دورنمایی از مذاکرات و دو توصیه کاربردی به شرکت ها و سازمان های ایرانی

1- زمانی که برجام در پروسه اجرایی شدن بود، ما شاهد هجوم بسیاری از واسطه ها و شرکت های خارجی به بازار ایران بودیم. حضور بسیاری از افراد شیک پوش از چین و آلمان و هلند و آفریقا در لابی هتل ها و راهروی بسیاری از سازمان ها و وزارت خانه ها که منتظر دیدار با مدیران مربوطه بودند، تصویری بسیار پرتکرار بود. در آن زمان نیز کارشناسان، به صورت خصوصی و عمومی، به مدیران و شرکت ها و سازمان های ایرانی تحت عنوان "هشداری برای اقتصاد پسا تحریم؛ مراقب واسطه‌ها باشيم!" هشدار داده بودند. درحقیقت پیش بینی شده بود که بسیاری از این افراد صرفاً واسطه هستند و اگر هم احیاناً از مدیران شرکت ها بودند، فقط و فقط برای ارزیابی بازار و وضعیت آمده اند، لذا نباید زمان، انرژی و فرصت ها در جلسات پی در پی و بی نتیجه با این افراد هدر شود. امّا متأسفانه عطش ملاقات با سرمایه گذاران خارجی و امضای تفاهم نامه ها آنقدر بالا بود که کمتر به این توصیه های دلسوزانه توجه شد. در آن بازار ظاهراً پررونق، قراردادهای بسیاری بسته شد. طبیعتاً در بین آنها معدود قرارداهایی هم با در نظر داشتن تمام جوانب حقوقی منعقد شده بودند، اما به محض خروج دولت ترامپ از برجام، تمام این شرکت ها بازار ایران را ترک کردند وآنچه باقی ماند، حجم بالایی از خسارات بود و بس.
لذا اکنون، با توجه به تحولات اخیر در هیأت حاکمه آمریکا، چه مذاکراتی در پیش باشد یا نه، خیلی زود دوباره شاهد تحرکاتی در جامعه حقوقی و اقتصادی بین¬المللی خواهیم بود. همین حالا نیز برخی از شرکت های معتبر اقدامت زیربنایی، از جمله بررسی سنجش ریسک Enhanced Due Diligence ، در زمینه امکان تجارت مجدد با ایران از سر گرفته اند. در این شرایط، لازم است که شرکت ها و نهادهای ایرانی نیز با آموختن از تجربه برجام قبل از آغاز هرگونه جلسه و یا توافق با طرف های خارجی به انجام مطالعات دقیق و سنجش اعتبار و قابلیت های طرف مقابل توجه ویژه نمایند.


2- پیش بینی در حوزه های سیاسی، خصوصاً در موضوعات بین المللی کار ساده ای نیست. اما در مجموع و علیرغم وجود موافقان و مخالفان بسیار، اکنون زمزمه های بازگشت آمریکا به برجام مطرح است. در عین حال با توجه به خروج بسیاری از شرکت های خارجی از ایران و تعلیق تعهدات قراردادی خود که پس از برجام منعقد شده بود، ما شاهد تعداد بسیار زیاد دعاوی و پرونده های خسارت از طرف شرکت های ایرانی در عرصه بین المللی هستیم. در این خصوص، متأسفانه در بسیاری از موارد طرف خارجی حتی به مکاتبات طرف ایرانی نیز جوابی نداده است. در عین حال نباید فراموش کرد که انجام مکاتبات در جهت مستندسازی پرونده، حتی اگر بی پاسخ بمانند، یک تاکتیک حقوقی کلیدی است.
در نتیجه، به نظر می رسد چند ماه آینده که امید به بازگشت دولت جدید آمریکا به برجام پررنگ است، بهترین فرصت برای شرکت های ایرانی است که با تنظیم یک سیاست مشخص حقوقی مکاتبات منظمی با طرف خارجی خود داشته باشند. بی شک در صورت اتخاذ استراتژی صحیح، طرف خارجی، با در نظر داشتن امکان برگشت آمریکا به برجام، به این مکاتبات واکنش نشان خواهد داد. این مکاتبات در صورت تغییر شرایط و بازگشت آمریکا به برجام در روند مذاکرات آینده برای آغاز مناسبات تجاری و در صورت عدم تغییر شرایط در پیگیری حقوقی خسارات ایجاد شده و داوری های بین المللی نقش مثبتی خواهند داشت.

نتیجه اینکه، بی تردید ما باز هم شاهد هجوم واسطه هایی خواهیم بود که بدون در نظر داشتن منافع میان مدت و بلندمدت طرفین، صرفاً به دنبال عقد قراردادهایی برای دریافت پورسانت های خود می باشد. در شرایطی که ما شاهد خسارات عدیده شرکت های ایرانی هستیم که از تعلیق تعهدات توسط طرف های خارجی نشأت گرفته و روز به روز به زیان های مالی و اعتباری آنها افزوده می شود، انتظار می رود که طرف های ایرانی از وضعیت برجام درس بگیرند و نه تنها قراردادهای آتی خود را با دقت نظر بیشتری منعقد نمایند بلکه اکنون نیز، با استفاده بهینه از پتانسیل بازگشت آمریکا به برجام، مکاتبات هدفمندی را آغاز نموده و با دریافت واکنش از طرف های خارجی، مستندات خود، چه برای حل و فصل دعوا و بازگشت به تجارت و چه برای پیگیری های حقوقی لازم در دعاوی مفتوحه را تکمیل نمایند.

حالا که دورنما امیدوار کننده است، با آموختن از گذشته، آینده را روشن تر بسازیم!

✅ @karkhone

1 comment

البته به شرط اینکه دولت بعدی ایران مخالف برجام نباشد که شواهد امر نشان دهنده این است که دولت بعد از روحانی ، تندرو ، مخالف برجام و شاید از بین افرادی با سابقه نظامی باشد.
پس صرفا بازگشت آمریکا به برجام متضمن رونق دوباره ی این اقتصاد فلک زده نخواهد بود