چرا اصطلاح دینِ اکثری، دین اقلی اشتباه است؟
نقد یک مفهوم
مفاهیم ساخته می‌شوند تا معنای مورد نظر گوینده را به دیگران منتقل کنند. هر یک از واژگان که به‌کار می‌بریم، دلالت معنایی خاصی دارند و از هر لفظی برای هر مقصودی نمی‌توان استفاده کرد. توجه به یک نکته نیز خالی از فایده نیست که همواره باید میان دال (یا لفظ و مفهوم) و مدلول ( آن چیز که به آن دلالت می‌کند)، مناسبتی برقرار باشد؛ به یک معنا، به هر لفظ و مفهومی، هر معنایی نمی‌توان بار کرد.
❗️1. دینِ اکثری و دینِ اقلی، چند دهه است که توسط استاد گران قدر، دکتر "عبدالکریم سروش" به‌کار گرفته می‌شود و در هنگام تحلیل دین، از آن بهره‌ها می‌برد. منظور ایشان از دینِ اکثری این است که کسانی از دین، انتظاراتی حجیم و بلکه بی‌ارتباط با دین دارند؛ مثلا می‌خواهند از دین، علوم تجربی، سیاست، حکومت، و نظایر این‌ها بیرون بکشند. و دین اقلی در مقابل رویکرد اکثری، دین را نه برای سامان دنیایی، که برای رستگاری آن جهانی طلب می‌کنند.
"من این بینش را که معتقد است تمام تدبیرات و اطّلاعات و قواعد لازم و کافی برای اقتصاد، حکومت، تجارت، قانون، اخلاق، خداشناسی و غیره برای هر نوع ذهن و زندگی اعم از ساده و پیچیده، در شرع وارد شده است و لذا مؤمنان به هیچ منبع دیگری (برای سعادت دنیا و آخرت) غیر از دین نیاز ندارند، "بینش اکثری" یا "انتظار اکثری" می‌نامم. در مقابل این بینش، "بینش اقلّی" یا "انتظار اقلّی" قرار می‌گیرد که معتقد است شرع در این موارد(یعنی مواردی که داخل در دایره‌ی رسالت شرع است) حداقل لازم را به ما آموخته است نه بیش از آن را. در همین جا بیفزایم که در این تعریف هر چه از "حداقلی" فراتر رود "اکثری" است، بنابراین، "حد وسط" نداریم، آنچه "اقلی" نباشد، "اکثری" است و بس." (سروش - 1375) ***
این نوع صورت‌بندی مفهومی از انتظار از دین، اما مشخص نمی‌کند مرز حداکثر و حداقل کجاست و به چه علتی یک بینش و انتظار را اکثری و دیگری را اقلی می‌دانیم. الا این که به نکته‌ی نهفته در شرحی که خود "سروش" می‌دهد مراجعه نماییم.
❗️ 2. "انتظار از دین"، مفهوم مبنایی و مرکزی ایده‌ی دینِ "اکثری و اقلی" است. اما به نظر می‌رسد انتخاب لفظ "اکثری" و "اقلی" برای مقصودی که "سروش" دارد، دارای ابهام و اشکال است. به سخن دیگر، آن چه از الفاظ اکثری و اقلی دریافت می‌شود، همان نیست که "سروش" آن را مراد می‌کند و قصد اصلاح آن را دارد.
❓چرا استفاده از اصطلاحِ اکثری و اقلی برای انتظار از دین اشتباه است؟ زیرا:
✔️ برای مطالعه‌ی ادامه‌ی مقاله به این جا مراجعه فرمائید
علی زمانیان....... ۱۳۹۹/۰۷/۱۲
خردمنتقد
#فرهیختگان، ندای آگاهی
نقد یک مفهوم
مفاهیم ساخته می‌شوند تا معنای مورد نظر گوینده را به دیگران منتقل کنند. هر یک از واژگان که به‌کار می‌بریم، دلالت معنایی خاصی دارند و از هر لفظی برای هر مقصودی نمی‌توان استفاده کرد. توجه به یک نکته نیز خالی از فایده نیست که همواره باید میان دال (یا لفظ و مفهوم) و مدلول ( آن چیز که به آن دلالت می‌کند)، مناسبتی برقرار باشد؛ به یک معنا، به هر لفظ و مفهومی، هر معنایی نمی‌توان بار کرد.
❗️1. دینِ اکثری و دینِ اقلی، چند دهه است که توسط استاد گران قدر، دکتر "عبدالکریم سروش" به‌کار گرفته می‌شود و در هنگام تحلیل دین، از آن بهره‌ها می‌برد. منظور ایشان از دینِ اکثری این است که کسانی از دین، انتظاراتی حجیم و بلکه بی‌ارتباط با دین دارند؛ مثلا می‌خواهند از دین، علوم تجربی، سیاست، حکومت، و نظایر این‌ها بیرون بکشند. و دین اقلی در مقابل رویکرد اکثری، دین را نه برای سامان دنیایی، که برای رستگاری آن جهانی طلب می‌کنند.
"من این بینش را که معتقد است تمام تدبیرات و اطّلاعات و قواعد لازم و کافی برای اقتصاد، حکومت، تجارت، قانون، اخلاق، خداشناسی و غیره برای هر نوع ذهن و زندگی اعم از ساده و پیچیده، در شرع وارد شده است و لذا مؤمنان به هیچ منبع دیگری (برای سعادت دنیا و آخرت) غیر از دین نیاز ندارند، "بینش اکثری" یا "انتظار اکثری" می‌نامم. در مقابل این بینش، "بینش اقلّی" یا "انتظار اقلّی" قرار می‌گیرد که معتقد است شرع در این موارد(یعنی مواردی که داخل در دایره‌ی رسالت شرع است) حداقل لازم را به ما آموخته است نه بیش از آن را. در همین جا بیفزایم که در این تعریف هر چه از "حداقلی" فراتر رود "اکثری" است، بنابراین، "حد وسط" نداریم، آنچه "اقلی" نباشد، "اکثری" است و بس." (سروش - 1375) ***
این نوع صورت‌بندی مفهومی از انتظار از دین، اما مشخص نمی‌کند مرز حداکثر و حداقل کجاست و به چه علتی یک بینش و انتظار را اکثری و دیگری را اقلی می‌دانیم. الا این که به نکته‌ی نهفته در شرحی که خود "سروش" می‌دهد مراجعه نماییم.
❗️ 2. "انتظار از دین"، مفهوم مبنایی و مرکزی ایده‌ی دینِ "اکثری و اقلی" است. اما به نظر می‌رسد انتخاب لفظ "اکثری" و "اقلی" برای مقصودی که "سروش" دارد، دارای ابهام و اشکال است. به سخن دیگر، آن چه از الفاظ اکثری و اقلی دریافت می‌شود، همان نیست که "سروش" آن را مراد می‌کند و قصد اصلاح آن را دارد.
❓چرا استفاده از اصطلاحِ اکثری و اقلی برای انتظار از دین اشتباه است؟ زیرا:
✔️ برای مطالعه‌ی ادامه‌ی مقاله به این جا مراجعه فرمائید
علی زمانیان....... ۱۳۹۹/۰۷/۱۲
خردمنتقد
#فرهیختگان، ندای آگاهی
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment