این نمودار رتبهبندی ۱۰ ارز ملی را بر اساس نرخ تبدیل آنها در برابر یک دلار آمریکا (USD) نشان میدهد.
هرچه تعداد واحد پول محلی بیشتری برای خرید یک دلار نیاز باشد، ارزش آن پول ملی کمتر است.
۱. جایگاه ریال ایران (IRR)
وضعیت بحرانی: ریال ایران با اختلاف فاحشی در جایگاه اول کمارزشترین ارزهای جهان قرار دارد، بهطوری که ۱ دلار آمریکا معادل ۱,۱۵۶,۵۰۰ ریال تخمین زده شده است (بر اساس نرخ غیررسمی بازار). این رقم خیرهکننده، عمق بحران اقتصادی و سقوط تاریخی ارزش ریال را نشان میدهد. شکاف فاحش: با مقایسه ریال ایران ( IRR) و ارز رتبه دوم، یعنی پوند لبنان ( LBP)، مشخص میشود که ارزش ریال ایران تقریباً ۱۳ برابر کمتر از دومین ارز ضعیف جهان است. این موضوع نشاندهنده یک پدیده اقتصادی فوقالعاده تورمی (Hyperinflationary) و عدم ثبات بیسابقه در سیستم پولی کشور است که فراتر از نوسانات معمول اقتصادی است.
۲. دلایل اصلی کاهش ارزش ریال عوامل متعددی پشت این کاهش ارزش شدید وجود دارد که اغلب در اقتصاد ایران با یکدیگر در تعامل هستند:
تورم بالا و نقدینگی بیرویه: خلق پول بدون پشتوانه توسط دولت و بانک مرکزی برای جبران کسری بودجه، منجر به رشد شدید نقدینگی و در نتیجه، نرخهای بالای تورم شده است. تورم بالا به طور مستقیم قدرت خرید و ارزش پول ملی را کاهش میدهد.
تحریمهای بینالمللی: تحریمهای گسترده آمریکا و عدم دسترسی به ذخایر ارزی و درآمدهای حاصل از صادرات (به ویژه نفت)، مهمترین عامل خارجی در کاهش ارزش ریال است. این تحریمها توانایی کشور برای کسب درآمد ارزی و مدیریت بازار ارز را فلج کرده و تقاضای خارجی برای ریال را عملاً صفر ساخته است.
عدم پیوستن به نظام مالی بینالمللی: عدم شفافیت مالی و نپیوستن به استانداردهایی مانند FATF، مبادلات بانکی با جهان را مختل کرده است. این امر باعث میشود که حتی شرکای تجاری نیز برای معاملات، ریال را نپذیرند و از سایر ارزها استفاده کنند، که موجب کاهش بیشتر تقاضای بینالمللی برای ریال میشود.
بیثباتی اقتصادی و سیاسی: بیثباتیهای داخلی، دخالت بیش از حد دولت در اقتصاد، منجر به عدم اعتماد عمومی و خروج سرمایه از کشور شده است.
۳. سایر کشورها و علل عمومی کشورهای دیگر این لیست نیز اغلب با مشکلات ساختاری مشابه دست و پنجه نرم میکنند:
لبنان، سوریه، سومالی: این کشورها (به ویژه لبنان و سوریه) نیز دچار بحرانهای سیاسی، جنگهای داخلی، و فروپاشی نظام بانکی شدهاند که به تورم افسارگسیخته و سقوط پول ملی انجامیده است.
ویتنام، لائوس، اندونزی: در این کشورها، اگرچه ارزش پول پایین است، اما دلیل آن لزوماً بحران نیست. در مورد ویتنام و اندونزی، این نرخها اغلب نتیجه یک سیاست اقتصادی است که بهطور سنتی با هدف افزایش رقابتپذیری صادراتی نرخ ارز را پایین نگه میدارند (کاهش ارزش عمدی پول ملی برای ارزانتر شدن کالاهای صادراتی).
با این حال، بالا بودن نرخ تورم و رشد نقدینگی نیز در این کشورها نقش دارد.