بیانیه تعارض منافع در مقاله نباید جنبه تزئینی و دکوری داشته باشد!

Disclosure of conflict of interest should not be a decorative statement

این عنوان مقاله ای است که سالها قبل در مجله ی لانست و با نویسنده نامشخص در جواب به یکی از مقالات محققین ایرانی چاپ شده است.

https://bit.ly/2lKGDzw

در آن مقاله ی اصلی، سه محقق که یکی وزیر وقت بهداشت ایران و دیگری معاونش بوده، در مورد سیستم پزشک خانواده و میزان موفقیتش مطالبی را نوشته اند، اما نه تنها مسئولیت خود را که می تواند جزو تعارض منافع قرار بگیرد اعلام نکرده اند، بلکه ذکر کرده اند تعارض منافعی ندارند.

https://bit.ly/2k79fT4

هر چند مقاله قدیمی است اما ظاهرا این موضوعِ برخورد با تعارض منافع خیلی پیچیده است و به خصوص در جامعه پژوهشی ما نیاز به آموزش دارد.

در این مقاله موضوع دارو نبوده و شاید تعارض منافع هم مالی نبوده است. اما محققین که ظاهرا طرح پزشک خانواده را خود با جدیت پیش می برده اند و از مسئولین وقت وزارت بوده اند تعارض منافع خود را ذکر نکرده اند و البته مقاله آنها هم رترکت نشده است و با یک توضیح موضوع خاتمه پیدا کرده است.

در رابطه با این مقاله با هر سه نویسنده تماس داشتم که دو نفر به من پاسخ دادند:

نظر یکی از نویسندگان:

طرح پزشک خانواده از خیلی قبل تر آغاز شده بود ولی ما آن را با جدیت بیشتر ادامه دادیم.
در ضمن برای مجله هم دوبار استدلالهای خود را توضیح دادیم که تعارض منافع نداریم و این یک برنامه ملی است و لنست هم پذیرفته بود.

نظر یکی دیگر از نویسندگان:

مسئولیت در سابق تعارض منافع محسوب نمی شود. در متن مقاله ی مورد اشاره، نقاط قوت و ضعف برنامه پزشک خانواده را در طی زمان نه فقط در یک برهه خاص مطرح کرده بودیم.

سردبیر مجله لانست اقای هورتون من را میشناخت و در جلسات متعددی ارایه مشترک داشتیم و مسئولیت سابق من امر پنهانی نبود. در زمان نشر نامه موضوع تعارض منافع مطرح نشد .

بعد از وصول نامه اعتراض از همکارانی از تهران ؛ سردبیر مجله لانست از من خواستند که توضیحی بنویسم و من در توضیحم به این موارد اشاره کردم:

https://bit.ly/2kJZN8A

در این مقاله محققین ذکر کرده اند که در زمان نشر مقاله، مسئولیتی نداشته اند و از این که مسئولیتی در گذشته هم می تواند تعارض منافع ایجاد کند اطلاع نداشته اند. همچنین برنامه پزشک خانواده ماهها قبل از مسئولیت ایشان تصویب و اجرایی شده بوده است. در این مقاله به تعارض منافع دو نویسنده اشاره شده و برای یکی از نویسندگان نیز ذکر شده است که تعارض منافعی ندارند.
موارد دیگری نیز در این مقاله ذکر شده است که می توانید مطالعه کنید.

2 comments