✅ چگونه ارتش افغانستان به این آسانی مغلوب طالبان شد؟
جمال‌الدین موسوی
این روزها بسیاری می پرسند، چطور ارتش افغانستان به این آسانی مغلوب طالبان شد؟ مغلوب یک نیروی واپس‌گرا و متهم به کشتار؟ ارتشی که با هزینه‌ای زیاد تشکیل شد، تجهیزاتی پیشرفته در اختیار داشت و سالها توسط آمریکا و ناتو آموزش دید!
همین طور می‌پرسند که چطور دولت تا این اندازه آسیب‌پذیر است؟
از اینجا شروع می کنم، از مشاهدات شخصی تمام این سالهای خودم. در سطح اکثر رهبران، مقامهای ارشد دولتی و سران، مسابقه ای از تجمل جریان داشت، خانه‌های اعیانی، کاروان ماشینهای گرانقیمتِ ضد گلوله و سفرهای خارجی خانوادگی. همینطور سرمایه‌گذاری در بازار ملک در دوبی و ترکیه ... آن هم رهبران کشوری که حتی در مرکز تجاری پایتخت آن، صدها معلول، یتیم، کودکِ کار و بیوه زن برای گدایی پرسه می زدند و فقر از سر و روی مردم می بارید.
من از نوجوانی با دقت و از نزدیک تحولات افغانستان را دنبال کرده ام و بیشتر از بیست سال است که با طرفهای مختلف در دولت و مخالفان در تماس بوده ام. اشکالات زیادی در دولت وجود داشته ولی از نظر من، مهمترین آن همین فساد مالی و اداری بوده و هست.
این فساد باعث شد تا بسیاری از مردم افغانستان خود را در برابر نیرویی خشن مثل طالبان، تنها و بی‌دفاع ببینند. گروهی که متهم ردیف اول کشتار کور و بی‌رحمانه غیرنظامیان و نقض گسترده حقوق زنان است و از حکومت آن، تحت عنوان سالهایی سیاه یاد می شود.
همین فساد، سیستم تصمیم گیری، خصوصا تصمیم گیری در حلقه های امنیتی را فلج کرد و در سطحی ملی و بین المللی باعث دلسردی از دولت شد. محمد اشرف غنی بیست سال پیش به عنوان وزیر مالیه و بعد به عنوان رییس جمهور یکی از طراحان اصلی سیستمهای مالی در افغانستان بوده است.
البته آقای غنی معتقد است که کوشش کرده تا شفاف ترین سیستم مالی ممکن را ایجاد کند، ولی پرونده های بزرگ فساد مالی در دولت او خلاف این را نشان می دهد. اسناد متعددی وجود دارد که نشان می دهد او به عنوان یک مقام ارشد، مسئولیت مستقیم و غیر مستقیم داشته و دارد.
ضمن این، بر اساس تحقیقات نهادهای متعدد از جمله موسسه آمریکایی SIGAR خیلی از موارد فساد - علی رغم شواهد بسیار - پیگیری نشده و حتی به مرحله ایجاد پرونده نرسیده است. کارشناسان بین المللی متعددی می گویند که دلیل آن نبود اراده سیاسی برای مبارزه با فساد بوده است.
هر کسی که با دولتی ها در افغانستان مراوده داشته، در همان نگاه اول در می‌یافت که عمده بحث ها بر سر چگونگی تصاحب کرسی‌های اصطلاحا "پولساز" برای جذب امکانات مالی است. بررسی اوضاع خیلی از مقام هایی که به این کرسی ها رسیدند، نشان می دهد که آنها بعدا به ثروتهای عظیمی دست یافتند.
من در این چند سال با مقام های امنیتی متعددی درباره روحیه سربازان افغان برای دفاع از دولت صحبت کرده ام. تمام آنها از تاثیر فساد مالی مقامات ارشد حکومت بر روحیه سربازان شکایت داشتند.
حتی یکی از آنها اسنادی را منتشر کرد که نشان می داد، همین روزها دعوایی اساسی میان تعدادی از مقامها بر سر پول جریان دارد. جایی گابریل گارسیا مارکز نویسنده کلمبیایی از یک متن مذهبی نقل می کند و می گوید: پول مدفوع شیطان است!
جان آگه با #فرهیختگان
جمال‌الدین موسوی
این روزها بسیاری می پرسند، چطور ارتش افغانستان به این آسانی مغلوب طالبان شد؟ مغلوب یک نیروی واپس‌گرا و متهم به کشتار؟ ارتشی که با هزینه‌ای زیاد تشکیل شد، تجهیزاتی پیشرفته در اختیار داشت و سالها توسط آمریکا و ناتو آموزش دید!
همین طور می‌پرسند که چطور دولت تا این اندازه آسیب‌پذیر است؟
از اینجا شروع می کنم، از مشاهدات شخصی تمام این سالهای خودم. در سطح اکثر رهبران، مقامهای ارشد دولتی و سران، مسابقه ای از تجمل جریان داشت، خانه‌های اعیانی، کاروان ماشینهای گرانقیمتِ ضد گلوله و سفرهای خارجی خانوادگی. همینطور سرمایه‌گذاری در بازار ملک در دوبی و ترکیه ... آن هم رهبران کشوری که حتی در مرکز تجاری پایتخت آن، صدها معلول، یتیم، کودکِ کار و بیوه زن برای گدایی پرسه می زدند و فقر از سر و روی مردم می بارید.
من از نوجوانی با دقت و از نزدیک تحولات افغانستان را دنبال کرده ام و بیشتر از بیست سال است که با طرفهای مختلف در دولت و مخالفان در تماس بوده ام. اشکالات زیادی در دولت وجود داشته ولی از نظر من، مهمترین آن همین فساد مالی و اداری بوده و هست.
این فساد باعث شد تا بسیاری از مردم افغانستان خود را در برابر نیرویی خشن مثل طالبان، تنها و بی‌دفاع ببینند. گروهی که متهم ردیف اول کشتار کور و بی‌رحمانه غیرنظامیان و نقض گسترده حقوق زنان است و از حکومت آن، تحت عنوان سالهایی سیاه یاد می شود.
همین فساد، سیستم تصمیم گیری، خصوصا تصمیم گیری در حلقه های امنیتی را فلج کرد و در سطحی ملی و بین المللی باعث دلسردی از دولت شد. محمد اشرف غنی بیست سال پیش به عنوان وزیر مالیه و بعد به عنوان رییس جمهور یکی از طراحان اصلی سیستمهای مالی در افغانستان بوده است.
البته آقای غنی معتقد است که کوشش کرده تا شفاف ترین سیستم مالی ممکن را ایجاد کند، ولی پرونده های بزرگ فساد مالی در دولت او خلاف این را نشان می دهد. اسناد متعددی وجود دارد که نشان می دهد او به عنوان یک مقام ارشد، مسئولیت مستقیم و غیر مستقیم داشته و دارد.
ضمن این، بر اساس تحقیقات نهادهای متعدد از جمله موسسه آمریکایی SIGAR خیلی از موارد فساد - علی رغم شواهد بسیار - پیگیری نشده و حتی به مرحله ایجاد پرونده نرسیده است. کارشناسان بین المللی متعددی می گویند که دلیل آن نبود اراده سیاسی برای مبارزه با فساد بوده است.
هر کسی که با دولتی ها در افغانستان مراوده داشته، در همان نگاه اول در می‌یافت که عمده بحث ها بر سر چگونگی تصاحب کرسی‌های اصطلاحا "پولساز" برای جذب امکانات مالی است. بررسی اوضاع خیلی از مقام هایی که به این کرسی ها رسیدند، نشان می دهد که آنها بعدا به ثروتهای عظیمی دست یافتند.
من در این چند سال با مقام های امنیتی متعددی درباره روحیه سربازان افغان برای دفاع از دولت صحبت کرده ام. تمام آنها از تاثیر فساد مالی مقامات ارشد حکومت بر روحیه سربازان شکایت داشتند.
حتی یکی از آنها اسنادی را منتشر کرد که نشان می داد، همین روزها دعوایی اساسی میان تعدادی از مقامها بر سر پول جریان دارد. جایی گابریل گارسیا مارکز نویسنده کلمبیایی از یک متن مذهبی نقل می کند و می گوید: پول مدفوع شیطان است!
جان آگه با #فرهیختگان
1 comment
Log in to comment
دستگاه دیپلماسی ایالات‌متحده در همان اوانِ ریاست اوباما متوجه این چشم‌اندازِ شکستِ در افغانستان شد، آنگاه که اوباما صراحتا گفت که هیچ قصدی از "ملت‌سازی" در افغانستان ندارد، که درست هم بود. زیرا "ملت‌ها" را "تاریخ" می‌سازد نه این و آن شخص و حکومت.
افغانستان، همچون عراق، زخم‌ناسوری برای ایالات‌متحده شد که جورج‌بوش پسر، این نابخردترین رئیس جمهور آن کشور پس از ترامپ، ببارآورد. جالب است که این‌دو نکبت را هم برای ایالات متحده، آن بستر گسترده پیشامدرنیتی که در این کشور نیمی از مردم آنجا را در چنبره خود دارد و توسط حزب جمهوریخواه نمایندگی می‌شود به کاخ‌سفید فرستادند تا آن فضاحت‌ها را بردامن آن کشور نهند.
آنچه در ایالات‌متحده با جورج‌بوش پسر و ترامپ ببارآمد، درکنار فضاحتی از فساد و ناکارآمدیِ حاکمیتی که افغانستان را در دو دهه گذشته به فاجعه امروز رساند، حکایت از سرشتِ دینامیکیِ "پیشامدرنیتِ" گریزان از خردورزیِ مدرن دارد. خردورزیِ سیاسی که می‌بایست متکی به "دانش" برخاسته از علوم انسانی می‌بود، در این دو رئیس جمهوریِ جمهوریخواه، متکی بر بزن‌بهادریِ "هویت‌محور" گشت تا نداند که بقول اوباما "این که ما توانمندترین نیروی نظامی را درجهان داریم نباید به این بیانجامد که همه مشکلات‌جهانی را چون میخی ببینیم که برایش به فکر چکشی باشیم!"(نقل به مضمون). این خردِ‌سیاسی در آن دو ضایعِ پیش‌وپس از او نبود تا آمریکا را در باتلاق افغانستان و عراق فرو بُردند و مردم افعانستان را هم به شوربختی امروزشان رساندند.
حاصلِ این‌همه در افغانستان مردمان شهری‌ای شد که دراین دودهه اندک‌بویی از کرامت‌انسانی خودشان بردند تا امروز در زیر سیطره طالبان دردِ تحقیر انسانیت‌خود را بسی بیش از آنگاه که چنین بویی را نبرده‌بودند، بچشند! این درد، بی‌تردید گامی به سوی "بلوغ‌ملی" افغان‌هاست، اما بقدری کوچک است که اهمیت آن در برابر بزرگیِ رنجی که آن مردم خواهند کشید، به هیچ می‌گراید.
سرشتِ درون‌زادِ "بلوغ‌های ملی"، آن واقعیتی است که نمی‌شود با آن بازی کرد. اگر قدرتی بی‌رقیب درجهان داشته‌باشیم، باید آنقدر خردمند باشیم که با این "سرشت" درنپیچیم. درجامعه‌ای پیشامدرن و به دور از ادراک "مدرن"، هیچ دمکراسیِ برون‌زادی قابل دوام نخواهد بود؛ ملت‌ها باید که خود به کرامتِ فردانسانیِ خودشان، به حق‌انسانی‌شان، به محوریتِ آزادی، و به اولویتِ حقوق‌بشر برسند، و آنگاه که رسیدند دمکراسی را خود خواهندساخت. تاریخِ هیچ ملتی را نمی‌شود به جلو "هل داد"!