پاپ فرانسیس بار دیگر سرمایه‌داری را به‌خاطر گرسنگی جهانی مقصر دانست

| جیمز گارانیون

ماه گذشته، در «روز جهانی غذا»، پاپ فرانسیس در سه توییت ما را با سخنان حکیمانه‌ی اقتصادی مورد لطف قرار داد، و عملاً بنگاه‌های آزاد و سرمایه‌داری را به‌خاطر تداوم گرسنگی در جهان سرزنش کرد:

1. مبارزه با گرسنگی می‌طلبد که ما بر منطق غیرانسانی بازار، که حریصانه بر سود اقتصادی و تقلیل غذا به یک کالا متمرکز شده، غلبه کنیم، و منطق همبستگی را تقویّت کنیم.
2. ما باید الگوهای اجتماعی-اقتصادی خود را طوری تعدیل کنیم که چهره‌ی انسانی داشته باشند؛ زیرا بسیاری از الگوها این چهره را از دست داده‌اند. با اندیشیدن به این اوضاع، می‌خواهم، به نام خدا، درخواست کنم:
3. شرکت‌های بزرگ موادّ غذایی از تحمیل ساختار تولید و توزیع انحصاری که قیمت‌ها را افزایش می‌دهد، و نان را از گرسنگان دریغ می‌دارد، دست بردارند.

چقدر تأسّف‌بار است که فرانسیس، که باید سعی در چسبیدن به الهیّات داشته باشد، از درک اساس عرضه و تقاضا، یا اثرات ویرانگر تورّم حاصل از بانک‌های مرکزی، ناتوان است. تکرار کاریکاتورهای رایج چپ‌گرایان علیه بازار آزاد، موضوع همیشگی دوران پاپی‌ او بوده است. بنابراین، فرانسیس پیش از سرزنش سرمایه‌داری باید بداند که حرکت به سوی بازار آزاد، به‌ویژه در چین و هند، منجر به کاهش فقر چشمگیری شد که در چند دهه‌ی اخیر شاهد آن بودیم.

نمودارهای ۱ و ۲: کاهش شدید فقر جهانی از سال ۱۹۹۰
تقریباً ۸۰ درصد مردم جهان در سده‌ی نوزدهم در فقر شدید می‌زیستند، مقایسه کنید با ۱۰ درصد از مردم جهان در روزگار کنونی.

نمودارهای ۳ و ۴: کاهش فقر جهانی شدید از سال ۱۸۲۰

آنچه فرانسیس از درک آن ناتوان است این است که، همان‌طور که هنری هازلیت اشاره کرده، «مسئله‌ی واقعی فقر، مسئله‌ی «توزیع» نیست بلکه مسئله‌ی تولید است. فقرا فقیرند، نه به‌خاطر اینکه چیزی از آنان دریغ می‌شود، بلکه به این خاطر که، به هر دلیلی، به‌اندازه‌ی کافی به تولید نمی‌پردازند. تنها راه ماندگار برای درمان فقر آنان افزایش قدرت درآمد آن‌هاست» یعنی مولّدتر ساختن آنان.

دو مؤلّفه برای کاهش فقر وجود دارد:

1. انباشت سرمایه، که از طریق پس‌انداز، سرمایه‌گذاری، و کارآفرینی حاصل می‌شود. این امر تنها در محیطی با احترام کافی به مالکیّت خصوصی، و آزادی قرارداد و مبادله رخ می‌دهد. این چیزی است که به انقلاب صنعتی اجازه داد که جانشین دورانی شود که فقر عظیم توده‌ها معمول بود.

2. تخصّص و مشارکت/ادغام در تقسیم کار.

نمودار ۵: پیش از انقلاب صنعتی فقر گسترده امری عادی بود

ملل ثروتمند برای کمک به ثروتمند شدن ملل فقیر چه باید بکنند؟ آن‌ها باید با حذف فوری و یک‌جانبه‌ی موانع تجاری مانند تعرفه‌ها، سهمیّه‌ها، و مقرّرات، که از صنایع داخلی ناکارآمد در برابر رقابت خارجی محافظت می‌کند، و ملل فقیر را از بهره‌مندی از مزایای تخصّص و مشارکت در تقسیم کار جهانی محروم می‌کند، آغاز کنند (این کار همچنین هزینه‌های زندگی را کاهش می‌دهد و صلح جهانی را موجب می‌گردد.) ملل ثروتمند همچنین باید «کمک‌های خارجی» را متوقّف کنند که فقط به حفظ فساد، حفظ حکومت‌های سوسیالیستی در قدرت در ملل فقیر که تنها دریافت‌کننده‌ی مواجب و هدردهنده‌ی هزینه‌های کلان هستند، کمک می‌کند.

نتیجه:
من شک دارم که پاپ فرانسیس چیز زیادی درباره‌ی اقتصاد بداند. این جرم نیست. ولی، به گفته‌ی روتبارد، «این کاملاً غیرمسئولانه است که درباره‌ی موضوعات اقتصادی نظراتی پرسروصدا داشته باشیم، درحالی‌که نسبت به آن‌ها در وضعیّت جهل و نادانی به‌سر بریم.» درواقع، دقیقاً عدم درک اقتصاد و عملکرد بازارها در کاهش فقر، در میان بسیاری از تکنوکرات‌ها و نخبگان حاکم کشورهاست که سبب می‌شود آن‌ها فکر کنند که به‌سادگی می‌توانند اقتصاد را، بدون پیامدهای قابل‌توجّهی، برای بیش از یک سال متوقّف کنند. خب، شوربختانه، فقر شدید جهانی در بیش از بیست سال گذشته، برای نخستین بار در سال ۲۰۲۰ افزایش یافت. ایده‌ها عواقبی به همراه دارند.

✅ @karkhone