تجویز تنبلی و بی‌مسئولیتی آبی

✍️ صابر معصومی
کارشناس ارشد امنیت آب و توسعه بین الملل

1️⃣ می فرمایند: آب نداریم، جمعیت و نیاز آبی در حال افزایش است، امکان گسترده تجارت آبی (و آب مجازی) هم نداریم، پس صلاح استراتژیک مان این است که به تأسی از همسایگان جنوبی مان آب دریا را شیرین کنیم تا غائله بخوابد.

2️⃣ سوال: بیماری ای نیمه حاد دارید و به پیش طبیب می‌روید. طبیب بعد از چند معاینه بی‌حوصله به شما می‌گوید که آزمایشات لازم را انجام دهید و برای انجام عمل جراحی خود را هرچه زودتر آماده کنید.
شما به طبیب می‌گویید که باتوجه به اینکه هنوز مسأله آنقدر خطرناک نشده، آیا نباید روش‌های غیر-جراحی که بشود مشکل را کم/کنترل/حل کرد را امتحان کنیم پیش از سپردن بدن به تیغ جراحی و عوارض محتمل غیربازگشت آن؟
او اما در پاسخ تاکید می کند که اتاق عمل تنها راه حل است.

شما در این شرایط چه حسی پیدا می کنید؟

💧💧💧💧💧💧💧💧💧

1️⃣ آیا ما راههای غیر-جراحی را چنانکه شایسته است به سرانجام رسانده ایم که شکست خورده باشیم و تنها راه چاره، شیرین کردن آب دریا باشد؟
🔹 طرح حفاظت از تالاب‌های ایران مدعی است که توانسته است مصرف آب کشاورزی در حوزه دریاچه اورمیه را تا ٢٧٪‏ کاهش دهد.
[با فرض اینکه رقم اعلامی طرح تالاب‌ها دارای اغراق یا نیازمند اصلاح باشد،] متخصصین محترم، محاسبه کنند که با یک رقم قابل قبول افزایش راندمان و با تعمیم نتایج حوزه اورمیه به کل کشور، چه میزان آب صرفه جویی می شود.

🔹 غالب کارشناسان معتقدند که اصلاح زنجیره های تولید، مصرف و بازچرخانی صنایع، بویژه مواد غذایی در ایران بر کم شدن اتلاف آب بسیار مؤثر است. ما به چه میزان در این خصوص موفق عمل کرده ایم که دیگر جایی برای پیشرفت باقی نمانده باشد و مجبور شویم به شیرین کردن آب دریا روی بیاوریم؟

🔹 ما به چه میزان بر روی تکنولوژی های نوآورانه در خصوص تولید، انتقال و مصرف آب سرمایه گذاری کرده و پاسخ نگرفته ایم که به سراغ تخریب دریا برویم؟
وقتی حتی به پیشنهاد تأسیس "هاب نوآوری آب و تالاب" اهمیت داده نمی شود، چگونه از حل مسأله می توان سخن گفت؟

🔹 آیا اولویت مشکل آب کشور در تولید است یا انتقال یا مصرف؟ چگونه است که به یک باره، با شیرین کردن آب دریا، قرار است مشکلات بخش انتقال و مصرف هم حل شود؟
آیا شیرین کردن آب دریا باعث بهبود کارایی مصرف آب کشور خواهد شد یا ما را در دام "پارادوکس آبی" گرفتار خواهد کرد؟

2️⃣ چرا بایستی این محیط زیست و منابع آب و اکوسیستم دریاها باشند که جور سیاستهای غلط جمعیتی، دیپلماتیک و معیشتی جمهوری اسلامی را بکشند؟ این چه رسمی است که سیاستگذار کم سواد پشت سر هم اشتباه کند و کارشناس محترم، به او راه فرار نشان دهد؟ آیا این، نوعی کم مسئولیتی و تنبلی نیست که تا به مشکل برخوردیم، دنبال راه میانبر بگردیم؟
آیا اگر یک بیمار دیابتی، طلب/هوس قند کرده باشد، باید به او نان خامه ای تقدیم کنیم؟

3️⃣ در شرایطی لزوم پیروی ایران عربستان و اسرائیل و امارات و ... در بحث شیرین کردن آب دریا مطرح می شود که اصولاً شرایط آبی و اقتصادی ما و آنها تناسبی با هم ندارد:
سرانه آب کشورها (مترمکعب در سال):
عربستان: ٩٨.۶
قطر: ٩۴.۶
اردن: ١٣۵.٢
اسرائیل: ٢٣۵.۴
امارات عربی: ٩٨.٨
ایران: ١٩٠٨.٨

آن کشورها بطور کامل در بحران آبی هستند در حالی که ایران تازه در محدوده بالای استرس آبی (١٧٠٠ مترمکعب در سال) قرار دارد. این یعنی اینکه ما با کمی هوش و درایت و مدیریت و بدون تخریب اکوسیستم دریایی می توانیم امنیت آبی خود و اکوسیستم‌های ایران را تامین کنیم.
اینهمه ایجاد اضطراب به هدف ایجاد فشار برای شیرین کردن آب دریا، چه معنی دارد؟

4️⃣ آیا قرار است که اگر یک امر، "غلط مصطلح" گردد، ما هم به آن بپیوندیم تا از قافله عقب نمانیم؟ چند نفر پتک به دست گرفته اند تا آب انبار روستا را تخریب کنند، ما نیز باید به آنها ملحق شویم؟ ما به جای اینکه تخریب اکوسیستم های دریایی برای شیرین کردن آب دریا [که خلافی آشکار است] را بعنوان یک اهرم فشار سیاسی بر کشورهای جنوب خلیج فارس استفاده کنیم، آیا باید به جمع خلافکاران بپیوندیم؟

5️⃣ اشتباه رایج در میان اکثر افراد این است که: تامین آب بیشتر (از هر منبعی) مساوی است با کم شدن چالش‌های اجتماعی. بله، این مسأله تا حدودی شدنی است منتهی زمانی که ما مبتلابه دیگر مشکلات اجتماعی-معیشتی-سیاسی همچون آبخواری کویر، قهر با دنیا، شکاف فزاینده بین حکومت و مردم و ... نباشیم. اگرنه، مشکلی بر مشکلات افزوده خواهد شد.

6️⃣ اینکه به خاطر ابتلای فرهنگی و حکمرانی ما به انواع بلایا و مصائب، کارشناس محترم برای هر معضل و مشکلی، یک راه‌حل ساده پیشنهاد کند خیلی مطلوب نیست. وظیفه ما، ارائه راه حل درست است نه میانبر های ظاهراً ساده اما در عمل دردسرساز.

@ruralwomenissues


کانال گفتمان آب، توسعه و محیط زیست
https://t.me/Iranian_Discourses