مثل مردم تمام سرزمینهایی که نواختن سرنای فلسفه مدرن را از سر گشادش آموختند خیلی از ما نیز وقتی مست شدیم از شراب فهم «کوژیتو ارگو سام» دکارتی، وقتی دانستیم تنها حقیقتی که در جهان میتوان بدان یقین داشت «من» است، در کوتاهترین زمان ممکن فهم یکی از بزرگترین دستاوردهای فلسفی تاریخ را تبدیل کردیم به ابزاری نظری برای توجیه خودخواهی و نفی «دیگری».
بحرانهای اقتصادی، شکستهای سیاسی و تعرضها و تناقضهای فرهنگی دست در دست هم این حقیقتنما را در ذهن ما حقنه کردند که «تهش هنر کنی کلاه خودت را سفت بچسبی».
هرچه میگذرد از سالهای تباه، تفسیر جامعه ایرانی از «ایندیویدوالیزم» آدام اسمیتی و ماکس اشتینری بیشتر نزدیک میشود به همان نظریه فلسفی بزن در رو در تاریخ استبداد که «دیگی که واسه من نجوشه توش کله خر بجوشه».
اشتباه نکنید. قرار این نوشته به روضه خواندن سر مصیبتها و بدبختیها نیست. تاکیدش حتی بر ضرورت همبستگی اجتماعی و سیاسی و تلاش برای «رینوویت» کردن وطن نیست. مسئله حتی هیچ ربطی به امید هم ندارد. اتفاقا قصه قصه ناچاری است. وگرنه شما همچنان میتوانید رکورد ناامیدی بر ساعت و ثانیه و افسردگی «پر» آسنترا را در گینس برای خودتان ثبت کنید.
مسئله فقط یک هشدار است که خلاف تصور و تمایل این روزهای ما، «دیگری» صرفا یک ابزار نیست. دیگری وسیلهای برای موفقیت ما در شراکت، ازدواج، رقص تانگو و هزار کوفت دیگر نیست. دیگری، بخواهیم یا نخواهیم، ضرورتی است برای وجود و بقای ما. بدون دیگری هیچ «من»ی وجود ندارد.
گمان نکنید با تار و مار کردن دیگری راه برای شما باز
میشود. نفی هر دیگری متصور، مستقیما نفی بخشی از وجود شماست.
اتفاقا چه چیز بهتر ازین برای حکومتهای تمامیتگرا که شما صرفا «فرد»هایی باشید سر در لاک خود، فرورفته در رویای موفقیت خویش که من پام برسه به تورنتو، به ویلای لواسون، به پدال مازراتی بقیه به درک.
شاید عجیب باشد اما تمام سخن اینجاست. بدون به رسمیت شناختن دیگری، بدون احترام به اینکه من ساخته و پرداخته جهانی هستم سرشار از دیگریهای متفاوت احتمالا حتی مازراتی و تورنتو هم در درازمدت از رویاهایتان رخت برخواهد بست. خود دانید.
#حمیدرضا_ابک
@Ellinne