آریا پورفریادِشهرویی:
نامه ی پیمان یا پیمان نامه :
این نامه نامه ای سرنوشت ساز می بود میان دو فرمانده ( امیر) که با بگردن گرفتن( تعهد) پیمان بسته می شد و سوگندوار پیش می رفت و بسیار پرگفتار می بود و گویی مرز همدیگر را بهنشان می بودند و چندین کس زِ بزرگان هم زیرِ آن را به نشان می بردند به خطی و نام خویش به نوشتنی.
نامه ی فتح یا فتح نامه :
گشودن می شود برگردانِ واژه ی فتح و این نامه را فرمانده برای دگر جایگه هایی که به زیر نگین فرمانروایی او می بودند می نبشتند و با این نامه پیام گشودن دروازه ی دژ یا شهرِ دشمن را آگه می کنند و می شود گفت آگهی نامه ای بود در گفتن ِ ما پیروز شدیم و پیام برانِ دستور بر، برای نشان دادنِ توان فرمانروا می گشتند و آگه می نمودند ...
نامه ی رُقعه:
رُقعه در زبان عربی می شود در برگردان که تکه کاغذی که بر آن چیزی بنگارند و این نامه را کسانی که زِ دوستان یا زیر دستان خواسته ای داشتند به گونه ی یادداشت می نبشتند تا آگه شوند زِ نیازشان و بیشتر این نامه ها هنگامی نبشته می شد که درخواست کننده مجال دیدار نداشت که خواسته ها را به آکهی می رساند ...
نامه ی تذکر :
تذکر به چم می شود یادآوری یا گوشزد کردن و این نامه را برای یادآوری نبشته ی پیشین می نگاشتند تا پاسخ را زودتر دریافت نمایند و بسیار کم اینگونه نامه نبشته می شد ...
نامه ی مشافهه:
واژه ی مشافهه در زبان عربی می شود روبروی هم سخن گفتن و این به هنگامی بود که نماینده ی پادشاه یا بزرگی به دیداری برسد این نامه ی کوچک را بنبشتند و یا به کسی که بخواهند اورا به کاری در انجام بسپارند دهند که رود به انجام آن یا بخواستند نمایندگان با این برگِ دیدار ( مجوز دیدار) بگیرند و بسیار روشن گفتار نبشتاری می شد و دیوان هم این گونه نامه نگاری را به پسند دارد ...
نامه ی مظالمی :
این واژه به چم می شود ستمگری ها و داراییِ مردم را هنگامی که به زور بگرفتند گفته می شد .
و فرماندهان ( امیران یا حاکمان) برای رسیدگی به دادخواست مردم نامه ای به کارگزاران می نبشتند که دستورنامه وار زِ پیگیری داد سخن داشت ...
در تاریخ بیهقی، نگاشته های نامه وار و به زبان نامه نگاشته شده بسیار است و این جُستار در پی بر شمردن چندین روش در نگارش های دیوانی بود و این که نامه در سرنوشت سازی مردم چه اهمیتی داشت .
تاریخ بیهقی بسان دریایی است ناشناخته و زِ هرسو که می روید رشدیافتگی زبان پارسی دری را می شود به چشمِ جان دید ...
پایان بخش دوم
پورفریادِ شهرویی
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan