به نظر می‌رسد حتی اگر میان ایران و ایالات متحده آمریکا بر سر برنامه هسته‌ای توافقی حاصل شود، این پایان منازعه نخواهد بود؛ بلکه صرفاً تغییر فاز آن است.
مسئله هسته‌ای، فقط یکی از اضلاع معادله بازدارندگی ایران است؛ ضلع دیگر، برنامه موشکی و شبکه متحدان منطقه‌ای تهران است. اگر در موضوع هسته‌ای، ترکیب «مذاکره زیر سایه تهدید نظامی» جواب داده باشد، در حوزه موشکی و نفوذ منطقه‌ای – که ایران آن را جزو مؤلفه‌های غیرقابل مذاکره امنیت ملی خود می‌داند – غرب و متحد اصلی‌اش در منطقه، یعنی اسرائیل، گزینه‌ای جز ورود به فاز سخت‌تر نخواهند داشت.
تغییر زمین بازی از هسته‌ای به موشکی
استراتژی فعلی غرب مبتنی بر تفکیک میدان‌هاست:
در حوزه هسته‌ای: فشار، تحریم، تهدید محدود نظامی و مذاکره.
در حوزه موشکی و شبکه متحدان: بی‌ثبات‌سازی، ترور هدفمند، حملات نقطه‌ای و در صورت لزوم، جنگ محدود.
اما مسئله اینجاست که تفکیک این میدان‌ها در سطح تئوریک ممکن است، نه در میدان واقعی. زیرا دکترین دفاعی ایران یک کل به‌هم‌پیوسته است؛ برنامه موشکی ستون فقرات بازدارندگی است و متحدان منطقه‌ای عمق استراتژیک.


تئوری «جنگ با پرچم اسرائیل»

سناریویی که به‌صورت جدی در محافل راهبردی مطرح است، چیزی شبیه به الگوی جنگ ۱۲ روزه، «جنگ با پرچم اسرائیل» است:
آغاز حملات گسترده توسط اسرائیل علیه زیرساخت‌های موشکی و مراکز فرماندهی.
ورود رسمی آمریکا نه به‌عنوان آغازگر جنگ، بلکه به‌عنوان «مدافع اسرائیل»، تمرکز هم‌زمان بر مهار پاسخ ایران و جلوگیری از گسترش جنگ به آبراه‌های حیاتی منطقه، به‌ویژه تنگه هرمز.
در این چارچوب، آمریکا تلاش می‌کند هزینه سیاسی آغاز جنگ را به حداقل برساند، در حالی که از نظر عملیاتی و اطلاعاتی، پشتیبان کامل خواهد بود.

حجم ناوگان اعزامی؛ پیامی مهم

افزایش حجم ناوهای هواپیمابر، ناوشکن‌های مجهز به سامانه‌های پدافندی، زیردریایی‌های اتمی و استقرار سامانه‌های پاتریوت و تاد در منطقه، صرفاً نمایش قدرت نیست. این آرایش، نشان‌دهنده آمادگی برای سه مأموریت هم‌زمان است:
دفاع چندلایه از اسرائیل در برابر پاسخ موشکی گسترده.
حفاظت از پایگاه‌های آمریکا در خلیج فارس.
تضمین باز ماندن مسیر انرژی جهانی.
چنین آرایشی، صرفاً برای «بازدارندگی نمادین» نیست؛ بلکه برای مدیریت یک جنگ کوتاه‌مدت اما پرشدت طراحی می‌شود.
معادله داخلی آمریکا و بن‌بست استراتژیک
برای دونالد ترامپ، مسئله فقط ایران نیست؛ مسئله هژمونی آمریکاست. اگر پس از سال‌ها تهدید، تحریم، ترور و فشار حداکثری، نهایتاً آمریکا ناچار شود برنامه موشکی ایران را بپذیرد و شبکه متحدان منطقه‌ای تهران دست‌نخورده باقی بماند، پیام آن برای نظم جهانی چیست؟
پیام این است که:
فشار حداکثری الزاماً نتیجه نمی‌دهد، قدرت‌های منطقه‌ای می‌توانند در برابر واشنگتن مقاومت کنند و هژمونی آمریکا قابل فرسایش است.

ترامپ در چنین چارچوبی، راه پس و پیش محدودی دارد. عقب‌نشینی کامل، به معنای شکست گفتمان «قدرت از طریق فشار» است. و از طرف دیگر ورود به جنگ، قمار بزرگی است؛ اما گاهی رهبران در شرایط فرسایش اعتبار، به سمت قمارهای پرریسک سوق داده می‌شوند که آغازی ست بر پایان آنان.

آیا جنگ، الزاماً به معنای شکست ایران است؟

در محاسبات کلاسیک، برتری هوایی و دریایی آمریکا و اسرائیل انکارناپذیر است. اما جنگ احتمالی، یک تهاجم کلاسیک زمینی نخواهد بود؛ بلکه ترکیبی از حملات هوایی گسترده، نبرد موشکی، جنگ سایبری و نبرد نیابتی منطقه‌ای خواهد بود.
مزیت‌های ایران در چنین سناریویی فراوان و تعیین کننده است:
عمق جغرافیایی و پراکندگی زیرساخت‌های حساس
توان موشکی نقطه‌زن با حجم آتش بالا
ظرفیت فعال‌سازی هم‌زمان چند جبهه منطقه‌ای
قابلیت ایجاد اختلال در بازار انرژی جهانی

اگر جنگ به یک درگیری کوتاه و محدود بماند، شاید غرب بتواند آن را «مدیریت‌شده» معرفی کند. نظیر آنچه در جنگ ۱۲ روزه اتفاق افتاد. اما اگر به نبرد فرسایشی تبدیل شود، هزینه‌های اقتصادی و ژئوپلیتیکی آن می‌تواند برای آمریکا و متحدانش سنگین‌تر از برآورد اولیه باشد.

سناریوی پیروزی ایران چگونه تعریف می‌شود؟

پیروزی در این جنگ لزوماً به معنای نابودی طرف مقابل نیست. برای ایران، «بقا + ضربات جدی به دشمن+حفظ توان موشکی + تثبیت بازدارندگی» خود نوعی پیروزی است. اگر پس از یک درگیری گسترده، ساختار سیاسی ایران حفظ شود (که کاملا مورد انتظار است) و توان ضربه‌زنی آن باقی بماند (باز مورد انتظار است) و تصاویری از ضربات محکم موشکی ایران به ناوهای آمریکایی و پایگاه هایش مخابره شود و تابوت های بسیاری به آمریکا ارسال شود، روایت شکست آمریکا در سطح جهانی تقویت خواهد شد.
و این دقیقاً همان نقطه‌ای است که واشنگتن از آن هراس دارد: جنگی که آغازش با آمریکا باشد، اما پایانش با تضعیف اعتبار آمریکا رقم بخورد.

Comments

Be the first to add a comment