ملّیگرایی اقتصادی (2/2)
حاصل گشتن در گاراژهای پایتخت معاون وقت وزیر اقتصاد را به فردی به اسم اصغرقندچی رساند؛ مردی قوی هیکل، خوش اخلاق که برادرش در جریان حادثه روز دانشجو شهید شده بود و خود در خیابان قزوین گاراژ تعمیر ماشین سنگین داشت.
او از کودکی کار روی ماشینهای سنگین را شروع کرده و به حدی از توانمندی رسیده بود که قطعات و بدنه خودرو تولید میکرد و با حمایت رضا نیازمند به اولین تولیدکننده کامیون در ایران بدل شد.
قندچی در گفتوگو با مجله آیندهنگر خاطره اولین دیدارش با رضانیازمند را اینگونه تعریف میکند:«خودش را معرفی کرد و گفت که معاون وزیر اقتصاد است و برای دیدن کار ما آمده، خلاصه شروع کرد به سؤالپیچ کردن من که چه کار میکنید و چه کار نمیکنید و... من هم حسابی همه چیز را توضیح دادم و قطعاتی را که ساخته بودم نشان دادم؛ هرچه من بیشتر تعریف میکردم و قطعات بیشتری که خودمان درست کرده بودیم بهش نشان میدادم هیجانزدهتر میشدند تا اینکه گفتم بیایید یک چیز ویژه میخواهم به شما نشان دهم، بعد آقای نیازمند و همکارانش را بردم داخل سوله گاراژ و به آنها هیکل کامیونی (بدنه اسبی کامیون) را که با دست ساخته بودم نشان دادم؛ چهره آقای نیازمند در آن لحظه را هیچوقت از یاد نمیبرم، انگار همین حالا بود، آنقدر خوشحال شد که کم مانده بود من را بغل کند؛ بعد از دیدن گاراژ، نیازمند رفت و گفت که یکی ـ دو روز بعد بروم وزارتخانه، وقتی رفتم، پرسید اگر ما حمایت کنیم تو کارخانه تولید کامیون راهاندازی میکنی؟ من هم که عشق تولید بودم سریع گفتم بله.»
اواخر سال 1341 اصغر قندچی برای خرید موتور خودروی ماک و برخی از دیگر قطعات با این کارخانه وارد مذاکره شد و بعد از گرفتن موافقت این شرکت در جاده کرج کارخانه ایران کاوه (بعد از انقلاب به سایپا دیزل تغییر نام داد) را راهاندازی کرد و عملاً از نیمه دوم سال 1342 نخستین کامیونهای ماک ایرانی وارد بازار شد؛ کامیونهایی که تمام بدنه آنها در داخل تولید میشد و تنها موتور و برخی از قطعات آن وارداتی بود.
در کنار تولید کامیون تحول مهم دیگری که در سال 1342 در صنعت خودرو رقم خورد تولید نخستین اتوبوس مونتاژ ایران در تاریخ
28 اسفند از سوی احمد و محمود خیامی بود. برادرانی که همچون اصغر قندچی گاراژدار و تعمیرکار خودرو (در مشهد) بودند و در مهر سال1341 با سرمایه اولیه حدود ۱۰ میلیون تومان شرکت ایران ناسیونال (بعد از انقلاب به ایران خودرو تغییر نام داد) را در خیابان اکباتان تهران تأسیس کردند و در آخرین روزهای سال 1342 اولین محصول این کارخانه که اتوبوس بود را روانه بازار کردند. البته تولید اتوبوس شروع کار شرکت ایران ناسیونال بود؛ کارخانهای که در نیمه دهه 40 با تولید پیکان به بزرگترین شرکت خودروسازی کشور و حتی خاورمیانه بدل شد.
/ سیاستگذاری صنعتی
✅ @karkhone