‍ بحران مالی سال ۱۹۲۹ میلادی و شروع جنگ جهانی دوم

بزرگترین رکود اقتصادی دنیا به اوایل قرن بیستم بر میگردد، که به ویران کننده ترین جنگهای دنیا یعنی جنگ جهانی دوم منجر گردید. این رکود بزرگ که از اقتصاد آمریکا آغاز گردید، طولانی ترین و بدترین رکود اقتصادی در تاریخ شکل گیری دنیای صنعتی مدرن بوده است و از اواخر سال ۱۹۲۹ تا اوایل دهه ۱۹۴۰ در آمریکا ادامه یافت. بزرگی و وسعت این رکود به اندازه ای بود که نه تنها اقتصاد آمریکا، بلکه اقتصاد دیگر کشورهای جهان را نیز تحت تواثیر قرار داد. در تابستان ۱۹۲۹، اقتصاد آمریکا وارد رکود ملایمی شد. کاهش مصرف، تلنبار شدن کالاهای فروخته نشده در انبار کارخانه ها را به دنبال داشت. به این ترتیب، تولید کاهش یافت؛ با این حال، قیمت سهام همچنان رو به افزایش بود و تا پاییز همان سال به روند صعودی خود ادامه داد. اما این رشد به هیچ وجه در مقایسه با درآمد مورد انتظار در آینده قابل توجیه نبود. در ۲۴ اکتبر ۱۹۲۹، زمانی که سرمایه گذاران نگران، شروع به فروش گسترده سهم های گرانقیمت خود کردند، سقوط بازار سهام که عده ای قبل تر درباره آن هشدار داده بودند، در نهایت رخ داد. در آن روز، ۱۲.۹ میلیون سهم معامله شد که #پنجشنبه_سیاه نام گرفت. پنج روز بعد، یعنی در ۲۹ اکتبر -موسوم به #سه‌شنبه_سیاه _ پس از موج دیگری از وحشت سرمایه گذاران حدود ۱۶ میلیون سهم معامله شد. میلیون ها سهم ارزش خود را از دست دادند و بسیاری از سرمایه گذارانی که وام های خود را به بازار سهام آورده بودند، به ورطه ورشکستگی کشیده شدند. از آنجا که سقوط بازار سهام، موجب از میان رفتن اعتماد مصرف کننده شد، رکود مصرف و کاهش سرمایه گذاری، کارخانه ها و سایر کسب ‌و کارها را ناچار به کاهش تولید و اخراج کارگران کرد. در بحران ۱۹۲۹، در جهان چهل میلیون نفر کارگر از کار بیکار شده و به خیابانها ریخته شدند، هزاران موسسه ورشکست گردید. در این دوران بانک ها و شرکتهای کوچک و بزرگ تجاری مجبور به تعطیل کردن کارهای خود شدند و اغلب مردم به دلیل از دست دادن شغل و ناتوانی در بازپرداخت اقساط خانه هایی که خریداری کرده بودند، برای امرار معاش به خیریه ها وابسته شدند....

پیامدهای اقتصادی و سیاسی رکود بزرگ بسیار گسترده و ناگوار بود. رکود بزرگ در دهه ۱۹۳۰ میلادی تقریبا تمام کشورها را در برگرفت و فعالیتهای اقتصادی را در کل جهان کاهش داد. تجارت بین المللی به سرعت کاهش یافت. درآمدهای مالیاتی دولت ها، و سود و درآمدهای اشخاص نیز به شدت کم شد. هم کشورهای صادرکننده مواد خام و هم کشورهای صنعتی تحت تاثیر این بحران قرار گرفتند. دولتها مخارج خود را کاهش دادند و این امر نیز به کاهش تقاضا دامن زد. لبه تیز بحران و نیروی ویرانگر آن بیش از همه متوجه کارگران و تولید کنندگان و سرمایه داران کوچک بود. از لحاظ سیاسی، شرایط بد اقتصادی، موجب به قدرت رسیدن دولتهای فاشیستی و جنگ طلب در آلمان، ایتالیا و ژاپن شد. آنها تلاش میکردند با فرافکنی مشکلات خود به بیرون از کشور، فشار افکار عمومی را از خود دور کنند و همین امر سرانجام به جنگ جهانی دوم منجر گردید. به عنوان مثال، کشور آلمان از بدهی زیاد ناشی از جنگ جهانی اول در رنج بود و همین امر زمینه به قدرت رسیدن هیتلر را فراهم آورد. ژاپن به چین حمله کرد تا با توسعه معادن و صنایع منچوری، وضعیت اقتصادی خود را بهبود بخشد. مداخلات دولت در کشورهای آمریکا و انگلستان در نظام اقتصادی جهت تعبیه سیستمهای رفاهی نیز به تشکیل دولت رفاه انجامید. در سال ۱۹۳۳ که فرانکلین روزولت به ریاست جمهوری آمریکا رسید، قول داد دولت با اقدام جدید برای کاهش بیکاری مداخله خواهد نمود. برای محدود شدن تولید و افزایش قیمت محصولات کشاورزی و صنعتی، سیاستهای حمایت از این دو بخش اعمال گردید. اتخاذ سیاستهایی از سوی دولت در جهت حمایت از سرمایه گذاری در کنار شرایط خاص، حاکم بر عرصه بین الملل به دلیل وقوع جنگ جهانی دوم از جمله عوامل مهمی بودند که آمریکا را در برون رفت از این رکود یاری دادند. با آغاز جنگ جهانی دوم و افزایش تولید تجهیزات نظامی در کشورهای مختلف، رکود بزرگ به پایان رسید. افزایش تولید محصولات نظامی به عنوان بخش پیشرو اقتصادهای صنعتی، موجب رونق دیگر بخشها، ایجاد اشتغال و بازگشت حجم وسیعی از پول به چرخه اقتصاد شد...

منابع:

- نگاهی به بحرانهای سیستم مالی و اقتصادی بین المللی، معاونت امور اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی، دفتر تحقیقات و سیاست های پولی و بازرگانی، ۱۳۸۷.
- مجله اقتصادی _ ماهنامه بررسی مسائل و سیاستهای اقتصادی، شماره های ۵ و ۶ مرداد و شهریور ۱۳۹۰، صفحات ۸۵-۹۶.

✅ @karkhone

Comments

Be the first to add a comment