علیرضا علویتبار
نواندیشی دینی و پسادنیویگرایی
هدف این نوشتار طرح بحثی است در مورد نسبت میان «نواندیشی دینی» و «پسادنیویگرایی» (post secularism) با قرائت یورگن هابرماس. گرچه هیچیک از این دو مفهوم بهطور تفصیلی مورد بحث و بررسی قرار نمیگیرند اما به ناگزیر با طرح نکاتی محدوده مفهومی هر دو مشخص میشود. پس از طرح درآمدی بر این دو به بحث از نسبت میان آنها میپردازیم. روشن است که به وضعیت ایران امروز نظر داشته و تاملی نظری برای درک بهتر آن خواهیم داشت.
۱) آنچه در مورد نواندیشی دینی، طرح میشود بهطور مشخص به دین اسلام معطوف است. اما به گمان من میتوان آن را به همه ادیان (بهویژه ادیان ابراهیمی) تعمیم داد. برای طرح ادعاهای این نوشتار کافی است که بحث را به «دین اسلام» محدود کنیم.
۱.۱. دین باوران، کموبیش تصوری واحد از «دین» دارند. ازنظر آنها دین عبارت است از «مجموعهای از نمادها و نشانهها که دربرگیرنده پیام و دعوت خدا، خطاب به انسان است».
۱. ۲. همیشه و همهجا، موضوع دینباوری و دینداری، «درک و تفسیر» انسانها از نمادها و نشانههای دینی است. موضوع دینداری شناخت و درک ما از «دین» است و نه خود «دین». واقعگرایی حکم میکند میان «شیء» و «علم به شیء» تفاوت قائل شویم.
متن کامل در زیتون:
https://www.zeitoons.com/72556