پیش‌بینی آنچه در قلمرو طبیعت رخ می‌دهد، چنان‌که پیدا است، بسی دشوار است، اما نکته این است که رابطه‌ی پدیده‌ها در طبیعت، با همه‌ی پیچیدگی، به پیچیدگی و درهم‌تنیدگی روابط در اجتماعات بشری نیست. با این حال، کسانی درباره‌ی رویدادهای اجتماعی (از قبیل فرجامِ جنبشی یا عاقبتِ اعتراضی اجتماعی یا سرانجامِ جنگی) با بی‌پروایی و قاطعیتی شگرف دست به داوری و پیش‌بینی می‌زنند و گاه با این کار، از سر بی‌مسئولیتی، فجایعی جبران‌ناپذیر (همچون فرستادن بسیاری جان‌های نازنین به کام مرگ) به بار می‌آورند.
سرچشمه‌ی این قاطعیت و بی‌پروایی، اگر ضعفی اخلاقی ( همچون سودای کسب یا حفظ قدرت به هر قیمتی) نباشد، دست کم جهل مرکب، یعنی ندانستنِ ندانستن، است، و یا شاید هر دو.

✍#هومن_پناهنده
@gashthaa