سلطه علوم طبیعی بر علوم اجتماعی در مطالعات تغییرات اقلیمی
پیامدهای اجتماعی مسائل زیست محیطی هم اکنون مهمترین چالش جوامع است، آلودگی ها، زباله ها، تنش آبی، کمبود آب سالم، پیامدهای گرمایش زمین و دهها مسأله دیگر که پایداری جوامع را تهدید می کند اگرچه بر بستر سواستفاده از طبیعت توسط انسان زاده شده ، اما هم اکنون مسأله ای اجتماعی است که راه حلهای اجتماعی نیز می طلبد.
هم اکنون بخوبی مشخص شده که رویکردهای علوم اجتماعی در تغییرات اقلیمی جزئی از مولفه های عمده گزارش های ملی و بین المللی در مورد این پدیده است.
اما هنوز در بسیاری از کشورها که از قضا مشکلات حادی هم دارند، علوم انسانی چندان جایگاهی در سیاست گذاری ها، تصمیم سازی ها و برنامه ریزی های توسعه ای ندارد، ریشه این درحاشیه ماندگی در کجاست؟
برای پاسخ به این سوال باید به تاریخ بازگردیم. در حاشیه بودن و عدم موفقیت علوم اجتماعی تا حدودی به چگونگی توسعه تحقیقات علمی در مورد تغییرات اقلیمی مربوط میشود که دارای تاریخی است که قاطعانه در علوم طبیعی ریشه دارد.
در سال 1983 ، شورای مشورتی ناسا كمیته علوم زمین را به ریاست ژئوفیزیك دانی به نام فرانسیس برترتون تأسیس كرد.
کمیته متعاقباً گزارشی مهم با عنوان علم سیستم زمین: برنامه ای برای تغییر جهانی (کمیته علوم سیستم زمین، 1986) تهیه کرد. در این گزارش یک مدل مفهومی وجود دارد که روابط متقابل بین مؤلفه های سیستم های طبیعی زمین را نشان می دهد که در یک نمودار که به عنوان مدل برترتون معروف شده خلاصه شده است.
این مدل با استفاده از یک دیدگاه علوم طبیعی « فعالیتهای انسانی که را در مقیاس زمانی( دهه تا قرن) برجسته بوده اند » را مفهوم سازی کرده است. این بخش از گزارش در توسعه برنامه های تحقیقاتی که اکنون زمینه جامع علم آب و هوا را تشکیل می دهند ، بسیار تأثیرگذار بود. به خصوص قابل توجه است که چگونه نقش انسان مفهوم سازی شد.
در بین شانزده فرآیند مختلف موجود در مدل (پویای شناسی اقیانوس ، بیوشیمی و غیره) ، همه «فعالیتهای انسانی» همچون یک جعبه سیاه واقعی در یک منطقه واحد متمرکز شده و به آن چندان توجه نشد حال آنکه تقریبا در 16 محور مذکور فعالیتهای انسانی بسیار اثر گذار بوده و فرایند گرم شدن زمین را تسریع کرده اند.
گزارش ارزیابی سوم هیئت بین‌دولتی تغییرات اقلیمی(IPCC) نشان داد که سلطه دیدگاه علوم طبیعی بر دیگر رویکردها نتایج زیانباری داشته ودرنتیجه این سلطه؛ تغییرات اقلیمی «به عنوان یک مشکل جهانی زیست محیطی» تنظیم شده و از زمینه های اجتماعی جدا گردیده است.
در همین یک دهه پیش جامعه شناسی تغییرات اجتماعی را یک امر زیست محیطی تلقی می کردند و سالها گذشت تا این که جامعه شناسان اعلام کردند که محرکهای انسانی تغییرات اقلیمی عمیقا در عادتهای زندگی روزمره و ساختار اجتماعی جوامع مدرن ریشه دارد و نظریه تقلیل گرایی اقلیتی مطرح شد.
براساس نظریه تقلیل گرایی اقلیمی اگر تغییرات اجتماعی غیرقابل پیش بینی باشد و تغییرات اقلیمی براساس مدلهای آب و هوایی قابل پیش بینی؛ از روی این مدلها می توان تحولات و تغییرات اجتماعی را پیش بینی کرد.
درحالی که فعالیتهای انسانی که گرمایش زمین را تسریع کردند، ریشه در نگرش‌های اومانیستی داشتند که انسان را به مصرف بیشتر و بیشتر ترغیب کردند، علوم انسانی در حاشیه ماند، وشاید برای کنترل گرمایش زمین بیش از هرچیز نیاز به یک نگرش جدید برای کنترل مصرف و پایان دادن به سلطه پول باشد. /مهتا بذرافکن
🆔 @RuralWomenIssues 👩🌾
پیامدهای اجتماعی مسائل زیست محیطی هم اکنون مهمترین چالش جوامع است، آلودگی ها، زباله ها، تنش آبی، کمبود آب سالم، پیامدهای گرمایش زمین و دهها مسأله دیگر که پایداری جوامع را تهدید می کند اگرچه بر بستر سواستفاده از طبیعت توسط انسان زاده شده ، اما هم اکنون مسأله ای اجتماعی است که راه حلهای اجتماعی نیز می طلبد.
هم اکنون بخوبی مشخص شده که رویکردهای علوم اجتماعی در تغییرات اقلیمی جزئی از مولفه های عمده گزارش های ملی و بین المللی در مورد این پدیده است.
اما هنوز در بسیاری از کشورها که از قضا مشکلات حادی هم دارند، علوم انسانی چندان جایگاهی در سیاست گذاری ها، تصمیم سازی ها و برنامه ریزی های توسعه ای ندارد، ریشه این درحاشیه ماندگی در کجاست؟
برای پاسخ به این سوال باید به تاریخ بازگردیم. در حاشیه بودن و عدم موفقیت علوم اجتماعی تا حدودی به چگونگی توسعه تحقیقات علمی در مورد تغییرات اقلیمی مربوط میشود که دارای تاریخی است که قاطعانه در علوم طبیعی ریشه دارد.
در سال 1983 ، شورای مشورتی ناسا كمیته علوم زمین را به ریاست ژئوفیزیك دانی به نام فرانسیس برترتون تأسیس كرد.
کمیته متعاقباً گزارشی مهم با عنوان علم سیستم زمین: برنامه ای برای تغییر جهانی (کمیته علوم سیستم زمین، 1986) تهیه کرد. در این گزارش یک مدل مفهومی وجود دارد که روابط متقابل بین مؤلفه های سیستم های طبیعی زمین را نشان می دهد که در یک نمودار که به عنوان مدل برترتون معروف شده خلاصه شده است.
این مدل با استفاده از یک دیدگاه علوم طبیعی « فعالیتهای انسانی که را در مقیاس زمانی( دهه تا قرن) برجسته بوده اند » را مفهوم سازی کرده است. این بخش از گزارش در توسعه برنامه های تحقیقاتی که اکنون زمینه جامع علم آب و هوا را تشکیل می دهند ، بسیار تأثیرگذار بود. به خصوص قابل توجه است که چگونه نقش انسان مفهوم سازی شد.
در بین شانزده فرآیند مختلف موجود در مدل (پویای شناسی اقیانوس ، بیوشیمی و غیره) ، همه «فعالیتهای انسانی» همچون یک جعبه سیاه واقعی در یک منطقه واحد متمرکز شده و به آن چندان توجه نشد حال آنکه تقریبا در 16 محور مذکور فعالیتهای انسانی بسیار اثر گذار بوده و فرایند گرم شدن زمین را تسریع کرده اند.
گزارش ارزیابی سوم هیئت بین‌دولتی تغییرات اقلیمی(IPCC) نشان داد که سلطه دیدگاه علوم طبیعی بر دیگر رویکردها نتایج زیانباری داشته ودرنتیجه این سلطه؛ تغییرات اقلیمی «به عنوان یک مشکل جهانی زیست محیطی» تنظیم شده و از زمینه های اجتماعی جدا گردیده است.
در همین یک دهه پیش جامعه شناسی تغییرات اجتماعی را یک امر زیست محیطی تلقی می کردند و سالها گذشت تا این که جامعه شناسان اعلام کردند که محرکهای انسانی تغییرات اقلیمی عمیقا در عادتهای زندگی روزمره و ساختار اجتماعی جوامع مدرن ریشه دارد و نظریه تقلیل گرایی اقلیتی مطرح شد.
براساس نظریه تقلیل گرایی اقلیمی اگر تغییرات اجتماعی غیرقابل پیش بینی باشد و تغییرات اقلیمی براساس مدلهای آب و هوایی قابل پیش بینی؛ از روی این مدلها می توان تحولات و تغییرات اجتماعی را پیش بینی کرد.
درحالی که فعالیتهای انسانی که گرمایش زمین را تسریع کردند، ریشه در نگرش‌های اومانیستی داشتند که انسان را به مصرف بیشتر و بیشتر ترغیب کردند، علوم انسانی در حاشیه ماند، وشاید برای کنترل گرمایش زمین بیش از هرچیز نیاز به یک نگرش جدید برای کنترل مصرف و پایان دادن به سلطه پول باشد. /مهتا بذرافکن
🆔 @RuralWomenIssues 👩🌾
1 comment
**
در مورد نظریه تقلیل گرایی اقلیمی منبعی معرفی می فرمایید ؟
Log in to comment