کین خواهی قدما در شاهنامه
جنگ ايرانيان و تورانيان در قالب داستان" دوازده رخ "- يعني دوازده مبارز كه دو به دو، رو در روي هم مي ايستند- رخ مي‌دهد و در آن پهلوانان ايراني و توراني مقابل هم قرار مي گيرند و در همه اين نبردها غلبه با ايرانيان است و در نبرد آخر هم گودرز، پيران را مي‌كشد ولي وقتي مي‌خواهد سر از تن او جدا كند، به ياد مي‌آورد كه كيخسرو گفته بود با جسد پيران به احترام رفتار شود. لذا انگشت در خون او مي‌زند و به دهان مي‌گذارد و به روي خود مي‌مالد تا انتقام خون سرداران به قتل رسيده ايراني را گرفته باشد. تنِ گرويي زره را هم- كه در اين جنگ اسير گيو شده- بند بند از هم مي‌گسلند. اين نحوه ي انتقام جويي وكين خواهي امروزه تنفرانگيز به نظر می آيد؛ ولي بايد آن را با روحيه ي قبيلگي حاكم بر اجتماعات قديمي منطبق بدانيم. گو اين كه در قبايل امروزي هنوز تتمه و ادامه ي روحيات و تعصبات مبتني بر هم خوني را مي بينيم. گودرز به جسد پيران چنین خطاب مي‌كند:
چنين گفت گودرز كه اي نرّه شير
سرِ پهلوانان و گُردِ دلير!
جهان چون من و چون تو بسيار ديد
نخواهد همي با كسي آرميد
چو گودرز ديدش چنان مرده، خوار
به خاك و به خون بر تپيده به زار،
فرو برد چنگال و خون برگرفت
بخورد و بيالود روي، اي شگفت!
سرش را همي خواست از تن بريد
چنان بد كُنش خويشتن را نديد

يعني در تمام عمرش خود را چنان بي رحم نديده بود. كيخسرو هم دستور تكه تكه كردن گروي زره را مي دهد:
گروي زره را گره تا گره
بفرمود تا بركشيدند زِه
چو بندش جدا شد، سرش را زِ بند
بريدند همچون سرِ گوسفند

1 comment

هیچ موجودی اندازه انسان رنج آفرین نیست