رقص ، مطرب و ساز در عرفان
با دید علمی، جهان هستی از "حركت" به وجود آمده؛
اما از دید عارف، جهان هستی از رقص آفریده شده كه در واقع همان "حركت" است، اما با بیانی شیرینتر و توصیفی ظریفتر.
به دنبال این تعبیر، نیاز به توصیفهای دیگری پیش میآید كه باعث میشود زبان عارف با زبان قشرهای دیگر تفاوت اساسی داشته باشد.
مثلاً، برای این كه "رقص" داشته باشیم، باید "آهنگ" وجود داشته باشد؛
و برای اینكه آهنگی نواخته شود، وجود "ساز" الزامی است؛ و برای نواختن ساز نیز به "مطرب" نیاز است.
از این رو، سرودههای عرفا پر از واژههای رقص، آهنگ، ساز و مطرب است و انسانهای خارج از دنیای عرفان كه با این اصطلاحات سروكاری ندارند، به این گفتهها با دیده شك و تردید و بعضی مواقع با دیدهی تكفیر نگاه كرده و دنیای عرفان را متهم به تمایل به لاابالیگری و دعوت مردم به عیش و طرب و بی خیالی کرده اند.
✳️ و اما واژه مطرب در اصطلاح عرفان چیست ؟
حدیث مطرب، حدیث خداوند است كه با نواختن سازی دلانگیز، همهی ذرات عالم هستی را به رقص و پایكوبی واداشته، اركستر سمفونیک عظیم و حیرت انگیزی به پا داشته كه تصور آن برای انسان محال است؛
و به دنبال آن رقصی موزون كه همهی عالم را فرا گرفته است.
✳️ساز چیست ؟
ساز معادل هوشمندی است .
مطرب ، سازی خلق می کند .
پس با زبان رمزینه و نمادین می شود چنین تعبیر کرد :
اراده و مشیت خداوندی ، همان ساز اوست .
نظمی که در خلقت او حاکم است ساز اوست آهنگی موزون و منظم که مطرب یعنی فقط خداوند می تواند این ساز را بنوازد و آهنگی زیبا خلق کند .
و صدای خوش این آهنگ را فقط عارف با گوش جان می شنود .
بنابر این عارف با شنيدن این آهنگ موزون و ساز زیبای مطرب به رقص در می آید .
رقص "سماع" نمود بارزی از آن است .
اما کسی که چنین آهنگی را نشنیده طبیعی است که آن را انکار نموده و تکفیر نماید هر چند که درباره توانایی خداوند ساعت ها قلم فرسایی نماید .
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan