سرگذشت کتاب ارزشمند "کلیله و دمنه "
کلیله و دمنه کتابی است پندآمیز که از زبان حیوانات نقل شده است. نام آن کتاب از نام دو شکال به همین نام برگرفته شده که در اصل هندی است در زمان انوشیروان به ایران آورده شده است.
روزی برزوی خردمند، طبیب شاه نوشین روان، نزد شاه می آید و میگوید: که در کتب هندوان دیدم که نوشته شده" در سرزمین هند گیاهانی وجود دارد که اگر با هم بیامیزی و بر تن مرده ای بزنی هم اندر زمان آن مرده زنده خواهد شد و بلافاصله سخن خواهد گفت، اگر شاه فرمان دهد، من و دیگر افراد حاذق، این راه سخت و دشوار را تا سرزمین هند بپیماییم تا راز این گیاهان را کشف نماییم" شاه ایران چنین پاسخ داد که، چنین چیزی ممکن نیست مگر آزمایش شود و به حقیقت برسیم. پس بیدرنگ با هدایای ویژه و نامه ای که من خواهم نوشت به نزد رای (شاه) هند برو و با یاری پزشکان آن دیار این راز را آشکار بنما.
کاروان ایران با سرپرستی برزوی طبیب با گنج و دینار فراوان در سرزمین هند، نزد رای فرود آمدند. رای هند به گرمی و مهربانی آنان را پذیرفت. برزوی طبیب موضوع را برای شاه هند بیان نمود. رای هند طبیبان و خردمندان آن دیار را با کاروان ایران همراه نمود و همگی شب و روز در کوه و بیابان، گیاهان مختلف را جمع کرده به تن مردگان می ساییدن ، ولی از بد اتفاق هیچ یک از گیاهان بر مرده اثری نداشت و آنها را زنده ننمود. برزوی و پزشکان همگی به ستوه آمده و ناامید به شهر بازگشتند. تا اینکه برزوی طبیب از همراهان هندی پرسید: که آیا در این سرزمین کسی را می شناسید که از شما داناتر و خردمندتر باشد؟ همگی به اتفاق پیری فرزانه را برای رازگشایی این کار معرفی نمودند. آنان نزد آن مرد پیر رفته و سخن خود را بیان نمودند. مرد فرزانه چنین پاسخ داد: آن نوشته¬ای که در کتب هندوان نوشته اینگونه است که، گیاه چون مرد سخندان است و دانش به مانند کوه میباشد و انسان بی¬دانش مثل تن مرده است که هیج سخنی نمیگوید، انسان بی علم و نادان در هیچ جا مقام منزلتی ندارد. گیاهی که شما به دنبال آن می¬گردید، کتابی است به نام « کلیله » که در خزانه رای هند مُهر و موم شده و کسی به سادگی به آن دسترسی ندارد. وقتی برزوی طبیب این سخنان را از پیر فرزانه شنید خوشحال شد و به نزد شاه هند رفت و کتاب را از او خواستار شد. شاه هند علیرغم اینکه احترام زیادی برای شاه نوشین روان قائل بود، دژم گشت و گفت : از زمانی که من به یاد دارم تاکنون کسی چنین چیزی از من نخواسته است، و لیکن شما فقط میتوانید آن کتاب را ببینید و بخوانید و از بر کنید. برزوی با تلاش فراوان بخشی از کتاب را نوشت و بخشی را حفظ کرد و با شادمانی نزد شاه ایران برگشت. وقتی برزوی سرگذشت سفر خود را برای شاه ایران شرح داد و گفت به جای گیاه، کتاب آورده ام، شاه شگفت زده و بسیار خوشحال شد و گفت که با این اقدام، روان مرا زنده کردی. سپس به خزانه دار خود گفت که کلید خزانه را به برزوی ده، تا هر چه می خواهد از گنج شاهی بردارد. برزوی به خزانه رفت و فقط یک دست جامه شاهی پوشید و از برداشتن زر و گوهر و درم و دینار امتناع ورزید و به نزد شاه آمد. شاه از این کار متعجب شد و علت را پرسید، برزوی به شاه گفت که من یک آرزو دارم و امید دارم که آن را برآورده کنی که "وقتی بوزرجمهر این کتاب را نگاشت و آماده نمود، در مقدمه آن، از رنجی که من متحمل شده ام یاد کند تا نام من همیشه جاوید و زنده بماند " و این همان گیاه است.
برگرفته از شاهنامه فردوسی - پادشاهی انوشیروان -پیدایش کلیله و دمنه
ارسالی از : محمد علیپور
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan