نبود تربیت سیاسی لازم و ممانعت از فعالیت احزاب میانه رو و ملی و کمکهای مالی شاه به روحانیون عوامل به قدرت رسیدن خمینی : ************** همانطور كه عرض كردم بعد از 28 مرداد 32 تا سقوط حكومت بنده كی ما تربيت سياسی در ايران كرديم؟ يك مشت مردم ستمكش و بيسواد داشتيم، يا يك عده مردمی داشتيم كه با وجود سواد به هيچ وجه تربيت سياسی نداشتند. و خود دستگاه اينها را اگر فاسد نبودند فاسد مي كرد آن جوانی كه از اروپا و امريكا برمي گشت، سازمان امنيت فوری به سراغش مي رفت اگر در خارج بسراغش نرفته بودند به سراغش می رفت، پيكانش حاضر بود، حقوقش حاضر بود، كلوپ جوانان حاضر بود می گفتند تو فكر نكن ما جای تو فكر مي كنيم حزب هم معنی ندارد يا حزبی كه ما دستورش را مي دهيم. من باز متأسفم كه اين را ياد آوری مي كنم. ولی اينها روزی شايد لازم باشد برای تاريخ ايران. اگر در اين 25 سال شاه اجازه داده بود كه احزاب سياسی ميانه رو بدون هيچ نزديكی به ماركسيسم و حتی به سوسيال دمكراسی و گرايش به اصطلاح چپ خيلی خيلی مختصر تشكيل می شد، خمينی مردم ساده لوح را به اين زودی و به اين سادگی گول نمی زد. راه تشكيلات سياسی را 25 سال بستند. قبل از آنهم كه چيزی نبود. دكتر مصدق هم به سنی كه رسيده بود نه حزب ساز بود نه حزب باز بود. رهبر خوش سابقه و خوش نامی بود. در 57 ما در جريان سيلی قرار گرفتيم كه در مقابلش هيچ چيزنبود از اين جهت شاه كه هميشه به روحانيون، جز يک عده بسيارمعدودشان پول ومقام مي داد ومرحمت داشت وتمام اينهائي كه دورخمينی هستند، هشتاد بلكه نود درصد اينها جيره خواران شاه بودند اينها را تقويت كرد و اينها همانطور كه می دانيد روز آخر ديدند كفه ترازو به طرف خمينی است برگشتند . کتاب سی و هفت روز پس از سی و هفت سال شاپور بختیار

قبل از هر سخنى ياد اين مرد درستكار و توانا را گرامى ميدارم. بنظرم عباس امير انتظام قربانى توطئه جبهه ملى است. جبهه ملى در برنامه اى از پيش تعيين شده قرار بود سوار بر جريان خمينى شود و برنامه هاى كارتر را پيش ببرد. در اين برنامه قرار بود نوعى دموكراسى برقرار گردد و خمينى در عمل كنار گذاشته شود. خمينى اين برنامه را متوجه شد و با اشغال سفارت آمريكا بهم زد. كرنش هاى بازرگان به خمينى صادقانه نبود. عباس امير انتظام مردى بود كه وابستگى حزبى محكمى به افراد بازرگان نداشت و بنا براين ضربه زدن به او بعنوان نماد رابطه با آمريكا آسان بود. جبهه ملى گروهى افراد جاه طلب و كم سواد سياسى هستند كه هيچگاه توانايى پيش بينى سود و هزينه را در تعيين و دنبال روى تاكتيك ها و استراتژى خود نداشته اند و هنوز نيز ندارند و مشخصه اصلى آن ها دشمنى كور با شاهنشاهى پهلوى است. آنان مدام توهين مى كنند و خود فرياد مى كنند كه به ما توهين مى كنند. آنان در جريان انقلاب عامل برنامه كارتر عليه شاه فقيد شدند. ادعاى جاه طلبى فراتر از اهداف بيان شده خود در بيان شخصيت اين افراد را آقاى دكتر لاهيجى نيز بطور ضمنى بيان كرده است..

امیر انتظام قربانی بود اما قربانی همفکران و دوستان انقلابی خودش. مثل این است که مثلاً من بروم عضو گروه تبهکاران بشوم و بعد عضوی از این گروه ماشین مرا بدزدد، یا به من چاقو بزند. بعد بگویم آهای مردم مرا به ناحق زدند. هر کسی هم که با جمهوری اسلامی همکاری کرد (یا می‌کند) باید خودش را برای عواقب آن هم آماده کند، تبهکاری جمهوری اسلامی هم از همان روزهای نخست که امثال خسرودادها را بر بام مدرسه رفاه اعدام می‌کردند مثل روز روشن بود. امیر انتظام بچه نبود و خوب می‌دانست که مذاکرات مخفیانه او (که البته تنها نبود و امثال دکتر بهشتی هم عضو تیم مذاکره‌کننده بودند) با چراغ سبز شخص خمینی انجام می‌شود... خلاصه من امثال امیر انتظام را درستکار و توانا نمیدانم تسخیر سفارت و گروگانگیری نقشه از قبل تعیین شده نبود، دانشجویانِ جوگیر شده خودسرانه این کار را کردند. روز بعد بازرگان استعفا داد، خمینی تا سه روز سکوت کرد و موضع‌گیری نکرد (نگران عکس‌العمل نظامی آمریکا بود) بعد از سه روز که انفعال کارتر را دید از آن حمایت کرد و در صدد اخاذی برآمد

نبود تربیت سیاسی لازم و ممانعت از فعالیت احزاب میانه رو و ملی و کمکهای مالی شاه به روحانیون عوامل به قدرت رسیدن خمینی : ************** همانطور كه عرض كردم بعد از 28 مرداد 32 تا سقوط حكومت بنده كی ما تربيت سياسی در ايران كرديم؟ يك مشت مردم ستمكش و بيسواد داشتيم، يا يك عده مردمی داشتيم كه با وجود سواد به هيچ وجه تربيت سياسی نداشتند. و خود دستگاه اينها را اگر فاسد نبودند فاسد مي كرد آن جوانی كه از اروپا و امريكا برمي گشت، سازمان امنيت فوری به سراغش مي رفت اگر در خارج بسراغش نرفته بودند به سراغش می رفت، پيكانش حاضر بود، حقوقش حاضر بود، كلوپ جوانان حاضر بود می گفتند تو فكر نكن ما جای تو فكر مي كنيم حزب هم معنی ندارد يا حزبی كه ما دستورش را مي دهيم. من باز متأسفم كه اين را ياد آوری مي كنم. ولی اينها روزی شايد لازم باشد برای تاريخ ايران. اگر در اين 25 سال شاه اجازه داده بود كه احزاب سياسی ميانه رو بدون هيچ نزديكی به ماركسيسم و حتی به سوسيال دمكراسی و گرايش به اصطلاح چپ خيلی خيلی مختصر تشكيل می شد، خمينی مردم ساده لوح را به اين زودی و به اين سادگی گول نمی زد. راه تشكيلات سياسی را 25 سال بستند. قبل از آنهم كه چيزی نبود. دكتر مصدق هم به سنی كه رسيده بود نه حزب ساز بود نه حزب باز بود. رهبر خوش سابقه و خوش نامی بود. در 57 ما در جريان سيلی قرار گرفتيم كه در مقابلش هيچ چيزنبود از اين جهت شاه كه هميشه به روحانيون، جز يک عده بسيارمعدودشان پول ومقام مي داد ومرحمت داشت وتمام اينهائي كه دورخمينی هستند، هشتاد بلكه نود درصد اينها جيره خواران شاه بودند اينها را تقويت كرد و اينها همانطور كه می دانيد روز آخر ديدند كفه ترازو به طرف خمينی است برگشتند . کتاب سی و هفت روز پس از سی و هفت سال شاپور بختیار

از نظر ماهوى روشنفكران مشروطه با روشنفكران پس از مشروطه متفاوت هستند. روشنفكران مشروطه تمدن طلب بودند. اكثريت قريب به انفاق روشنفكران پس از مشروطه و اكثريت افراد جبهه ملى در بعد فرهنگى ارتجاعى هستند و از اين رو بهيچ عنوان در بعد سياسى راست گو و درستكار و قابل اعتماد نيستند. علت دنبال روى آنان از خمينى همين وجه ارتجاعى فرهنگى است. آنان با خمينى در بعدهاى معينى از فرهنگ به درجاتى مشترك بودند. آنان دروغ مى گويند. آنان فريب نخوردند. آنان بر اساس ماهيت خود عمل كردند. به من مى گويند مخالف آنان سخن نگو تا متحد شويم. متحد با چه كسانى؟ متحد ت با ارتجاع؟ آيا شما همان سياستى نداريد كه از بختيار اطاعت از جيهه ملى را مى خواستيد؟ مردم ما بايد آگاه باشند و از ارتجاعى كه نادانسته با دروغ پرچم دموكراسى را بلند مى كند و هواداران پهلوى را متهم به ديكتاتورى مى كند فاصله بگيرند. كاربرد دموكراسى در آزادى فرهنگ و اقتصاد است و آنان بصورت كلى و جزئى مخالف اين آزادى هستند و ما بدون دستيابى به اين آزادى راه نجاتى نداريم. اما در مورد تسخير سفارت. من اين افراد اشغالگر را از نزديك مى شناسم. آنان بخودى خود شجاعت اين كار را نداشتند و من خمينى را نيز مى شناسم. بنظرم آنان در روزهاى قبل از تسخير موافقت خمينى را دريافت كرده بودند. علاوه بر إن اجراى نسبتاً دقيق برنامه و متهم سازى امير انتظام كار خوبخودى نبوده و اين دستور خمينى است. خمينى بسيار زيرك و محتاط بود. آمريكا نتوانست اين اتفاق را جمع كند زيرا بايد دست سياستمداران در توطئه عليه شاه فقيد رو مى شد و چون اين سياست هم چنان روى ميز است و سياست تلويزيون وى او اى بروشنى بيانگر چنين سياستى است آمريكا از بيان درست وقايع سرباز ميزند. بنظرمى رسد جبهه ملى كلاً دست پخت آمريكاست.

به درستی اشاره کردید که روشنفکران عصر مشروطه با روشنفکران انقلاب ۵۷ متفاوت بودند. اما در ادامه گفتید که رشدنایافتگی گروههای سیاسی تقصیر حکومت نیست. سوالی که پیش می‌آید اینست که دلیل این فقر تفکر سیاسی در جامعه چیست؟ چرا در دوران مشروطه که ما هیچ دانشگاهی هم نداشتیم، جامعه‌ی ما پر بود از روشنفکرانی مثل ملکم خان، مشیرالدوله، آقاخان کرمانی، آخوندزاده، ملک الشعرای بهار، مجدالسلام کرمانی، دهخدا، میرزا جهانگیر خان صوراسرافیل،تقی‌زاده و .... که می‌توان گفت همه‌شان سکولار بودند. مثلاً ملک‌الشعرای بهار مجلس ملی و عملکرد آن را (که خودش هم عضو آن بود) آنچنان با استدلال نقد می‌کند و با سازوکار مجلس انگلیس مقایسه می‌کند که من افتخار می‌کنم، در نقد خود هم هیچ قال باقر و قال صادق نمی‌کند، به مارکسیسم و حزب کمونیست شوروی هم آویزان نمی‌شود. از آن طرف رهبران سیاسی دهه ۴۰ و ۵۰ می‌شوند جلال آل احمد، شریعتی، بازرگان،حبیب‌الله پیمان، سنجابی، سروش. تفکراتشان را هم که دیگر همه می‌دانند (بازرگان قانون جاذبه را در قرآن کشف کرد، بنی‌صدر کتاب نوشت «اقتصاد توحیدی»، شریعتی هم می‌گفت فاطمه فاطمه است). دلیل این فقر تفکر سیاسی در جامعه چه بود؟ چرا در یک انقلاب شیخ فضل‌الله نوری را اعدام می‌کنند و شصت هفتاد سال بعد خمینی را در ماه می‌بینند؟ چرا شریعتی کرواتی با دکترای جامعه‌شناسی از سوربن ابوذر را اولین سوسیال دموکرات تاریخ بشر می‌داند ولی آقاخان کرمانی مکتب‌خانه‌ای با کلاه نمدی پدر فلسفه تاریخ ایران می‌شود؟ در این شصت هفتاد سال چه اتفاقی افتاد؟ اینکه بگوییم دست‌پخت آمریکا بود، یا زیر سر آخوند بود، یا اینکه مردم جو زیاد خوردن لگد انداختند و از این حرف‌ها ما را به جایی نمی‌رساند

قبل از هر چيز از نگاه دقيق و تيز بين شما سپاس گذارم. روشنفكران مشروطه از دل خانواده هاى سياسى و از بطن كار اجرايى و از خانواده هاى ويژه بيرون آمده بودند. آنان سيستم سياسى را در بهينه سود و هزينه مى ديدند و با دنيا در داد و ستد بودن. ملك الشعراى بهار يك چپگرا بود ولى وزير دوران رضا شاه شد. محمد على فروغى يك انگلو فيل بود ولى در عين حال يك ملى گرا بود و خدمات ارزشمندى به ايران كرد. آنان ميدانستند جهان يك سيستم داد و ستد دارد. اما ما شاه را نوكر آمريكا ميدانستيم و هنوز رضا شاه را بيشتر از شاه قبول داريم چرا كه شاه ديكتاتور بود. خنده دار نيست؟ در فرداى ايران ما بايد با جهان بده بستان داشته باشيم. امتياز بدهيم و امتياز بگيريم.  هميشه جامعه در جهت مخالف تغيير در شرايط گذار حركت مى كند. در دوران مشروطيت حكومت ارتجاعى و روشنفكرات در جهت تمدن جهت گيرى كردند. در دوران رضا شاه گروهى از روشنفكران پديدار شدند كه در جهت ارتجاعى جهت گيرى كردند. در دوران شاه فقيد اين نقش ارتجاعى روشنفكران بيشتر شد چون با انقلاب سفيد موج جديدى از نيروهاى سياسى كه پيشينه روستايى داشتند شكل گرفت كه حتى بازرگان مرتجع را هم نپذيرفت. ما نياز به يك شانس داشتيم كه دوره شاه فقيد طولانى تر شود و ما به نقطه تعادلى جديدى برسيم كه احتمال باز گشت كمتر شود ولى نقشه كارتر برژنسكى جبهه ملى و سرعت دادن به سقوط شاه فقيد اين شانس را از ايران و ايرانى گرفت. ما در دنياى سياست جهان سومى با دو مشكل اساسى رويرو هستيم: يكى خواستگاه سياستمداران است كه نه از بطن خانواده هاى سياسى مانند شاه فقيد و نه از تجربه اجرايى مانند رضا شاه كبير برخواسته اند بلكه از درون كتاب ها سر بر آورده اند و اتفاقاً مدعى تر و پرخاشگر تر هستند. دوم مشكل علم سياست است كه بار علمى اين بدان علت است كه قوانين و اصول علمى بر علم سياست انطباق داده نشده است و به همين دليل جوابى براى سوال هاى واقعى ندارد. علم سياست بايد تعريف كند كه براى هر جامعه اى ظرفيتى وجود دارد و اين ظرفيت ميزان آزادى را در آن جامعه را تعريف مى كند و دموكراسى شكلى الزاماً به آزادى انسان ها نمى انجامد. مثل انتخابات فلسطين كه يك گروه ضد دموكراسى راى آورد و غرب مجبور شد به خاطر اسرائيل زيرش بزند و مقررات دموكراتيك را نقض كند. روشنفكران ما دنبال دموكراسى شكلى هستند. آنان اصل اول سياست را براى مردم بيان نمى كنند. عمداً يا به علت نادانى. سياست به منظور ايجاد سيستمى براى اداره بهتر كشور و زندگى بهتر مردمان است. با اين اصل شما مخالف شاه فقيد نمى شديد و امروز نيز پشت شاهزاده مى ايستاديد. مى بينيم كه چنين نيست. امروز بيشتر سياستمداران ايرانى اپوزيسيون در غرب و در دنياى آزاد هستند. آنان همديگر را تحمل نمى كنند در حاليكه يك هدف مشخص دارند. علت آن اين است كه يا باورى به اصل اول علم سياست ندارند و يا دروغگو و حقه باز و ضد مردمى و فرصت طلب هستند. پيشنهاد مى كنم اگر به انديشه هاى من علاقمند هستيد، مقاله هاى كيهان لندن در بخش تريبون آزاد تحت عنوان پويا مهرفر را بخوانيد. اين سرى از مقالات تقريباً مشابه نگاه من به سياست است.

خواستم بگویم با صحبتهای شما موافقم دیدم در انتها از مرحوم شاپور بختیار نقل قول کردید. باید مصاحبه‌های خواندنی و آموزنده‌ای باشد نه تنها مردم از نظر سیاسی نادان بودند بلکه رهبران سیاسی ( که من نمی‌توانم آنها را روشنفکر بنامم) هم بسیار نادان بودند. به قول دکتر آجودانی روشنفکران انقلاب ۵۷ از تاریخ مشروطه که بیخ گوششان بود بی‌اطلاع بودند

معرفی کتاب http://www.namir.info/home/yakrangi.pdf لینک کتاب یکرنگی ، -------------- یکرنگی، عنوان کتابی نوشته شاپور بختیار، واپسین نخست‌وزیر حکومت پادشاهی مشروطه در ایران است که نخست در سال ۱۹۸۲ و به زبان فرانسوی و با عنوان: Ma fidelite(به معنای وفاداری) نوشته و منتشر شد و هدف نخست از نگارش آن، اطلاع‌رسانی به غیرایرانیان درباره حوادث انقلاب ایران (۱۳۵۷) بود. این کتاب، پس از مدتی زیرنظر خود بختیار و توسط مهشید امیرشاهی، نویسنده و روزنامه نگار ایرانی، با عنوان «یکرنگی» به فارسی ترجمه گردید. بختیار این کتاب را خدمتی دانسته که ضمن مبارزه بی‌امان با دشمنان ایران، برای روشن کردن ذهن خارجیان به انجام رسانیده‌است. تمامی حقوق نویسنده از بابت این کتاب، به یکی از بنیادهای خیریه تقدیم گردیده‌است.

درود آقای دهقان باید کتاب آموزنده‌ای باشه، گذاشتم تو لیست کتابهایی که باید بخونم، شاپور بختیار از معدود کسانی بود که بدون غرض‌ورزی می‌نوشت. با سپاس