‍ وقتی از بچه‌ها می‌پرسی «آرزوت چیه؟» خیلی راحت سوار اسب بالدار خیالشون میشن و هر چیزی که براشون جذاب باشه رو از تخلیشون دست‌چین میکنن و ارائه میدن و کسی هم بهشون حرفی نمیزنه و کاخ رویاشون رو تخریب نمیکنه چون بچه‌ان. یه بچه میتونه خیلی راحت بگه چیا میخواد و چیا دوست داره لازم نیست (و حتی گاهی نمیتونه) بشینه فکر کنه که برای رسیدن به اون چیز یا موقعیت باید چه‌کارایی کرد و چه مسیری رو طی کرد و چه چیزایی رو قربانی کرد.

اما در مورد بالغان و بزرگسالان این صدق نمیکنه اونها باید بتونن چندین مرحله‌ای فکر کنن. اگه آرزوی طرف خرید ویلای دوبلکسه باید بتونه بشینه حساب کتاب کنه که چقدر کار یا سرمایه‌گذاری کنه میتونه با توجه به شرایط اقتصادی و ... بعد چند سال مالک اون ویلا بشه. یا وقتی یکی بخواد فضانورد بشه باید بره بفهمه که چه علومی لازمه برای شغلش و چه مهارت‌هایی رو باید یاد بگیره و بعدش هم باید برای یادگیریشون زمان بذاره. اگه نتونن این فرایند فکری رو طی کنن مغزشون در کودکی مونده و عملا فرقی با شامپانزه نداره(میگن هوش شامپانزه اندازه بچه ۶ ساله انسانه) و خب طبیعتا با عواقب نداشتن این تواناییش هم روبرو میشه.

حالا ایرانی‌ها هم دقیقا مثل اون بزرگسالان فلج مغزی هستن که چنین توانایی رو ندارن، بهشون بگی «چی میخوای از کشورت؟» «کشورت چه جوری باید باشه؟» «دوست داری زندگیت چه جوری باشه؟» جواب‌هایی مطابق عکس میدن اما ازشون بپرسی «خب چه جوری میخوای بهش برسی؟» «چه جوری رفاه ایجاد میشه؟» «چی میشه که یه جا مهاجرت زیاده و یه جا کم؟» «چه جوری میشه کاری کرد جوا‌ن‌ها کمتر در بند دولت باشن؟» «چی شده که این همه درس خوندی و تهش راننده‌ای؟» مثل بز نگاهت میکنن.

ذهنیت عوامشون اینه که «آخوند نباشه میشه رسید دیگه» انگار که یه بچه‌ای تصور کنه برای رسیدن به شمال فقط کافیه جاده هراز مسدود نباشه!! انگار نه انگار که ماشین، سوخت، مهارت رانندگی و... هم لازمه. قشر مثلا نخبه و روشنفکر نوادگان کوروش هم میان میگن «همون کاری که سوئد یا کانادا داره می‌کنه» و جوری با این جواب ارضا میشن که انیشتین بعد کشف فرمولش نشد. مثل اینکه بری به همون طرفی که میخواست فضانورد شه بگی «چه جوری قراره فضانورد شی؟» جواب بده «همونطوری که آرمسترانگ سوار فضاپیما شد!» یعنی بزغاله تصورش اینه که همین که از چندتا پله بره بالا بپره تو یه قوطی فلزی میتونه بره هوا (سپاه هم تصورش در مورد موشک و هواپیما همینه) اصلا نمیفهمه و نمیخواد درک کنه اون برای اینکه به اون نقطه‌ای که تو داری میبینی برسه چه فرآیندی رو طی کرده! یا مثلا به یکی که میگه میخواد فوتبالیست معروف شه بگی «خب چه جوری؟» بگه «معلومه دیگه می‌خوام مثل مسی (فوتبالی نیستم خودتون اسم مرتبط جایگزین کنید) کلی مشروب بزنم و با دخترای مختلف باشم و برای برندها تبلیغ کنم!» در صورتی که یه فرد بالغ می‌فهمه مسی برای اینکه به این نقطه برسه که حالا بخواد تبلیغ کنه و دختر از سر و کولش بالا بره قبلش کلی تلاش کرده و مسیر خاصی رو طی کرده و مهارت‌هایی رو فرا گرفته و در این موارد هم از اکثریت فوتبالیست‌ها جلوتر رفته برای همینه که الان اینجوریه. جمهوری اسلامی نهایتا برای ایرانی‌ها مثل یه ویلچریه که بهش بسته شدن، بعد رهایی از ویلچر نه قراره از این نوابغ دونده ماراتن دربیاد نه فوتبالیستی نه چیزی و از اونجایی که میگن همیشه بدبینم باید بگم که این فرد حتی بعدش راه هم نمیره لش می‌کنه رو یه مبل و مبتلا به زخم بستر میشه.


✅ @karkhone