سدسازی خوب، سدسازی بد
خزر درحال کوچک شدن به دلیل سدسازی های همسایگان بویژه روسهاست. ما ترسیده ایم چرا که خوب می دانیم اثرات محیط زیستی و اجتماعی سدها مرز نمی شناسد. زنگ خطر برای خزر را صنعت سدسازی همسایگان به صدا درآورده است. همان صنعتی که در داخل ایران به آن می بالیم وعطش ساختن سد لحظه ای سدسازان را رها نکرده است. مهم هم نبوده که گتوند و چمشیر چه بر سر خاک و منابع آب شیرین بیاورند، یا حوضه ارومیه توان اکولوژیک نزدیک به یکصد 100 دارد یا خیر. یا چه بر سر کارون و زهره و زاینده رود آمده است.
کارشناسان دلسوز بارها نسبت به سدسازی ها و پروژه های انتقال آب حوضه خزر به دلیل ماهیت درياچه بودنش هشدار دادند اما گویی اعتبار سیاسی سدسازی بیش از پایداری سرزمین برای دولتها اهمیت دارد.
اکنون که سيستم حکمرانی تغییرات اقلیمی و اثرات ناپایدار آن را پذیرفته است، وقت آن رسیده که نیک بیاندیشم که با وجود این ناپایداری جوی و رفتار همسایگان، ضعف دیپلماسی آب و سرسختی همسایگان برای نگه داشتن آب در سرزمین شان؛ ضمن پیگیری حقآبه های مرزی با جدیت و براساس قوانین و حقوق بین الملل بر اساس آب در دسترس و قابل برنامه ریزی مدیریت منابع آب را بازنگری کرده و برای این شرایط و حتی شرایط سخت تر چاره اندیشی کنیم.
سدسازی همسایگان بد است، سدسازی ما خوب؟ در حالیکه سدها نفس دریاچه ها، تالابها، رودخانه ها و حتی برکه ها را در داخل نیز بند آورده است. پایداری سرزمین بدون این مواهب الهی امکان پذیر نیست و انباشت آب پشت سدها و تبخیر بخش زیادی از آن جز برای سدسازان به سود هیچ کس نیست.
لااقل در داخل کشور برای احیای اکوسیستمهای تخریب شده سیاستگذاری شده و جلو تخریب بیشتر این منابع طبیعی آبی که تعادل بخش و الهام بخشند گرفته شود. جنگلزدایی و از بین بردن مراتع، پهناور کردن بی رویه وسعت کشاورزی کم بازده و آب بر و کم اشتغال زا در کنار توسعه صنایع اب بر در مناطق خشک؛ عوامل مهم نابودی پایداری سرزمین و منابع آب است.
اگر اعتبارات سدها برای نگهداشت و احیای منابع آب زیرزمینی و سلامت بخشی آبهای سطحی هزینه شود؛ در میان مدت و طولانی مدت شاید بتوان جلو فرونشست و ناپایداری بخش قابل احیای سرزمین را گرفت.
از آنجا که توانمندی داخلی فقط سدسازی نیست و کشور قابلیت و ظرفیت های لازم در سایر حوزه های آب نیز دارد؛ لازم است تا با اتکا به توانمندی داخل، مشارکت ملی و دانش بین رشته ای و ایده ها و رویکردهای جدید پایدار؛ در مدیریت منابع آب و منابع طبیعی کشور بازاندیشی شود و این تنها راه نجات مان از مخمصه است و بقای سرزمین شگفت انگیزمان را ممکن می سازد.
اولین قدم توقف ساخت سدهای نابودکننده محیط زیست همچون خرسان ۳ و فنیسک است
🆔@ruralwomenissues