فروپاشی اقتصادی زنان؛ بحرانی‌تر و شتاب‌گرفته‌تر در بهار ۱۴۰۵

نرخ بیکاری زنان در بهار ۱۴۰۵ به ۱۶.۷٪ رسیده، بیش از دو برابر مردان که ۷.۵٪ است. این رقم یک وضعیت ایستا نیست؛ موجی رو به تشدید است که هر فصل شکاف را عمیق‌تر می‌کند.
اما نرخ بیکاری تنها بخش قابل‌رؤیت ماجراست. سهم مشارکت اقتصادی زنان تنها ۱۳.۷٪ است، یعنی بخش بزرگی از زنان حتی وارد بازار کار نشده‌اند یا از آن بیرون رانده شده‌اند، پیش از آن‌که در آمار بیکاری ثبت شوند. بخشی از این کناره‌گیری از یک مکانیسم آماری می‌آید: زنان اخراج‌شده، ذیل عنوان «خانه‌دار» دسته‌بندی و عملاً از مخرج محاسبات حذف می‌شوند. یعنی رقم ۱۶.۷٪ خودش زیر-برآوردی از واقعیت است، نه بیش‌برآورد.
۲۹ میلیون نفر از ۳۹ میلیون جمعیت غیرفعال کشور، معادل ۷۵٪، را زنان تشکیل می‌دهند. این یعنی مسئلهٔ اصلی دیگر «بیکاری» به معنای متعارف نیست، بلکه اخراج ساختاری از تعریف رسمی نیروی کار است.
زنانی که در بازار کار باقی می‌مانند نیز عمدتاً به اقتصاد غیررسمی رانده می‌شوند. بیش از ۵۰٪ از اشتغال زنان در خدمات خرد و بدون بیمه و قرارداد است، و کارگران فصلی زن مزارع با دستمزد روزانه ۸۰۰ هزار تومان تحت استثمار شدید قرار دارند.
فاصلهٔ شاخص فلاکت میان زنان (۵۸.۹) و مردان (۵۰.۸) نشان می‌دهد این نابرابری ساختاری مستقیماً به رنج محسوس در سطح خانوار ترجمه می‌شود.
سه‌گانهٔ این بحران را می‌توان چنین صورت‌بندی کرد: حذف آماری، طرد اقتصادی، و استثمار در بازار غیررسمی سه گام به‌هم‌پیوسته که هرکدام شرط لازم برای گام بعدی است.

🆔@azambahramiran