⚜محمد ایمانی

در هیچ دوره‌ای از تاریخ ایران، به جز دوره‌ای در عصر ساسانی، چیزی به نام «حاکمیّت مطلق شرع» وجود نداشته است. در عصر قاجار، قدرت آخوندها اجتماعی بود و نه سیاسی. در عهد ناصری و بویژه با اصلاحات سپهسالار، همین قدرت اجتماعی آخوندها به کنترل قدرت عرفی سلطنت درآمد. مشروطه نه تنها این قدرت را به آخوندها برگرداند و نه تنها پُستی در ساختار قدرت سیاسی برای آخوندها ایجاد کرد، بلکه زمینه ورود فقه به مناسبات حقوقیِ در حال شکل‌گیری در ایران را فراهم کرد. در مناسبات قانونی ایران در عصر قاجار، قدرت، عرفی و حق سلطنت بود. با باز شدن پای فقه به مناسبات حقوقی، زمینهٔ «اجتهاد»های بی‌رویه‌ فراهم شد.

2 comments