شهید آمریکایی مشروطه ایران🌹

سیصد گل سرخ، یک گل نصرانی
ما را ز سر بریده می‌ترسانی؟
ما گر ز سر بریده می‌ترسیدیم
در محفل عاشقان نمی‌رقصیدیم
(نصرانی:اشاره به مسیحیان ناصری، در اینجا اشاره به هوارد باسکرویل مسیحی)

صبح روز دوشنبه ۳۰ فروردین‌ماه ۱۲۸۸ است، در صدر مشروطیت و در جنگی سخت تبریز شدیدا محاصره شده است. فقط یک کوچه مانده تا جنبش مشروطه شکست بخورد، ستارخان در کوچه امیرخیز، آخرین جبهه، در حال مقاومت است.

هوارد باسکرویل معلم ۲۴ ساله مدرسه آمریکایی مموریال تبریز، تحت تاثیر مبارزات مردم ایران قرار گرفته و به مشروطه خواهان می‌پیوندد.

کنسول آمریکا در تبریز، از او میخواهد از صف مشروطه‌خواهان جدا شود، باسکرویل ضمن پس‌دادن پاسپورتش به کنسول میگوید:
"تنها فرق من با این مردم، زادگاهم است، و این فرق بزرگی نیست."

هوارد؛ فرماندهی دسته‌ای از جوانان را به عهده می‌گیرد و در کنار ستارخان و باقرخان در محله شنب غازان (شام گازان) تبریز با استبداد می جنگد و در نهایت، در راه مشروطه ایران، بر اثر اصابت چند گلوله در سینه‌اش شهید میشود.

ستارخان از همان کوچه پیروز می شود و بعد از آن؛ فتح تهران و پیروزی نهایی مشروطه‌خواهان.


مردم تبریز مراسم تشییع باشکوهی برای این شهید آمریکایی راه مشروطه برگزار می کنند. زنان تبریز فرشی با چهره هوارد می‌بافند. به دستور ستارخان، نام هوارد باسکرویل بر روی اسلحه‌اش حک می شود و به همراه پرچم ایران برای مادرش به آمریکا فرستاده می‌شود.(مزار هوارد هم اکنون در گورستان ارامنه تبریز است.)

حسن‌تقی‌زاده درباره او میگوید:
آمریکای جوان، باسکرویلِ جوان را فدای مشروطهٔ جوان ایران کرد.

صادق‌رضازاده شفق که شاهد عینی این ماجرا بوده است میگوید:
در کلیسای آمریکایی ها در اثر ازدحام مردم جا نبود و در مسیر تشییع جنازه جمعیت غریبی بود، جنازه میان صفوف مجاهدین و در پیشاپیش شاگردان و سربازان او رو به آرامگاه ارامنه تبریز حرکت داده شد. هزاران تن دورتادور فضای گورستان را گرفته بودند.

احمد کسروی دیگر شاهد عینی حوادث مشروطه نیز میگوید:
چون او میهمان به‌شمار می‌رفت، هر کسی از شنیدن مرگش اندوهگین و پژمرده می‌شد. به این لحاظ مردم بر آن شدند که جسد او را با تجلیل و شکوه بسیاری به خاک بسپارند. با آنکه گرسنگی همه را آزرده ساخته، در بند این‌ها نشده، خواستند روان جوان آمریکایی را از خود خشنود سازند، سراسر راه از شهر تا گورستان را مجاهدین این سو و آن سو رده کشیده با تفنگ‌های وارونه (به نشانه احترام) ایستادند.

تبریز همیشه پایگاه مشروطه خواهان باقی خواهد ماند

@PN_KFP