میگویند ملتی که تاریخ نداند محکوم به تکرار آن است
| محمد رضا حسینی
دهه ۴۰ خورشیدی:
دستاوردهای دهه ۴۰ که دهه طلایی ایران هم گفته میشود در واقع به علت عدم دخالت هسته قدرت (شاه) در اقتصاد رخ داد و در این مورد سخن ها بسیار است که سریع و گذرا با هم مرور میکنیم.
وزارت اقتصاد با همکاری بانک مرکزی و سازمان برنامه وقت در زمانی که نفت تنها دو دلار بود، اقدام به واقعی سازی نرخ ارز کرده و حتی نرخ ارز بالاتر از میزان واقعی تعیین شد. سپس قوانین دست و پاگیر و موانع واقعی تولید حذف و کارفرمایان و نخبه گان از وضعیت اقتصاد بازار آزاد بهره‌مند شدند.
بسیاری از کارخانه ها از فولاد و خودروسازی گرفته تا انواع لوازم خانگی ها در آن زمان به وجود آمد. رونق و رشدی در آن زمان ایجاد شد که کارخانه ها در جذب کارگران رقابت داشتند. در نتیجه این رقابت نرخ بیکاری بسیار پایین بود و به علت کمبود شدید کارگر، نیروی کار به‌الاجبار از خارج از کشور می‌آمد. (فی‌المثل کارگر هایی از کشور نسبتا پیشرفته‌ای مانند لهستان در قزوین مشغول به کار بوده‌اند).
در یک جمله علت رونق آن روزها را بازگو میکنم. اقتصاد بازار آزاد، عدم دخالت در قیمت گذاری و بها دادن به بخش خصوصی واقعی باعث تولید ثروت از محل بهره‌وری بالا شده بود. گفتنیست در آن دهه ژاپن حسرت رشد اقتصادی ما را داشت.
دهه ۵۰ خورشیدی:
سال ۵۰ از دو جهت داخلی و خارجی حائز اهمیت است.
۱. خارجی:
سال ۵۰ مصادف با سال ۱۹۷۱ است. در آن سال یک فروپاشی مالی در جهان اتفاق افتاد. آقای نیکسون رئیس جمهور وقت ایالات متحده، ارتباط دلار با طلا را در همان سال قطع میکند. بانک مرکزی آمریکا با چاپ پول اقدام به حل بحران میکند. چاپ پول منجر به تورم در جهان شد و نفت ۲ دلاری ۱۰ دلار شد.
خوب است بدانید؛ دولت وقت آمریکا که خود با چاپ پول ایجاد تورم کرده بود، همزمان اقدام به قیمت گذاری دستوری و بگیروببند در اقتصاد زد!!! این سیاست به سختی شکست خورد. البته آمریکا از این سیاست اشتباه درس گرفت و دیگر هرگز آن را تکرار نکرد.
۲.داخلی:
در سال ۵۰ بحران جهانی به ایران میرسد. شاه قصد دارد خود وارد عمل شود. شاه در اقدامی نابخردانه سازمان برنامه را منحل و وزیر اقتصاد و رئیس کل بانک مرکزی را برکنار میکند. (این سه نفر قهرمانان واقعی کشور در دوره معاصر هستند. جنابان آقایان، اصفیا، عالیخانی و امینی)
در باب نفت: نفت دو دلاری ۱۰ دلار میشود و در آن سالها شاه اقدام به تاسیس سازمان اوپیک میکند. یه سری میگویند شاه با تاسیس اوپیک قیمت نفت را بالا برد و به همین خاطر غربیها او را سرنگون میکنند!!!! تاسیس اوپیک و بزرگتر از اوپیک قیمت نفت را بالا نمیبرد. قیمت با تورم و تقاضا بالا میرود که در آن سالها فدرال رزو چاپ پول کرد، تورم و تقاضا با هم رشد کردند و نفت ۵ برابر شد. این خود بزرگ بینی‌های برخی افراد قابل توجیه نیست.
شاه با پول نفت میخواهد به سرعت ایران را مدرنیزه کند. در این مورد یک ضرب المثل انگلیسی میگوید: راه جهنم با نیتهای خیر سنگفرش میشود.
با فروش نفت و ورود بالای دلار به کشور، بانک مرکزی که دیگر مستقل نیست اقدام به چاپ پول میکند. در سویی دیگر، بانکها اقدام به پرداخت وامهای بسیار کم بهره میکنند. تورم بالا در نتیجه چاپ پول اتفاق افتاد، بهره کم وامها و اعطای آن به رانت داران و نورچشمیهای آن زمان باعث میشود. این پولها به جای تولید به سمت بازارهای غیر مولد مانند زمین و مسکن برود. پول رانت داران و نورچشمی‌ها به سمت مسکن در بالای شهر و اصطلاحا خوش‌نشینی رفت. رشد شدید ساخت و ساز در شمال و غرب تهران در آن زمان گواه این مدعاست.
توروم باعث گرانی کالاها میشود و شاه مثل آمریکایی ها اقدام به قیمت گذاری دستوری اجناس میکند. درنتیجه آن سیاست، کم کم کشور کاملا از سیاست بازار آزاد خارج میشود. قیمتهای دستوری تولید را مقرون به صرفه نمیکند. کارخانه ها تعطیل میشوند و بیکاری رو به افزایش میرود. این سیاست اشتباه هفت سال به طول می‌انجامد. لشگریان مردمی که فقیرتر و بسیاری نیز بیکار شده‌اند به راه می‌افتند.
انقلاب ۱۳۵۷ اتفاق می‌افتد.
چقدر این روزها شباهت به آن روزها دارد. تا که قبول افتد و که در نظر آید... .
✅ @karkhone
| محمد رضا حسینی
دهه ۴۰ خورشیدی:
دستاوردهای دهه ۴۰ که دهه طلایی ایران هم گفته میشود در واقع به علت عدم دخالت هسته قدرت (شاه) در اقتصاد رخ داد و در این مورد سخن ها بسیار است که سریع و گذرا با هم مرور میکنیم.
وزارت اقتصاد با همکاری بانک مرکزی و سازمان برنامه وقت در زمانی که نفت تنها دو دلار بود، اقدام به واقعی سازی نرخ ارز کرده و حتی نرخ ارز بالاتر از میزان واقعی تعیین شد. سپس قوانین دست و پاگیر و موانع واقعی تولید حذف و کارفرمایان و نخبه گان از وضعیت اقتصاد بازار آزاد بهره‌مند شدند.
بسیاری از کارخانه ها از فولاد و خودروسازی گرفته تا انواع لوازم خانگی ها در آن زمان به وجود آمد. رونق و رشدی در آن زمان ایجاد شد که کارخانه ها در جذب کارگران رقابت داشتند. در نتیجه این رقابت نرخ بیکاری بسیار پایین بود و به علت کمبود شدید کارگر، نیروی کار به‌الاجبار از خارج از کشور می‌آمد. (فی‌المثل کارگر هایی از کشور نسبتا پیشرفته‌ای مانند لهستان در قزوین مشغول به کار بوده‌اند).
در یک جمله علت رونق آن روزها را بازگو میکنم. اقتصاد بازار آزاد، عدم دخالت در قیمت گذاری و بها دادن به بخش خصوصی واقعی باعث تولید ثروت از محل بهره‌وری بالا شده بود. گفتنیست در آن دهه ژاپن حسرت رشد اقتصادی ما را داشت.
دهه ۵۰ خورشیدی:
سال ۵۰ از دو جهت داخلی و خارجی حائز اهمیت است.
۱. خارجی:
سال ۵۰ مصادف با سال ۱۹۷۱ است. در آن سال یک فروپاشی مالی در جهان اتفاق افتاد. آقای نیکسون رئیس جمهور وقت ایالات متحده، ارتباط دلار با طلا را در همان سال قطع میکند. بانک مرکزی آمریکا با چاپ پول اقدام به حل بحران میکند. چاپ پول منجر به تورم در جهان شد و نفت ۲ دلاری ۱۰ دلار شد.
خوب است بدانید؛ دولت وقت آمریکا که خود با چاپ پول ایجاد تورم کرده بود، همزمان اقدام به قیمت گذاری دستوری و بگیروببند در اقتصاد زد!!! این سیاست به سختی شکست خورد. البته آمریکا از این سیاست اشتباه درس گرفت و دیگر هرگز آن را تکرار نکرد.
۲.داخلی:
در سال ۵۰ بحران جهانی به ایران میرسد. شاه قصد دارد خود وارد عمل شود. شاه در اقدامی نابخردانه سازمان برنامه را منحل و وزیر اقتصاد و رئیس کل بانک مرکزی را برکنار میکند. (این سه نفر قهرمانان واقعی کشور در دوره معاصر هستند. جنابان آقایان، اصفیا، عالیخانی و امینی)
در باب نفت: نفت دو دلاری ۱۰ دلار میشود و در آن سالها شاه اقدام به تاسیس سازمان اوپیک میکند. یه سری میگویند شاه با تاسیس اوپیک قیمت نفت را بالا برد و به همین خاطر غربیها او را سرنگون میکنند!!!! تاسیس اوپیک و بزرگتر از اوپیک قیمت نفت را بالا نمیبرد. قیمت با تورم و تقاضا بالا میرود که در آن سالها فدرال رزو چاپ پول کرد، تورم و تقاضا با هم رشد کردند و نفت ۵ برابر شد. این خود بزرگ بینی‌های برخی افراد قابل توجیه نیست.
شاه با پول نفت میخواهد به سرعت ایران را مدرنیزه کند. در این مورد یک ضرب المثل انگلیسی میگوید: راه جهنم با نیتهای خیر سنگفرش میشود.
با فروش نفت و ورود بالای دلار به کشور، بانک مرکزی که دیگر مستقل نیست اقدام به چاپ پول میکند. در سویی دیگر، بانکها اقدام به پرداخت وامهای بسیار کم بهره میکنند. تورم بالا در نتیجه چاپ پول اتفاق افتاد، بهره کم وامها و اعطای آن به رانت داران و نورچشمیهای آن زمان باعث میشود. این پولها به جای تولید به سمت بازارهای غیر مولد مانند زمین و مسکن برود. پول رانت داران و نورچشمی‌ها به سمت مسکن در بالای شهر و اصطلاحا خوش‌نشینی رفت. رشد شدید ساخت و ساز در شمال و غرب تهران در آن زمان گواه این مدعاست.
توروم باعث گرانی کالاها میشود و شاه مثل آمریکایی ها اقدام به قیمت گذاری دستوری اجناس میکند. درنتیجه آن سیاست، کم کم کشور کاملا از سیاست بازار آزاد خارج میشود. قیمتهای دستوری تولید را مقرون به صرفه نمیکند. کارخانه ها تعطیل میشوند و بیکاری رو به افزایش میرود. این سیاست اشتباه هفت سال به طول می‌انجامد. لشگریان مردمی که فقیرتر و بسیاری نیز بیکار شده‌اند به راه می‌افتند.
انقلاب ۱۳۵۷ اتفاق می‌افتد.
چقدر این روزها شباهت به آن روزها دارد. تا که قبول افتد و که در نظر آید... .
✅ @karkhone
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment