"هیبت و شوک" در مدرسه شجره طیبه بازسازی استراتژی هیروشیما در میناب
رضا شیبانی
در سلسله حملات اخیر آمریکا و اسرائیل به مدارس، تأسیسات غیرنظامی و بافت های تاریخی ایران، ما صرفاً با نمونه ای از خصومت تصادفی یا واکنشی روبه رو نیستیم، بلکه علی الخصوص در حمله دهشتناک ساعت صفر به مدرسه شجره طیبه میناب، با تجسم عینی یک استراتژی محاسبه شده روانشناختی عمیق روبرو بودیم. پیداست برای کسانی که با سیاست های جنگی آمریکا و استراتژی مبتنی بر کوتاه سازی جنگ بر مبنای نظریه هیبت و شوک آشنا هستند، توجیهاتی از قبیل خطا در هدفگیری، دروغی ست دارای سبقه تاریخی نزد آمریکایی ها. برای درک سطوح نهانی این وحشی گری، ناگزیر به بازگشت به بنیان های نظری جنگ روانی مدرن و کاربست آن در فاجعه هیروشیما و ناکازاکی هستیم. همان طور که در مستندات تاریخی و تحلیل های معاصر نظیر آثار Ran Zwigenberg در کتاب "Nuclear Minds" آمده است، بمباران اتمی ژاپن نه تنها یک عملیات نظامی برای کوتاه سازی و پایان دادن به جنگ، بلکه یک آزمایش عظیم در حوزه "شوک و هیبت" بود که چارچوب های علمی جنگ سرد را تحت تأثیر قرار داد .
نظریه "هیبت" (Awe) و "شوک" (Shock) در ادبیات استراتژیک غرب، به ویژه مکتب آمریکایی، ریشه در این درک دارد که تخریب گسترده و بی سابقه و کشتار مهیب می تواند به عنوان یک متغیر مستقل با تاثیر ناگهانی در جنگ و معادلات سیاسی عمل کند. این نظریه همان نظریه ای ست که در پشت بمب اتم قرار داشت. در سال ۱۹۴۵، با افزایش تلفات آمریکایی در جبهه اروپا و بخصوص جبهه اقیانوس آرام و شرق آسیا، استراتژیست های آمریکایی به دنبال خلق "ضربه ای روانی" بودند که سیستم تصمیمسازی و تابآوری فرهنگی آلمان و ژاپن را فلج کند. آلمان به مدد هجمه شوروی و تلفات میایونی روس ها زودتر در هم شکست در حالی که آمریکایی ها مجبور به تقسیم آلمان با شوروی شدند. بمب اتم به آلمان نرسید و بمباران های آتشین آلمان توسط متفقین، واجد آن مایه از هیبت و شوک نبود که منجر به تسلیم هیتلر شود. این بار در شرق آسیا می توانست همان سناریو تکرار و ژاپن نیز میان آمریکا و شوروی تقسیم گردد. اینجا بود که هدف، شکستن "اراده مقاومت" ژاپنی ها از طریق نمایش قدرتی مهیب بود که فراتر از درک بشری تعریف میشد. تنها در این صورت پیش از رسیدن روس ها و با تلفاتی کمتر ژاپن صرفا در برابر آمریکایی ها تسلیم می شد. تمام طراحی کشتاری دهشتناک بود که اراده ها را بشکند و دشمن مقاوم را تسلیم کند. زدن دو موشک به فاصله ۲۰ دقیقه به یک مدرسه دخترانه در میناب، بازتولید همان تئوری هیبت و شوک هیروشیما در قابی کوچک تر در میناب بود.
فراتر از ان پس از ادامه مقاومت از طدف ایران و شکست قاب کوچک هیروشیما در میناب، ترامپ شروع کرد به وسعت دادن به قاب میناب و فراتر بردن نابودی مدرسه به نابودی تمدن. همان طور که شاهد آن بودیم، تهدید به "نابودی تمدن" یا عباراتی نظیر "بازگرداندن ایران به عصر حجر" که از سوی دونالد ترامپ و وزیر ماشین کشتارش پیت هگست مطرح شد، عیناً بازتولید همان گفتمان در قالبی مدرنتر بود.
ترامپ در روزهای پایانی اپیزود اخیر جنگ تحمیلی علیه ایران، با تکرار عباراتی نظیر "یک تمدن کامل خواهد مرد" و تهدید به "انفجار همه چیز"، نه از روی وراجی سفیهانه، بلکه با اتکا به همان تئوری پشت صحنه هیروشیما عمل میکرد. منطق پشت این اظهارات، فراتر از صرفاً تخریب فیزیکی، تلاش برای مهندسی یک "شکست روانی" در لایههای زیرین جامعه ایرانی بود. استراتژیست ها معتقدند که ایجاد "ترومای آنی" در ابعادی که بازسازی شناختی آن برای سوژه دشوار باشد، میتواند منجر به تغییر رفتار سیاسی بدون نیاز به اشغال فیزیکی و طولانی مدت شود . حمله به مدارس و کشتن کودکان، به عنوان نماد آینده و هوشمندی جمعی یک ملت، در این چارچوب معنایی عمیقی مییابد: ضربه زدن به مهد تولید سرمایه انسانی و نمادهای مدنیت، برای ایجاد یأس و القای این حس که "حفاظت از آینده ممکن نیست."
اما در این میان نباید از خیانت درونی و زمینهسازی برای وحشیگری توسط بعضی خائنین فارسی زبان گذشت. آنچه زنجیره استراتژیک جنایات آمریکا را کامل میکند، وجود "حلقه پنجم" داخلی یا همان خائنان داخلی هستند که جاده صاف کن این جنایات میشوند. جریان وابسته به پهلوی و تلویزیون های غیراخلاقی اینترنشنال و منوتو د شخص رضا پهلوی فرزند دیکتاتور فراری سابق ایران، که همواره خود را در حاشیه امن سفارتخانهها و مجالس اروپایی پنهان میکند، عمیقترین نقش را در عادیسازی ایده بمباران ایران در افکار عمومی غرب ایفا کرده اند . خیانت عجیب و غریب این جریان، نه در فریبکاری ساده، بلکه در بازتولید روایت کثیف "نیاز به شوک بیرونی برای تغییر رژیم" نهفته است.