بازخوانی دیدگاههای اقتصادی آیتالله مهدوی کنی (7/5)
| سرگه بارسقیان
مهدوی کنی با نحوه اجرای تقسیم اراضی مخالف بود: «اینکه به راحتی اراضی را تصرف میکردند مورد قبول من نبود. واقعاً اموال کسانی را گرفتند که نمیبایست بگیرند. بعضی از مردم با چیزدارها و صاحبان املاک زراعی عقده داشتند. بنده افرادی را سراغ داشتم که مقلد امام بودند، خمس میدادند و سالها پیش از انقلاب به وسیله حقیر خمسشان را برای امام میفرستادند؛ یعنی از مسلمانان قبل از انقلاب بودند. یکدفعه اموال اینها را به عنوان پولدار و سرمایهدار غارت کردند. به من میگفتند آقای مهدوی! تو که ما را میشناسی. ما اصلاً طاغوتی نبودیم. ما رساله امام داشتیم، ما مقلد امام بودیم، ما سهم امام و زکات میدادیم. حالا به عنوان طاغوتی اموال ما را غارت میکنند! متاسفانه این کارها را کردند و ما هم نتوانستیم کاری انجام بدهیم؛ تعدادی از خوشنشینهایی که اصلاً کشاورز نبودند، ریختند و اموال اینها را تصرف کردند، باغهایشان را آتش زدند و از این قبیل کارها. البته قسمتی از آن جریانات شاید لازمه قهری انقلاب بود و بالاخره هر انقلابی این نابسامانیها را دارد، ولی من آن را تایید نمیکردم. اما بعضی از دوستان تا این حد حساس نبودند، نه اینکه خلاف شرع را تجویز میکردند بلکه اینگونه امور را خلاف شرع نمیدانستند و برای خود دلیل داشتند.»
اقتصاد دولتی را قبول ندارم
«ما نمیخواهیم دولتسالاری راه بیندازیم بلکه ثروت باید دست مردم باشد و مردم خلع سلاح از ثروت نشوند ولی نکته اینجاست که ما جهتگیریمان را باید مشخص بکنیم که در این تبصرهها، لایحهها بالاخره میخواهیم به آن سمت حرکت کنیم که کلاً سرمایه، کارخانه، زمین، موسسه هر چه هست دست عده خاصی قرار بگیرد یا اینکه به نحوی با توجه به اصل مقدس مالکیت فردی در اسلام این است که یک کاری بکنیم البته همه مردم بهرهمند بشوند نه به صورت مساوی. استعدادها و اینها فرق میکند. اینها را همه من قبول دارم. ولی طوری نشود که تراکم بشود. این در آینده برای انقلاب خطر دارد.» این فراز از نطق حسن روحانی در مجلس دوم (۱۳۶۳.۱۲.۱۵) گویای بخشی از دیدگاههای اقتصادی راستگرایان وقت است؛ دیدگاهی که دولت میرحسین موسوی بنا به اقتضای شرایط جنگی با آن سر ناسازگاری داشت؛ چنان که مهدوی کنی دربارهاش گفته: «دولت آقای موسوی، با همه خوبیهایی که داشت و امام هم ایشان را تایید میکرد، ولی دولتسالاری را در مسائل اقتصادی عملاً ترجیح میداد و این سیاست تنها به خاطر جنگ نبود، بلکه اصلاً سبک تفکر ایشان اینطور بود. بعضیها میگفتند که حالا موقع جنگ است و دولت باید همه چیز را قبضه کند و از اینجا بود که کوپن و این چیزها به وجود آمد. بالاخره در جنگ همه میپذیرفتند که اگر ما بخواهیم مواد غذایی به همه برسد، باید دولت دخالت کند. این را همه قبول داشتند؛ اما برداشت ما این بود که آقای موسوی میخواهد کلاً دولت در تمام امور اقتصادی حضور داشته باشد و ما این را قبول نداشتیم. بنده یکی از دلایل مشکلات اقتصادی کشور را این میدانم که دولت در همه کارها دخالت میکند و بهجای اینکه نیرویش را صرف نظارت کند، دخالت میکند و این سبب میشود که نیروهای مردمی، اندیشهها و سرمایهها همه فرار میکنند و از اینجا میروند. این، برداشت بنده است، حال ممکن است دیگران این حرفها را قبول نداشته باشند، ولی من از اول انقلاب نظرم همین بوده است و خوشبختانه طرفداران اقتصاد دولتی فعلاً در اقلیتاند و آنها که از اقتصاد دولتی طرفداری میکردند به اشتباه خود پی بردهاند و طرفدار خصوصیسازی شدهاند، ولی نظامی را که سالها به دنبال آن بوده و خود، ارکانش را پیریزی کردهاند، نمیتوانند به آسانی از آن رهایی یابند. بنده با بسیاری از کارهایی که در امور اقتصادی میشد موافق نبودم و در عین حال برخورد قهرآمیز نداشتم و به خاطر حفظ وحدت و هماهنگی، موضعگیری تند نمیکردم و در محافل عمومی نظرات خود را کمتر مطرح میکردم، فقط در جلسات خصوصی مخالفت خود را با دوستان با صراحت بیان میکردم.» این بود که مهدوی کنی و همفکرانش که با دخالت تمامقد دولت در اقتصاد مخالف بودند، طرفدار سرمایهداری و اسلام آمریکایی خوانده شدند و آن سو دولتمردان موسوی، طرفدار دولتسالاری؛ چنان که پایان کار آن دولت، در روزنامههای محافظهکار با تعابیری چون نوید مرگ دولتسالاری، اختاپوس دیوانسالاری دولتی، کلاه دولتسالاری پس معرکه خواهد ماند، نظام مخرب دولتسالاری، نظام پوسیده دولتسالاری، آن سبو بشکست و آن پیمانه ریخت و... توصیف شد.
✅ @karkhone