پول داغ، پول خانمانسوز
| امیررضا عبدلی
بین بازار ارز و بازار پیاز وجه اشتراکی هست. در هر دوی این بازارها باید با ریال خرید کرد، و ریال یک پول سرطانی است که قدرتش روز به روز کمتر، و حالش ساعت به ساعت وخیمتر میشود. درمان این پول مریض را به طبیبان قلّابی بیوجدانی سپردهاند که کاری غیر از لاپوشانی و انکار علائم بیماری بلد نیستند. عفونت پولی و مالی سرتاسر اقتصاد را فرا گرفته و غیر از رندان رانتخوار هیچکس در امان نیست.
«پول داغ» تمثیل نویسندگان اقتصادی برای توصیف تورّم شتابناک است. وقتی مقداری پول در حال تضعیف را دریافت میکنید مایل نیستید آن را نگه دارید. به سرعت خرجش میکنید و از شرّش خلاص میشوید. انگار چیز داغی کف دستتان گذاشتهاند که اگر نگهش دارید، میسوزید. انگار به جای حقوق و دستمزد، ضرر و زیان تحویلتان میدهند.
آدمهای عادی در شرایط عادی برای خریدن یک گوشی یا فرش یا یخچال باید چند ماه صرفهجویی و پسانداز کنند. امّا پول داغ را نمیشود پسانداز کرد. اوّلاً وقتی پول داغ میشود، مخارج روزانه آنقدر زیاد میشوند که برای خیلیها چیزی برای پسانداز کردن باقی نمیماند. ثانیاً با پسانداز کردن یا قرض دادن پول داغ، در واقع بخش زیادی از ارزش آن را از بین میبرید و از دست میدهید. پول داغ سیمکشیهای متعارف مدار اقتصاد را میسوزاند و عقل معاش آدمها را به بنبست میرساند. پول داغ، «داغ» است. مردمانی که در یک اقتصاد تورّمزده زندگی میکنند، داغدیدگانیاند که چیزی تسلیت و تسلّایشان نمیدهد.
این روزها بسیاری از مشتریان دلار، آن را برای مسافرت خارجی یا وارد کردن کالا نمیخواهند. هدف این مشتریان از خریدن دلار حفظ ارزش داراییشان و عقب نیفتادن از جریان سیلآسای تورّم است. سودجویی و زیانگریزی حق مسلّم فرد فرد انسانهاست. سودجویی شهروندان عادی حتّی سزاوار یک سرزنش زبانی ساده هم نیست، چه رسد به برخورد قضایی و امنیتی. آنها که مستوجب لعن و نفرین و مستحق اشدّ مجازاتاند، خیانتکارانی هستند که بیشرمانه بر منصب امینالضّرب نشستهاند.
این روزها یک کلمه حقیقت برای تعطیلی یک روزنامه و بیکار شدن دهها روزنامهنگار کفایت میکند. امّا زندگی تلخی که میکنیم حاصل چهل و پنج سال سکوت و ملاحظه و مماشات است. پس لطفاً بدانید و به نادانان یادآور شوید که پول خودبهخود داغ نمیشود. حجم پول را دشمنان خارجی افزایش نمیدهند. تورّم محصول توطئۀ امپریالیستها و منفعتطلبی معاملهگران نیست. مسئله اصلی خواباندن هیجان بازار و پایین آوردن مقطعی نرخ دلار نیست، بلکه احیای حیثیت و کیفیت ریال است. مسئله اصلی خنک کردن پولی است که دیگر از داغی عبور کرده و سرخ شده است.
اگر زبانی برای حرف زدن با مسئولین امروز یا فردای امر یافت میشد به آنها میگفتم امکان ندارد هر مقدار پول که دلتان میخواهد و صلاح میدانید منتشر کنید، و بلایی بر سر ارزش آن نیاید. علاوه بر آن، امکان ندارد ارزش از دست رفتۀ پول را با دستور و حکم قضایی به آن برگردانید.
خنک کردن این پول سرخ و تابیده به رادیاتور اعتماد نیاز دارد. آیا دیگر در ایران سیاستمداری پیدا خواهد شد که قول بدهد «من بساط ظالمانۀ مالیات تورّمی و سوءاستفاده از ریال را جمع میکنم»، و مردم حرفش را باور کنند؟
✅ @karkhone