهیزات الکترونیکی ساخت. کسی که نخستین ماشین لباسشویی و رادیوی ترانزیستوری را به ایرانیان هدیه کرد. نمایندگی محصولات خانگی زانوسی، چرخ خیاطی کهلر و نمایندگی شرکت الکتریکی R.E.F نیز از دیگر فعالیتهای برجسته او و برادرانش به شمار میرود. اما آنچه نام عبدالحمید را بر سر زبانها انداخت، تاسیس فروشگاه بزرگ ایران بود. او با شراکت احمد خیامی نیز توانست فروشگاههای زنجیرهای کوروش را در سال 1348 راهاندازی کند. پای کوروش در مدت کوتاهی به هشت نقطه از ایران رسید، اما اندیشه توسعه این فروشگاه بیش از این توفیق نیافت. در زمان وقوع انقلاب این فروشگاه در تملک عبدالحمید کاشانی نبود. چرا که او به دلیل اختلاف نظر بر سر نحوه مدیریت این فروشگاه سهم خود را به خیامی واگذار کرد.
7. عبدالمجید اعلم
در سالهای 1347 تا 1357 پروژههای عمرانی بزرگ، اغلب به دست «مجید اعلم» سپرده میشد. او از پیمانکاران شناختهشده در دوره پهلوی در زمینههای سدسازی، آبیاری و لولهکشی بود. برخی بر این باورند که نشست و برخاست با شخص شاه و روابط حسنه اعلم با برخی مقامات وزارت اقتصاد و سازمان برنامه و بودجه، نام او را در قراردادهای بزرگ عمرانی مانند سدسازی یا لولهکشی مینشاند. او البته در حالی اتهاماتی همچون قاچاق و احتکار سیمان را در پرونده دارد که سهامدار کارخانههای «سیمان تهران» و «قند کرمانشاه» نیز بود.
انتهای بخش سوم
✅ @karkhone