🌌 پستی متفاوت؛ پنج پرسشی که علم هنوز پاسخی برایشان ندارد

معمولاً از آنچه علم کشف کرده سخن می‌گوییم. اما گاهی آنچه هنوز نمی‌دانیم، از دانسته‌هایمان تکان‌دهنده‌تر است. نشریه‌ی Science در شماره‌ای ویژه، به‌جای مرور دستاوردها، فهرستی از ۱۲۵ پرسش بی‌پاسخ منتشر کرد؛ پرسش‌هایی که مرزهای دانش امروز را نشان می‌دهند. پنج مورد از مهم‌ترین آن‌ها:

۱. جهان از چه ساخته شده است؟

هر آنچه می‌بینیم — ستارگان، کهکشان‌ها، سیارات و خود ما — تنها حدود پنج درصد از محتوای جهان را تشکیل می‌دهد. حدود ۹۵ درصد باقی‌مانده چیزی است که نامش را ماده‌ی تاریک و انرژی تاریک گذاشته‌ایم؛ نامی که در واقع اعترافی است به ندانستن. می‌دانیم اثرش هست، اما نمی‌دانیم چیست.

۲. آگاهی از کجا می‌آید؟
می‌دانیم کدام نواحی مغز هنگام تجربه‌های گوناگون فعال می‌شوند. اما اینکه چگونه فعالیت الکتریکی چند میلیارد نورون به تجربه‌ی درونیِ «بودن» تبدیل می‌شود، همچنان بی‌پاسخ است. این پرسش چنان دشوار است که فیلسوفان نامش را «مسئله‌ی سخت» گذاشته‌اند.

۳. زندگی چگونه آغاز شد؟
می‌دانیم مواد اولیه‌ی حیات در زمین اولیه وجود داشتند و می‌دانیم تکامل پس از آن چه کرد. اما گذار از مولکول‌های بی‌جان به نخستین موجود زنده‌ای که خود را تکثیر می‌کرد، همچنان یکی از بزرگ‌ترین شکاف‌های دانش ماست.

۴. چرا اصلاً چیزی وجود دارد؟
بر پایه‌ی فیزیک، در آغاز جهان باید ماده و پادماده به اندازه‌ی برابر پدید آمده باشند، که در آن صورت یکدیگر را نابود می‌کردند و چیزی باقی نمی‌ماند. اما مقدار بسیار اندکی ماده باقی ماند و همه‌چیز از آن ساخته شد. دلیل این نامتقارنی هنوز روشن نیست.

۵. آیا تنهاییم؟
با وجود کشف هزاران سیاره‌ی فراخورشیدی، هنوز هیچ نشانه‌ی قطعی از حیات در جای دیگری نیافته‌ایم. هر دو پاسخ ممکن — آری یا نه — به یک اندازه شگفت‌انگیزند.

نکته‌ی جالب اینکه ویراستاران آن نشریه هنگام تدوین فهرست، قصد داشتند تنها ۲۵ پرسش انتخاب کنند؛ اما پرسش‌های جذاب چنان فراوان بودند که ناچار شدند فهرست را به ۱۲۵ مورد گسترش دهند.

شاید همین باشد که علم را زنده نگه می‌دارد: نه پاسخ‌هایی که در دست داریم، که پرسش‌هایی که هنوز آزارمان می‌دهند.

#علم #پرسش‌های_بی‌پاسخ #کیهان‌شناسی #آگاهی #تفکر

🔗 https://www.science.org/doi/10.1126/science.309.5731.75

🆔️ @science_magazine