✳️ بهترین و سریع ترین روش های تشخیص وزنهای شعر و پاسخگویی سریع به تستهای کنکوری درس عروض.
❇️ نویسنده: احمد عارفی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
✅ بخش : اول
نکته: این مطلب کنکاشی تخصصی در رابطه با پاسخگویی به تستهای کنکوری عروض مناسب تمام کنکورهای سراسری و کارشناسی ارشد و دکتری و آزمونهای استخدامی رشته های ادبیات فارسی و ادبیات عربی است که هر داوطلبی بسته به نوع کنکورش می تواند از این مطالب، مطالب مربوط به درسش و رشته اش فارسی یا عربی را دنبال کند.
عروض علم و سنجش اوزان شعر است که معمولا وزن هر قصیده یا بیتی متناسب با معنای مورد نظر شاعر است. یعنی مضامین و معانی غزل و عاشقانه و حماسه و جنگاوری و فخر و هجا وزن خاص خود را می‌طلبند.
۱. اولین روش تشخیص درست خوانی بیت ها و اشعار است، پس ملاک خواندن و تلفظ کلمات و ابیات است نه شکل نوشتاری شان.
۲. یکی از ساده ترین این روش ها این است که بدانیم که معمولا و اکثرا در اشعار عاشقانه و غزل بیشتر بر وزن فاعلاتن و مفاعیلن می آیند که وزن فاعلاتن کاربرد بیشتری از وزن مفاعیلن در غزل دارد، چون وزنی است بسیار رقیق و نرم که با غزل که رقت و نرمی را می طلبد سازگاری تمام دارد، به گونه ای که وزن فاعلاتن در بین تمام شاعران غزل سرای فارسی و عربی از جمله سعدی و حافظ و مولانا جلال الدین و فروغی بسطامی و وحشی بافقی و مجنون لیلی و کثیر عزه ... به دلیل اشاره شده پرکاربردتر از مفاعیلن است. وزن فعولن نیز متناسب با حماسه و اشعار حماسی است، مانند شاهنامه فردوسی که یک شاعر حماسه سرا است و این کتاب که سراسر اشعارش حماسه است، بر این وزن (فعولن فعولن فعولن فعل) آمده است که برای تشخیص این نکته نباید فقط به یک بیت توجه شود، بلکه باید به ساختار کلی قصیده نگاه شود. مانند این چند بیت از یک غزل سعدی که بر وزن فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتن/ فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتن است.
متناسبند و موزون حرکات دلفریبت/ متوجه است با ما سخنان بی حسیبت!
چو نمی‌توان صبوری ستمت کشم ضروری/ مگر آدمی نباشد که برنجد از عتیبت!
به قیاس درنگنجی و به وصف درنیایی/ متحیرم در اوصاف جمال و روی و زیبت!
عجب از کسی در این شهر که پارسا بماند/ مگر او ندیده باشد رخ پارسافریبت!
تو درخت خوب منظر همه میوه‌ای ولیکن/ چه کنم به دست کوته که نمی‌رسد به سیبت!
دو بیت دیگر از غزلی دیگر از سعدی که بر
مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن/ مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن است که متشکل از مفاعیلن فاعلاتن است که اختیارات شاعری رخ داده است.
اگر تو برفکنی در میان شهر نقاب/ هزار مؤمن مخلص درافکنی به عقاب!
که را مجال نظر بر جمال میمونت/ بدین صفت که تو دل می‌بری ورای حجاب!
یا چند بیت از غزل دیگری از سعدی که بر وزن فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن/ فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن است. مانند:
این تویی یا سرو بستانی به رفتار آمدست/ یا ملک در صورت مردم به گفتار آمدست!
...
ساربانا یک نظر در روی آن زیبا نگار/ گر به جانی می‌دهد اینک خریدار آمدست!
وه که گر من بازبینم روی یار خویش را/ مرده‌ای بینی که با دنیا دگربار آمدست!
آن چه بر من می‌رود دربندت ای آرام جان/ با کسی گویم که در بندی گرفتار آمدست!
نی که می‌نالد همی در مجلس آزادگان/ زان همی‌نالد که بر وی زخم بسیار آمدست!
تا نپنداری که بعد از چشم خواب آلود تو/ تا برفتی خوابم اندر چشم بیدار آمدست!
سعدیا گر همتی داری منال از جور یار/ تا جهان بودست جور یار بر یار آمدست!
اما چند بیت تعلیمی و آموزشی از سعدی در کتاب گلستان هست که باز بر وزن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیل/ مفاعیلن مفاعیلن مفاعیل آمده است. مانند:
شنیدستی که گاوی در علف زار/ بیالاید همه گاوان ده را!
به یک ناتراشیده در مجلسی/ برنجد دل هوشمندان بسی!
اگر بركه ای پر کنند از گلاب/ سگی در وی افتد کند منجلاب!
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ نویسنده: احمد عارفی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
✅ بخش : اول
نکته: این مطلب کنکاشی تخصصی در رابطه با پاسخگویی به تستهای کنکوری عروض مناسب تمام کنکورهای سراسری و کارشناسی ارشد و دکتری و آزمونهای استخدامی رشته های ادبیات فارسی و ادبیات عربی است که هر داوطلبی بسته به نوع کنکورش می تواند از این مطالب، مطالب مربوط به درسش و رشته اش فارسی یا عربی را دنبال کند.
عروض علم و سنجش اوزان شعر است که معمولا وزن هر قصیده یا بیتی متناسب با معنای مورد نظر شاعر است. یعنی مضامین و معانی غزل و عاشقانه و حماسه و جنگاوری و فخر و هجا وزن خاص خود را می‌طلبند.
۱. اولین روش تشخیص درست خوانی بیت ها و اشعار است، پس ملاک خواندن و تلفظ کلمات و ابیات است نه شکل نوشتاری شان.
۲. یکی از ساده ترین این روش ها این است که بدانیم که معمولا و اکثرا در اشعار عاشقانه و غزل بیشتر بر وزن فاعلاتن و مفاعیلن می آیند که وزن فاعلاتن کاربرد بیشتری از وزن مفاعیلن در غزل دارد، چون وزنی است بسیار رقیق و نرم که با غزل که رقت و نرمی را می طلبد سازگاری تمام دارد، به گونه ای که وزن فاعلاتن در بین تمام شاعران غزل سرای فارسی و عربی از جمله سعدی و حافظ و مولانا جلال الدین و فروغی بسطامی و وحشی بافقی و مجنون لیلی و کثیر عزه ... به دلیل اشاره شده پرکاربردتر از مفاعیلن است. وزن فعولن نیز متناسب با حماسه و اشعار حماسی است، مانند شاهنامه فردوسی که یک شاعر حماسه سرا است و این کتاب که سراسر اشعارش حماسه است، بر این وزن (فعولن فعولن فعولن فعل) آمده است که برای تشخیص این نکته نباید فقط به یک بیت توجه شود، بلکه باید به ساختار کلی قصیده نگاه شود. مانند این چند بیت از یک غزل سعدی که بر وزن فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتن/ فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتن است.
متناسبند و موزون حرکات دلفریبت/ متوجه است با ما سخنان بی حسیبت!
چو نمی‌توان صبوری ستمت کشم ضروری/ مگر آدمی نباشد که برنجد از عتیبت!
به قیاس درنگنجی و به وصف درنیایی/ متحیرم در اوصاف جمال و روی و زیبت!
عجب از کسی در این شهر که پارسا بماند/ مگر او ندیده باشد رخ پارسافریبت!
تو درخت خوب منظر همه میوه‌ای ولیکن/ چه کنم به دست کوته که نمی‌رسد به سیبت!
دو بیت دیگر از غزلی دیگر از سعدی که بر
مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن/ مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن است که متشکل از مفاعیلن فاعلاتن است که اختیارات شاعری رخ داده است.
اگر تو برفکنی در میان شهر نقاب/ هزار مؤمن مخلص درافکنی به عقاب!
که را مجال نظر بر جمال میمونت/ بدین صفت که تو دل می‌بری ورای حجاب!
یا چند بیت از غزل دیگری از سعدی که بر وزن فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن/ فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن است. مانند:
این تویی یا سرو بستانی به رفتار آمدست/ یا ملک در صورت مردم به گفتار آمدست!
...
ساربانا یک نظر در روی آن زیبا نگار/ گر به جانی می‌دهد اینک خریدار آمدست!
وه که گر من بازبینم روی یار خویش را/ مرده‌ای بینی که با دنیا دگربار آمدست!
آن چه بر من می‌رود دربندت ای آرام جان/ با کسی گویم که در بندی گرفتار آمدست!
نی که می‌نالد همی در مجلس آزادگان/ زان همی‌نالد که بر وی زخم بسیار آمدست!
تا نپنداری که بعد از چشم خواب آلود تو/ تا برفتی خوابم اندر چشم بیدار آمدست!
سعدیا گر همتی داری منال از جور یار/ تا جهان بودست جور یار بر یار آمدست!
اما چند بیت تعلیمی و آموزشی از سعدی در کتاب گلستان هست که باز بر وزن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیل/ مفاعیلن مفاعیلن مفاعیل آمده است. مانند:
شنیدستی که گاوی در علف زار/ بیالاید همه گاوان ده را!
به یک ناتراشیده در مجلسی/ برنجد دل هوشمندان بسی!
اگر بركه ای پر کنند از گلاب/ سگی در وی افتد کند منجلاب!
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment