✳️ خَوش همیشه خَش باشد.
موسیقی متن را به هم نزنیم.

«خوش» در فارسی میانهKhvash
است. این صورت نزدیک ترین تلفظ به گزینه موجود در زبان و ادب پارسی کهن به شمار می رود.
واوی که در خوش هست همان واو معدوله است.
تلفظ آن در فارسی میانه با خ ساکن و واو مفتوح بوده است:خوَش

✅ مگر چاره آن پریوش کنند
دل ناخَوش و شاد را خوش کنند.
نظامی

هنگامی که شعر سنتی را می خوانیم نه فقط در قافیه که باید در میانه شعر هم khash بگوییم، نهkhosh.

✅ چمن خوش است و هوای دلکَش است و می بی غَش
کنون به جز دل خَوش هیچ در نمی باید.
حافظ

✅ با تو ما چون رز به تابستان خَوشیم
حکم داری هین بکش تا می کَشیم.

خَوش بکَش این کاروان را تا به حج
ای امیر صبر مفتاح الفرَج
مولوی

✅ بگوید به ما تا دلش خَوش کنیم
پر از خون رخ و دل پر آتش کنیم.
فردوسی

ما سپر انداختیم گر تو کمان می کشی
گو دل ما خوش مباش گر تو بدین دلخوشی
سعدی

بهم نادان و دانا کی بود خوش
کجا دمساز باشد آب و آتش
ناصرخسرو

حتی «شش» هم در فارسی میانه شَش است:
کجا سالیان اندر آمد به شش
که نگذشت بر ما یکی روز خوش
فردوسی

توجه کنید به تلفظ این واژه در قافیه میانی:

ای سرخَوشان ای سرخَوشان، آمد طرب دامن کشان
بگرفته ما زنجیر او بگرفته او دامان ما
مولوی
زدی در من یکی آتش که شد جان مرا مفرش
که تا آتش شود گل خوش که تا یکتا شود صدتا
مولوی

هر جا که بینی ناخوشی آیینه در کش در نمد
می گرد گرد شهر خوش با شاهدان در کش مکش
مولوی

ای دل چه مستی و خوشی سلطانی و سلطان وشی
با این دماغ و سرخوشی چون عشق رامت می کند.
مولوی

وآن خشک چون آتش شود آتش چو جان هم خوش شود
آن این نباشد این شود این آن نباشد آن شود.
مولوی


لازم است در تقطیع شعر هم خوش را نه به صورت:
خُش، که به صورت خَش بنویسیم.
با این توضیح کوتاه نوشته را پایان می برم: خوش در هر کجای شعر سنتی بیاید تلفظش خَوش است و هیچگاه در خوانش نباید موسیقی دیگری بر متن تحمیل کرده و داشته های خود متن را به هم بریزیم.
ضمناً اگر بزرگواری بیتی و عبارتی از متون کهن یافت که «خوش» را با واژه هایی چون شُش، بکُش و از این دست قافیه و یا سجع کرده بنده را خبر کند.

❇️ مطلب ارسالی از: دکتر محمود علی اصغری، گروه ادبیات کشور

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan