فقر ساختاری و تنزل محیط‌زیست به کالای بقا:
مکانیسم روان‌شناختی روشن است: وقتی خانوار زیر خط فقر مطلق زندگی می‌کند، ظرفیت توجه صرف بقای روزانه می‌شود و افق برنامه‌ریزی به کوتاه‌مدت فرومی‌افتد.
اما در ایران این پدیده دیگر استثنا نیست، بلکه وضعیت اکثریت جمعیت است. بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، نرخ فقر مطلق در کشور از سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۳ حدود ۳۰ درصد تثبیت شده که معادل ۲۵ تا ۲۶ میلیون نفر است (گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس درمورد جمعیت فقرا در ایران) ، و این رقم در دهه ۱۳۹۰ نسبت به یک دهه پیش از آن حدود ۱۱ میلیون نفر افزایش داشته است.
نرخ فقر روستایی به‌طور مداوم از فقر شهری بالاتر بوده — در سال ۱۴۰۰ به ترتیب ۳۵.۶ و ۲۸.۸ درصد یعنی دقیقاً همان جمعیتی که در تماس مستقیم‌ترین با جنگل، مرتع و آبخوان زندگی می‌کند، تحت بیشترین فشار معیشتی است.
نمونهٔ مستند آن زغال‌گیری در زاگرس است.
مقامات ادارهٔ منابع طبیعی خوزستان رسماً تخریب جنگل را ناشی از سه عامل فقر، ناآگاهی و سودجویی می‌دانند.
در مناطقی مانند عثمانوند و جلال‌وند کرمانشاه، فقر و بیکاری مهم‌ترین عامل روی‌آوردن اهالی به تخریب جنگل‌های بلوط برای تهیهٔ زغال بوده است .این یک جنگل زینتی نیست زاگرس معیشت نزدیک به ۱۰ میلیون نفر ایرانی در ۱۲ استان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و حدود ۱.۵ میلیون هکتار از این جنگل‌ها اکنون درگیر آفت و بیماری‌اند. یعنی فقر و بحران اکولوژیک در یک چرخهٔ تشدیدکننده به هم گره خورده‌اند: تخریب معیشت را تضعیف می‌کند، و تضعیف معیشت تخریب را تشدید می‌کند.
نمونهٔ دوم: آب زیرزمینی به‌عنوان دارایی قابل استخراج کوتاه‌مدت
بیش از ۸۰۰ هزار حلقه چاه مجاز و غیرمجاز سالانه حدود ۴۵ میلیارد مترمکعب از منابع آب زیرزمینی کشور را استخراج می‌کنند. نتیجه: کسری تجمعی مخازن آب زیرزمینی کشور به ۱۴۳ میلیارد مترمکعب رسیده. رقمی بیش از کل آب تجدیدپذیر سالانهٔ کشور از میان ۶۰۹ دشت مطالعاتی کشور، ۴۲۰ دشت اکنون ممنوعه یا ممنوعه‌بحرانی طبقه‌بندی شده‌اند رشدی چشمگیر نسبت به ۳۱۷ دشت ممنوعه در سال ۱۳۹۲.
این برداشت بی‌رویه در بخشهایی برای کشاورزی معیشتی و کوتاه‌مدت رخ می‌دهد، نه از سر انتخاب آگاهانه، چون بازار فوری محصول، تنها گزینهٔ در دسترس کشاورز کم‌درآمد است.
اما در این موضوع هم حکومت با دست داشتن مستقیم در گسترش فقر و محرومیت نقش مهمی در تخریب و غارت دارد. جز آنکه سیستماتیک به یغما میبرد.
🆔@azambahramiran
مکانیسم روان‌شناختی روشن است: وقتی خانوار زیر خط فقر مطلق زندگی می‌کند، ظرفیت توجه صرف بقای روزانه می‌شود و افق برنامه‌ریزی به کوتاه‌مدت فرومی‌افتد.
اما در ایران این پدیده دیگر استثنا نیست، بلکه وضعیت اکثریت جمعیت است. بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، نرخ فقر مطلق در کشور از سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۳ حدود ۳۰ درصد تثبیت شده که معادل ۲۵ تا ۲۶ میلیون نفر است (گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس درمورد جمعیت فقرا در ایران) ، و این رقم در دهه ۱۳۹۰ نسبت به یک دهه پیش از آن حدود ۱۱ میلیون نفر افزایش داشته است.
نرخ فقر روستایی به‌طور مداوم از فقر شهری بالاتر بوده — در سال ۱۴۰۰ به ترتیب ۳۵.۶ و ۲۸.۸ درصد یعنی دقیقاً همان جمعیتی که در تماس مستقیم‌ترین با جنگل، مرتع و آبخوان زندگی می‌کند، تحت بیشترین فشار معیشتی است.
نمونهٔ مستند آن زغال‌گیری در زاگرس است.
مقامات ادارهٔ منابع طبیعی خوزستان رسماً تخریب جنگل را ناشی از سه عامل فقر، ناآگاهی و سودجویی می‌دانند.
در مناطقی مانند عثمانوند و جلال‌وند کرمانشاه، فقر و بیکاری مهم‌ترین عامل روی‌آوردن اهالی به تخریب جنگل‌های بلوط برای تهیهٔ زغال بوده است .این یک جنگل زینتی نیست زاگرس معیشت نزدیک به ۱۰ میلیون نفر ایرانی در ۱۲ استان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و حدود ۱.۵ میلیون هکتار از این جنگل‌ها اکنون درگیر آفت و بیماری‌اند. یعنی فقر و بحران اکولوژیک در یک چرخهٔ تشدیدکننده به هم گره خورده‌اند: تخریب معیشت را تضعیف می‌کند، و تضعیف معیشت تخریب را تشدید می‌کند.
نمونهٔ دوم: آب زیرزمینی به‌عنوان دارایی قابل استخراج کوتاه‌مدت
بیش از ۸۰۰ هزار حلقه چاه مجاز و غیرمجاز سالانه حدود ۴۵ میلیارد مترمکعب از منابع آب زیرزمینی کشور را استخراج می‌کنند. نتیجه: کسری تجمعی مخازن آب زیرزمینی کشور به ۱۴۳ میلیارد مترمکعب رسیده. رقمی بیش از کل آب تجدیدپذیر سالانهٔ کشور از میان ۶۰۹ دشت مطالعاتی کشور، ۴۲۰ دشت اکنون ممنوعه یا ممنوعه‌بحرانی طبقه‌بندی شده‌اند رشدی چشمگیر نسبت به ۳۱۷ دشت ممنوعه در سال ۱۳۹۲.
این برداشت بی‌رویه در بخشهایی برای کشاورزی معیشتی و کوتاه‌مدت رخ می‌دهد، نه از سر انتخاب آگاهانه، چون بازار فوری محصول، تنها گزینهٔ در دسترس کشاورز کم‌درآمد است.
اما در این موضوع هم حکومت با دست داشتن مستقیم در گسترش فقر و محرومیت نقش مهمی در تخریب و غارت دارد. جز آنکه سیستماتیک به یغما میبرد.
🆔@azambahramiran
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment