حاج محمد تقی برخوردار

«در زمان پیروزی انقلاب در انگلستان بود. با آمدن آیت‌الله خمینی و بازشدن فرودگاه‌ها به ایران بازگشت...
هنگامی که رهبر انقلاب به مدرسه‌ی رفاه آمد، حاج برخوردار، تلویزیون مداربسته‌ای به آنجا هدیه کرد...
او هرگز باور نمی‌کرد که دارایی‌هایش ملی شود، تا اینکه ظهر یکی از جمعه‌های گرم تابستان در اواسط تیر ۱۳۵۸ از رادیو شنید که شرکت‌هایش ملی شده است.»

مصادره‌ی اموال و دارایی‌های محمدتقی برخوردار بر اساس قانون حفاظت و توسعه‌ی صنایع صورت گرفت و سهام ۵۱ نفر مصادره شد.
محمدتقی برخوردار تلاش زیادی کرد تا کارخانه‌هایش را پس بگیرد.
چند تن از مقامات دولت انقلابی در دفاع از برخوردار نامه‌هایی نوشتند.
غلامرضا شافعی، وزیر صنایع بعد از انقلاب که از مدیران برخوردار بود، می‌گوید: «شهید مفتح نامه‌هایی در حمایت از برخوردار و مخالفت با ملی‌شدن و مصادره‌ی سهام او نوشت اما نتیجه‌ای از این فعالیت‌ها در فضای رادیکال نگرفت و اقدامات اعتراضی راه به جایی نبرد.»

حاجی برخوردار اهل کوتاه‌آمدن نبود. به حکم شورای انقلاب اعتراض کرد. او به‌همراه چند تن از صاحبان صنایع با برخی مقامات دولت موقت دیدار کرد.
همچنین به‌همراه اکبر لاجوردیان، مهندس رستگار، بنکدارپور و دکتر موتمنی با مهندس مهدی بازرگان، نخست‌وزیر دولت موقت، درباره‌ی مسئله‌ی ملی‌کردن کارخانه‌ها ملاقات کرد.
قبل از آن نیز با دکتر یدالله سحابی، وزیر مشاور در طرح‌های انقلاب، جلسه‌ای برگزار شد. به‌گفته‌ی اکبر لاجوردیان، پاسخ سحابی این بود:
«حق با شماست. در انقلاب چوب تر و خشک با هم می‌سوزند.»

این نشست‌ها بی‌نتیجه بود و قرار شد جلسه‌ی دیگری با حضور مهدی بازرگان، نخست‌‌وزیر، برگزار شود. در این جلسه رضا صدر، وزیر بازرگانی؛ محمود احمدزاده، وزیر صنایع؛ دکتر یدالله سحابی، مشاور نخست‌وزیر؛ علی‌اکبر معین‌فر، رئیس سازمان برنامه؛ و مهندس عزت‌الله سحابی، مشاور نخست‌وزیر، شرکت داشتند.
در این جلسه هر یک از صاحبان صنایع، گزارشی از فعالیت‌های خود ارائه کردند.

در کتاب زندگی و کارنامه‌ی حاج محمدتقی برخوردار که علی‌اصغر سعیدی و فریدون شیرین‌کام نوشته‌اند، چنین آمده که در این جلسه، حاجی برخوردار با لهجه‌ی یزدی خود شروع به صحبت کرد و گفت:
«ما چه گناهی کرده‌ایم که صنایع ما را ملی کردید؟ ما کارخانه تأسیس کرده‌ایم و تعداد زیادی کارگر تعلیم داده و مشغول به کار کرده‌ایم.»
آنگاه پیشنهادی را مطرح کرد. او گفت: «شما ۱۰درصد از سرمایه‌ی ما را به ما پس دهید و هرچقدر ناظر خواستید بر ما بگذارید و همچنین ما را از پشت بخوابانید و صد ضربه شلاق بزنید.»
در اینجا مهندس بازرگان با تأکید پرسید: «شلاق چرا؟»
حاج برخوردار پاسخ داد: «برای اینکه دیگر از این غلط‌ها نکنیم و دیگر در ایران کارخانه احداث نکنیم.»

برخوردار به هر دری می‌زد تا بلکه مدیران انقلابی را متقاعد کند تا از مصادره‌ی اموالش صرف‌نظر کنند اما فضای انقلابی باعث شده بود که حتی بازاریان و تجار سنتی نیز که در حکومت انقلابی صاحب‌نفوذ بودند، به‌جای کمک، از فرصت پیش‌آمده در مصادره‌ی اموال صنعتگران استفاده کنند تا فاصله‌ای را پر کنند که در دو دهه پیش از انقلاب، بین آنها و همکاران تجاری سابق و صنعتگران امروز ایجاد شده بود.

اما حاج برخوردار دست‌بردار نبود و مدام به نهادهای دولتی و انقلابی مراجعه می‌کرد.
به او می‌گفتند: «حاجی وقتت را تلف نکن؛ سیاست انقلاب مبتنی بر کوچک‌سازی است.»

با ترور احمد لاجوردی، از مدیران گروه صنعتی بهشهر، و احکام دادگاه‌های انقلاب، نگرانی‌ها روز‌به‌روز بیشتر می‌شد و حاج برخوردار ناچار شد کشور را ترک کند.
 
زندگی تاجر صنعتگر

حاج محمدتقی برخوردار، مرد سخت‌کوش اهل کویر، در سال ۱۳۰۳ در یزد به دنیا آمد.
پدرش، حاج محمدحسین، تاجر بود و از هند چای، قند و رنگ نساجی وارد می‌کرد.

محمدتقی در دوره‌ی نوجوانی، در حالی که یازده سال بیشتر نداشت، «به‌همراه پدرش نزد بنیان‌گذار حوزه‌ی علمیه‌ی آیت‌الله شیخ عبدالکریم حائری یزدی به قم رفت و آیت‌الله برای وی دعا کرد.
حاج محمدتقی می‌گفت این دعا همیشه محافظش بوده است».
در سال ۱۳۲۱ در یزد دیپلم گرفت.
در همان سال همراه برادر بزرگش، حاج محمدعلی، از طریق کویت به حج رفت. پس از بازگشت از سفر حج، به‌بهانه‌ی تحصیل پزشکی به تهران آمد و تا سال ۱۳۲۳، یعنی حدود سه سال، در حجره‌ی مهدی حکیم‌زاده، تاجر یزدی در سرای حاج ملاعلی، کار می‌کرد.
پدرش با اقامت وی در تهران مخالف بود «زیرا می‌ترسید فضای سیاسی و اجتماعی پایتخت، در اعتقادات دینی پسرش اثر منفی بگذارد».

از ۲۲سالگی کالاهای زیادی مثل برنج، نخ، رنگ، چای، شکر، کاغذ، باتری، رادیو، ماشین‌حساب، پنکه، پارچه، لیوان و سم د.د.ت از شرکت‌های خارجی یا نمایندگان آنها می‌خرید و در بازار ایران توزیع می‌کرد.
در سال ۱۳۲۴ با اصرار، پدرش را راضی کرد تا کار مستقل را شروع کند.

ادامه مطلب

✅ @karkhone