✳️اهمیت و ضرورت اندازه‌گیری سرمایه‌گذاری‌های نامشهود در ایران
دکتر اسفندیار جهانگرد، عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی
دارایی‌های نامشهود (که به‌عنوان سرمایه غیرمادی یا سرمایه فکری نیز شناخته می‌شوند) به طور فزاینده‌ای برای رشد اقتصادی و رقابت‌پذیری اهمیت دارند. نمونه‌هایی از این دارایی‌ها عبارتند از:
• نوآوری
• دانش فنی
• تحقیق و توسعه
• برندها
• روابط مشتری
• فناوری
• مهارت‌های کارکنان
• سرمایه سازمانی
در دنیا سهم سرمایه‌گذاری‌های نامشهود در کل سرمایه‌گذاری‌ها طی زمان به طور قابل‌توجهی افزایش یافته است. با استناد به سیستم حساب‌های اروپایی (ESA 2010)، این دارایی‌ها بیش از یک‌سوم کل سرمایه‌گذاری‌ها را تشکیل می‌دهند و نقش کلیدی در رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) دارند. همچنین، سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه ،یکی از اجزای اصلی دارایی‌های نامشهود، در چارچوب‌های SNA 1993 و SNA 2008 در سالهای اخیر در کشورهای پیشرفته تقریباً دو برابر شده است و از مصرف واسطه به سرمایه گذاری تغییرماهیت داده است.اما اندازه‌گیری دارایی‌های نامشهود پیچیده است زیرا این دارایی‌ها در صورت‌های مالی سنتی نشان داده نمی‌شوند. دو چالش اصلی د ر این باره عبارتند از:
• شکاف روش‌شناختی: کمبود اجماع بر سر روش‌های قابل‌اعتماد و مطمئن برای اندازه‌گیری دارایی‌های نامشهود و نیز کمبود داده‌های مرتبط.
• شکاف موجودیت : کمبود زیرساخت‌های آماری مرتبط، عدم تطبیق دستورالعمل‌ها در سطح ملی و کمبود اجرای مؤثر سیاست‌ها.
اما با همه این تفاسیر اندازه‌گیری دقیق دارایی‌های نامشهود به دلایل زیر ضروری است: نخست اینکه ،حجم سرمایه‌گذاری در دارایی‌های نامشهود در اقتصاد های پیشرفته دنیا اکنون بسیار بزرگ‌تر از دارایی‌های مشهود است و بازده بیشتری ایجاد می‌کند.دوم اینکه، تجربیات کشورهای پیشرفته نشان داده که تدوین یک استراتژی ملی برای اندازه‌گیری دارایی‌های نامشهود به تلاش‌های بلندمدت نیاز دارد.سوم اینکه، این دارایی‌ها تأثیرات عمیقی بر اقتصاد، سیاست‌گذاری‌ها و نهادها دارند.در این باره عوامل مؤثر بر ارزش دارایی‌های نامشهود در هر اقتصادی متفاوت هستند اما دو عامل کلیدی یکسان را می توان بازگو کرد که بر ارزش این دارایی‌ها در تمام کشورها تأثیر می‌گذارند که عبارتنداز:
• فناوری: تعیین‌کننده نحوه ذخیره‌سازی دارایی‌های نامشهود است.
• نهادها: تعیین‌کننده ارزش خارجی این دارایی‌ها از طریق قابلیت اجرا هستند.
اما عواملی هم هستند که در کشورها متغیر و متفاوت هستند که یکی نحوه ساختار بخش‌های صنعتی است که به طور فزاینده‌ای به دارایی‌های نامشهود وابسته است و ساختار اقتصاد توسط این دارایی‌ها تحت تأثیر قرار می گیرد. دوم ، اندازه بازار و تجارت است که اندازه بازار یکی از عوامل اصلی در سرمایه‌گذاری نامشهود است، زیرا بر تجارت تأثیر می‌گذارد. رشد تجارت بین‌المللی باعث تشویق شرکت‌ها به سرمایه‌گذاری می‌شود، در حالی که سیاست‌های محدودکننده تجارت انگیزه سرمایه‌گذاری را کاهش می‌دهد.دارایی های نامشهود دارای ویژگی های مهمی هستند که آنها را بسیار متمایز از دارایی های مشهود می کند که ویژگی‌های کلیدی دارایی‌های نامشهود به چهار S (Scalability,sunkenness, spillovers, and synergies)مشهور هستند. بعبارتی این دارایی‌ها دارای چهار ویژگی خاص هستند:
• قابلیت مقیاس‌پذیری: امکان استفاده مجدد از دارایی‌ها در مکان‌ها و موارد مختلف.
• هزینه غرق‌شدگی یا اجتناب ناپذیری: بازگرداندن هزینه‌های این دارایی‌ها دشوار است.
• سرریزها: دارایی‌های نامشهود اغلب مزایایی برای دیگران ایجاد می‌کنند.
• هم‌افزایی: دارایی‌های نامشهود تمایل به تقویت یکدیگر هنگام ترکیب دارند.
با این اوصاف لازم است تحولی در نظام آماری و سیاست گذاری کشور صورت پذیرد و اقدام سیاستی و اجرایی مهمی برای بهبود اندازه‌گیری و بهره‌برداری از سرمایه‌گذاری‌های نامشهود در ایران برداشته شود.
• تصویب قوانین مالکیت دارایی‌های نامشهود.
• اصلاح ساختار مالی برای تسهیل سرمایه‌گذاری در دارایی‌های نامشهود.
• آموزش مفاهیم دارایی‌های نامشهود به مدیران و کارشناسان.
• ارتقای زیرساخت‌های آماری و فناوری مرتبط.
• تشویق به شفافیت در گزارش‌دهی شرکت‌ها.
• ایجاد استانداردهای جدید در حسابداری و روش‌های آماری.
• جمع‌آوری داده‌های دقیق و جامع در مورد این دارایی‌ها.
این یادداشت بر ضرورت حیاتی ایران در درک و اندازه‌گیری بهتر سرمایه‌گذاری‌های نامشهود تأکید دارد. با اصلاح سیاست‌ها، بهبود داده‌ها و استانداردهای حسابداری، ایران می‌تواند از پتانسیل رشد و رقابت جهانی مرتبط با دارایی‌های نامشهود بهره‌مند شود.
كانال قواعدبازی
دکتر اسفندیار جهانگرد، عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی
دارایی‌های نامشهود (که به‌عنوان سرمایه غیرمادی یا سرمایه فکری نیز شناخته می‌شوند) به طور فزاینده‌ای برای رشد اقتصادی و رقابت‌پذیری اهمیت دارند. نمونه‌هایی از این دارایی‌ها عبارتند از:
• نوآوری
• دانش فنی
• تحقیق و توسعه
• برندها
• روابط مشتری
• فناوری
• مهارت‌های کارکنان
• سرمایه سازمانی
در دنیا سهم سرمایه‌گذاری‌های نامشهود در کل سرمایه‌گذاری‌ها طی زمان به طور قابل‌توجهی افزایش یافته است. با استناد به سیستم حساب‌های اروپایی (ESA 2010)، این دارایی‌ها بیش از یک‌سوم کل سرمایه‌گذاری‌ها را تشکیل می‌دهند و نقش کلیدی در رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) دارند. همچنین، سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه ،یکی از اجزای اصلی دارایی‌های نامشهود، در چارچوب‌های SNA 1993 و SNA 2008 در سالهای اخیر در کشورهای پیشرفته تقریباً دو برابر شده است و از مصرف واسطه به سرمایه گذاری تغییرماهیت داده است.اما اندازه‌گیری دارایی‌های نامشهود پیچیده است زیرا این دارایی‌ها در صورت‌های مالی سنتی نشان داده نمی‌شوند. دو چالش اصلی د ر این باره عبارتند از:
• شکاف روش‌شناختی: کمبود اجماع بر سر روش‌های قابل‌اعتماد و مطمئن برای اندازه‌گیری دارایی‌های نامشهود و نیز کمبود داده‌های مرتبط.
• شکاف موجودیت : کمبود زیرساخت‌های آماری مرتبط، عدم تطبیق دستورالعمل‌ها در سطح ملی و کمبود اجرای مؤثر سیاست‌ها.
اما با همه این تفاسیر اندازه‌گیری دقیق دارایی‌های نامشهود به دلایل زیر ضروری است: نخست اینکه ،حجم سرمایه‌گذاری در دارایی‌های نامشهود در اقتصاد های پیشرفته دنیا اکنون بسیار بزرگ‌تر از دارایی‌های مشهود است و بازده بیشتری ایجاد می‌کند.دوم اینکه، تجربیات کشورهای پیشرفته نشان داده که تدوین یک استراتژی ملی برای اندازه‌گیری دارایی‌های نامشهود به تلاش‌های بلندمدت نیاز دارد.سوم اینکه، این دارایی‌ها تأثیرات عمیقی بر اقتصاد، سیاست‌گذاری‌ها و نهادها دارند.در این باره عوامل مؤثر بر ارزش دارایی‌های نامشهود در هر اقتصادی متفاوت هستند اما دو عامل کلیدی یکسان را می توان بازگو کرد که بر ارزش این دارایی‌ها در تمام کشورها تأثیر می‌گذارند که عبارتنداز:
• فناوری: تعیین‌کننده نحوه ذخیره‌سازی دارایی‌های نامشهود است.
• نهادها: تعیین‌کننده ارزش خارجی این دارایی‌ها از طریق قابلیت اجرا هستند.
اما عواملی هم هستند که در کشورها متغیر و متفاوت هستند که یکی نحوه ساختار بخش‌های صنعتی است که به طور فزاینده‌ای به دارایی‌های نامشهود وابسته است و ساختار اقتصاد توسط این دارایی‌ها تحت تأثیر قرار می گیرد. دوم ، اندازه بازار و تجارت است که اندازه بازار یکی از عوامل اصلی در سرمایه‌گذاری نامشهود است، زیرا بر تجارت تأثیر می‌گذارد. رشد تجارت بین‌المللی باعث تشویق شرکت‌ها به سرمایه‌گذاری می‌شود، در حالی که سیاست‌های محدودکننده تجارت انگیزه سرمایه‌گذاری را کاهش می‌دهد.دارایی های نامشهود دارای ویژگی های مهمی هستند که آنها را بسیار متمایز از دارایی های مشهود می کند که ویژگی‌های کلیدی دارایی‌های نامشهود به چهار S (Scalability,sunkenness, spillovers, and synergies)مشهور هستند. بعبارتی این دارایی‌ها دارای چهار ویژگی خاص هستند:
• قابلیت مقیاس‌پذیری: امکان استفاده مجدد از دارایی‌ها در مکان‌ها و موارد مختلف.
• هزینه غرق‌شدگی یا اجتناب ناپذیری: بازگرداندن هزینه‌های این دارایی‌ها دشوار است.
• سرریزها: دارایی‌های نامشهود اغلب مزایایی برای دیگران ایجاد می‌کنند.
• هم‌افزایی: دارایی‌های نامشهود تمایل به تقویت یکدیگر هنگام ترکیب دارند.
با این اوصاف لازم است تحولی در نظام آماری و سیاست گذاری کشور صورت پذیرد و اقدام سیاستی و اجرایی مهمی برای بهبود اندازه‌گیری و بهره‌برداری از سرمایه‌گذاری‌های نامشهود در ایران برداشته شود.
• تصویب قوانین مالکیت دارایی‌های نامشهود.
• اصلاح ساختار مالی برای تسهیل سرمایه‌گذاری در دارایی‌های نامشهود.
• آموزش مفاهیم دارایی‌های نامشهود به مدیران و کارشناسان.
• ارتقای زیرساخت‌های آماری و فناوری مرتبط.
• تشویق به شفافیت در گزارش‌دهی شرکت‌ها.
• ایجاد استانداردهای جدید در حسابداری و روش‌های آماری.
• جمع‌آوری داده‌های دقیق و جامع در مورد این دارایی‌ها.
این یادداشت بر ضرورت حیاتی ایران در درک و اندازه‌گیری بهتر سرمایه‌گذاری‌های نامشهود تأکید دارد. با اصلاح سیاست‌ها، بهبود داده‌ها و استانداردهای حسابداری، ایران می‌تواند از پتانسیل رشد و رقابت جهانی مرتبط با دارایی‌های نامشهود بهره‌مند شود.
كانال قواعدبازی
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment