باید برای رفع تحریم ها تلاش بسیار کرد! امّا موانع رفع تحریم بسیار بیشتر از تصور هستند!
( این نوشتار بخشی از مجموعه گفتارهای «تحریم ها و مذاکرات» است.)
علی رغم قطعی شدن ریاست جمهوری آقای بایدن، انتظار رفع مشکلات اقتصادی و بحران های ناشی از سیاست های خصمانه آقای ترامپ بسیار خوشبینانه است. ولی نگاهی به خط و مشی بیان شده در گفتار مسئولان ارشد جمهوری اسلامی ایران و همچنین سیگنال هایی که طرف آمریکایی داده است، بارقه های امید را برای کاهش فشارهای اقتصادی و سیاسی، خصوصاً در جهت رفع بعضی از تحریم ها، زنده کرده است. امّا بی شک انجام مذاکرات، خصوصاً در سطوح کشورهایی با سابقه حدود نیم قرن تقابل، و حضور عواملی که نان خود را در تنش و انزوای ایران می بیند، بسیار مشکل است. در این نوشتار سعی شده به اختصار به برخی از موضوعات تأثیرگذار اشاره شود.
کاسبان تحریم! وقتی صحبت از لابی ضد ایرانی می شود، بیشتر توجهات به مخالفین، اعم از گروه ها و کشورهایی که پرچمدار مخالفت با اعتلای ایران هستند جلب می شود. ولی حقیقت این است که گاهی کشورها و یا اتحادیه های به ظاهر بی طرف و یا دوست، چه در شرق چه در غرب، از اینکه ایران بتواند به عنوان یک کشور ثروتمند و مستقل در منطقه ایفای نقش کند خرسند نخواهند شد. کافی است نگاهی به واکنش های بعضی از کشورهای غربی بیندازیم! حال این سئوال مطرح می شود که آیا همان کشورهایی که به بهانه تحریم های آمریکا از کوچکترین همکاری دریغ کرده و در مواردی کالا و خدمات خود را به هزینه های بسیار بالاتر از معمول به ایران عرضه کردند، از عادی شدن روابط تجاری ایران و جهان خوشحال می شوند؟ خصوصاً اگر حس کنند رقیبی مانند آمریکا وجود دارد؟
تردید نکنیم که مخالفین اعتلای ایران با استفاده از نفوذ خود در لایه های تصمیم گیری، خصوصاً در کنگره آمریکا، رسانه ها و حتی نهادهای بین المللی، تمام تلاش خود را برای انزوای ایران و افزودن به مشکلات اقتصادی به کار خواهند برد. به عنوان مثال آقای توماس فریدمن، که به عنوان یک نظریه پرداز با افکار خاص شناخته می شود، در یک نوشتار در 29 نوامبر در روزنامه نیویورک تایمز می نویسد “Dear Joe, It’s Not About Iran’s Nukes Anymore” و در آن به نوعی به آقای بایدن هشدار می دهد که در وضعیت کنونی، حتی اگر قصد برگشت به برجام را دارید، دیگر شرایط 4 سال قبل مهیّا نیست!
شاید این نوشتار آقای فریدمن را هم بتوان به مانند دیگر تحلیل های منتشره این روزها پنداشت! امّا واقعیت این است که ایشان یک نویسنده معمولی نیست! و موضوع و محتوای نظر ایشان هم یک خبر معمولی نیست! تا جایی که پس از انتشار آن، بسیاری از دست اندرکاران مخالف مذاکرات در کشورهای منطقه، از جمله یکی از وزرای یک کشور عربی حاشیه خلیج فارس، در مصاحبه ای رسمی که در آن ادعای نیاز به وجود برجام پلاس را مطرح نموده، به عنوان سند و دلیل ادعای خود به نوشتار آقای فریدمن استناد میکند!
نتیجه اینکه، وضعیت اقتصادی جامعه به هیچ وجه در شأن شهروندان ایرانی به عنوان یک کشور ثروتمند و دارای پتانسیل های بالا نیست. لذا همانطور که در گفتار مدیران ارشد نظام به صراحت اعلام شد، تلاش باید هم برای رفع تحریم باشد هم خنثی سازی تحریم ها. اما باید در نظر داشت که مذاکرات به این سادگی نیست که یک نفر با یک امضا از برجام خارج شد و حالا یک نفر با یک امضا برگردد! این یعنی یک مسکّن موقت که شاید برای استفاده تبلیغی و سیاسی احزاب و گروه ها مفید باشد، اما برای یک کشور مفید نیست! لذا، لطفاً تعارفات را کنار بگذاریم. اگر قصدی برای حل موضوعات وجود داشته باشد، باید با حفظ سه اصل عزت، حکمت و مصلحت، اقدام نمود، بدون آنکه وقت کشور و اقتصاد کشور در مسائلی چون تعداد مذاکره کننده ها و اضافه یا کم کردن کشورهای واسطه مذاکره تلف شود.
✅ @karkhone