برهم کنشی بحران جامعه و بحران خانواده

✍مریم شعبان (رئیس گروه جامعه شناسی کودکی انجمن علمی حقوق کودک ایران)

تئودور آدورنو مفهوم عشق را از درون سائقه های لیبیدوی فروید بیرون آورد. عشق از منظر او شکلی از دگرخواهی عمیق است که ابعادی از آن ارتباطی با شکل عریان میل جنسی ندارند.

لیبیدو در دو کانال جریان دارد. کانال مرگ و کانال زندگی. جریان تصعید، انرژی های لیبیدوی را به هر دو کانال مرگ و زندگی هدایت میکند.

ابزار اصلی که هدایتگر جریان تصعید برای تخلیه لیبیدو در کانال مرگ یا زندگی است همان بسترهای اجتماعی و فرهنگی جامعه است. شرایط اجتماعی و فرهنگی که هر فرد در آن قرار دارد تعیین کننده ی برآمدن کانال مرگ یا زندگی برای پذیرش لیبیدو از دستانِ تصعید است.

زمانی که جامعه به کنشگران رنگ و تصویری از رنج، خشونت، بیماری، فقر، خستگی و سیاهی نشان میدهد، لیبیدو در کانال مرگ جاری شده و خود را در قالب خشونت، آدم کشی، تجاوز، فریاد و فحاشی و نقض حقوق دیگران، توهین و تحقیر دیگران، دزدی، جرایم و انحرافات، وندالیسم و... نشان می دهد که همین ها مجددا فضایی اجتماعی می شوند برای جاری شدن مجدد و مجدد لیبیدو در کانال مرگ. یک برهم کنشی، گردونه یا دور بی پایان که نابودکننده و تخریبگر است.

اما زمانی که فضای جامعه رنگ و تصویری از شادی، احترام، دوستی، همبستگی، آرامش و... را به کنشگران نشان می دهد، لیبیدو در کانال زندگی، هدایت شده و در قالبِ شادی، دگرخواهی، کمک به دیگران، از خودگذشتگی، مهربانی، خلاقیت، نوآوری، هنر و... نمودار می شود. همین ها فضایی به بار می آوردند که بارها و بارها لیبیدو در کانال زندگی جاری می شود. یک برهم کنشی، گردونه یا دور بی پایانِ سازنده.

عشق نتیجه جاری شدن لیبیدو در کانال زندگی و خودش شکلی عمیق از دگرخواهی بی پایان است.
خانواده بستر اصلی ظهور عشق است زیرا کانون خانواده، مهمترین بستر برای هدایت لیبیدو در کانال زندگی و خلق عشق است. خلقی مداوم از عشق که در دوری بی پایان به خانواده و خانواده به عشق تبدیل می شود.

در جامعه فعلی که شبهه ای عظیم از رنج و سیاهی است آیا عشق ممکن است؟
در این کارزار رنج مداومِ خانواده ها برای تامین معیشت و سرپناه، آیا نهاد خانواده به عنوان خالق عشق، عاجز از تداوم عشق است؟

خانواده را دربیابیم. دریچه مرگ را ببندیم و ناجی زندگی را بازیابیم. عشقِ در حال مرگ را احیاء کنیم.

@kherad_jensi