درود بر شما،
از کلام فروید چنین برداشت می شود که برای رشد تمدن، انسان بایستی دچار احساس تقصیر و گناه شود، و از طرفی معتقد است، محروم شدن از سعادت در اثر افزایش احساس تقصیر منجر به رشد تمدن خواهد شد.
ولی تمدن مفهومی است که به معانی مختلف به کار می‌رود. *بزرگی تمدن را حالت اجماعی انسان می‌داند.* و یکی از مورخان انگلیسی معتقد است که *تمدن حاصل نبوغ اقلیت مبتکر و نوآورست؛*
*یعنی طبقه ممتازی در جامعه که دارای نبوغ، ابتکار و نوآوری هستند و بر اثر تحولات و سیر تکامل جامعه، تمدن را پدید می‌آورند*.
برخی می گویند، *تمدن عبارت است از تلاش برای آفریدن جامعه‌ای که کل بشریت بتواند با همنوایی در کنار یکدیگر و به منزله اعضای یک خانواده کامل و جامع در درون آن زندگی کند.*
در جائی خواندم که *تمدن عبارت است از خلاقیت فرهنگی که خود در نتیجه وجود نظم اجتماعی و حکومت قانون و رفاه نسبی امکان وجود می‌یابد.*