امام جواد ع:
اَلمُؤمِنُ یَحتاجُ إلی ثَلاثِ خِصالٍ: تَوفیقٍ مِنَ اللهِ، وَ واعِظٍ مِن نَفسِهِ وَ قَبُولٍ مِمَّن یَنصَحُهُ !

هر مؤمنی نیازمند سه ویژگی است: توفیق الهی، وجدان درون، گوش نصیحت نیوش
تحف العقول، ص۴۸۰

#فرهیختگان

2 comments

ترا خدا موج نجات متولدین دهه ۸۰ را راه اندازی کنیم خیلی بی پناه و سرگردانند خیلی هیچکس هیچکس بفکرشان نیست رها شده اند به تمام معنا متأسفانه بی ادب بی محابا معتاد و .... خیلی اخلاق‌های ناپسند . چکار میکرده آموزش و پرورش وای بر ما
👆ما درمورد زندگی ائمه شیعه بسیار کم می‌دانیم. خیلی وقت‌ها حتی سال دقیق تولدشان را نمی‌دانیم. غالبا مادران‌شان را نمی‌شناسیم (که البته در فرهنگ عربی "مادر" اهمیتی‌ هم نداشت که ذکر شود). غالبا علت درگذشت‌شان را نمی‌دانیم. این ندانستن البته برای "شیعه" مفید است تا بتواند فرض کند که "شهید" شده‌اند. ما نمی‌دانیم که اینها کی و کجا درس‌دین خوانده‌اند. این هم برای شیعه مفید است که مدعی "علم لَدُنّی" برای ایشان شود. معیشت آنان هم دانسته نیست که از کجا بوده است بویژه که بسیاری شان کثیر‌الاولاد بوده‌اند و اشاراتی هم درباره ثروت انبوه و تبرج و تجمل امام‌جعفرصادق هم داریم.‌

وقتی این را مقایسه بکنید با علی‌ابن‌ابی‌طالب، تفاوت بزرگ را متوجه می‌شوید، زیرا در مورد ایشان بسیاری از آنچه در مورد سایر ائمه نمی‌دانیم، را می‌دانیم. چنان‌که زهد و فقر ایشان را نیز می‌شناسیم.

چرا شیعیان اهمیتی به این ابهامات کلان درباره زندگیِ امامان نمی‌دادند؟ سخن من آن است که ازنظرشیعه اصلا لازم نیست چیزی درمورد ائمه بدانیم! زیرا تنها "وجود امام" است که مهم است! درست مثل مسیح برای مسیحیان که تنها "وجودش" مهم است نه چیز دیگرش. چرا چنین است؟ زیرا امامان شیعه "مردمانی چون همگان" نبودند بلکه موجوداتی "الوهی" بودند ولی در هیاتِ انسان؛ انگاره "امامت" که هیچ مبنای قرآنی ندارد، الگوگرفته از انگاره گنوستیکیِ "بازخرنده الاهی" (redeemer) است، "مسیح" هم چنین است. انگاره "امام" را از روی "مسیح" نساختند، بلکه هم امام و هم مسیح را از روی Grand Redeemer گنوزستیک‌ها ساختند.

حالا می‌توان فهمید که چرا آنگاه که به منقولات از ائمه رجوع می‌کنیم، جز سخنان ساده و غالبا بدیهی از ایشان نمی‌شنویم، مثل همین‌که در بالا از قول امام‌جواد در "تحف‌العقول" نقل شده است. اگر این سخن را هرکسی جز امام جواد گفته بود ابدا در تاریخ نقل نمی‌شد، زیرا که سخن ساده‌ای است که هرکسی می‌تواند بگوید.

نمونه برجسته‌تر و تفصیلی، و البته تاحدی ممتاز را در نهج‌البلاغه شاهدیم که بخش اعظم برجستگی آن، نه محتوای سخن، که صورت هنرمندانه بیان آن است. عجب نیست که همین ویژگی هم محرک سیدشریف رضی برای گردآوری آن بوده است. شریف‌رضی که خود ادیب و لذا شیفته فورمالیسمِ سخن بود، نام مجموعه‌اش را "شیوه سخنوریِ رسا" نهاد و نه مثلا "معارف‌الربّانی" یا "مصابیح‌الهدی"! زیرا سید شریف رضی متوجه آن بود که بیشترِ برجستگی مندرجات "نهج‌البلاغه"، در آرایه‌ها و صنایع ادبی بکار رفته در آن است، نه محتوای سخن. این محتوی اگر مطالبی تاریخی نباشد که مهم است، یا که حرف‌های مناقشه برانگیز مثل داوری ایشان درمورد زنان یا قصه خلقت آدم نباشد، دربخش کوچکی حکمت‌هایِ اخلاقیِ خوب‌اند (مثل نامه به مالک اشتر یا وصیتِ به امام‌حسن)، و الباقی انبوهی حرف‌های معمولی‌اند مثل همین بالایی که از قول امام جواد نقل شده است.

ما در مورد الباقی ائمه شیعه حتی به همین‌مقدار هم سخنان قطعی‌الصدور نداریم که "تامل‌برانگیز" باشند، یا ارزش تاریخی داشته باشند. مثلا سرتاسر "عیون‌اخبارالرضا" حرف‌های معمولی است. در مورد بسیاری امامان نیز حتی همینقدر هم حرف معمولی نقل نشده است!!

نکته اینجاست که امام، "فیلسوف" نیست که برجستگی او به ژرفاپیمایی فهمی‌اش باشد. بلکه او یک "نماد الاهیاتی" است که باور به فرهمندی‌اش تنها‌وتنها یک "جزم" (Dogma) است که هیچ بهره‌ای از خردورزی ندارد. سخنانی چون "آسمان آبی است" یا "دروغ موجب رسوایی است" که تشکیل دهنده بیشینه سخنان منقول از امامان است، محض خالی نبودن عریضه‌هاست والا امام بودنِ امام به این حرف‌های پیش‌پاافتاده نیست؛ او یک "ازمابهترانِ" الاهیاتی است!