حقوق بشر در ایران پیروز شده است
محمد مجتهد شبستری
📌 بارها از خود پرسیده‌ام این‌همه گفتن و نوشتنم دربارۀ ضرورت وارد کردن حقوق بشر عصری در فرهنگ سیاسی ایران و تحمل تیرهای ملامت‌های استبدادگران قدرت‌مدار که پیامد آن‌ها بود در طول چهار دهۀ اخیر، بالاخره به کجا انجامیده است؟ در حال حاضر با مشاهدۀ مطالبات روزافزون اساسی سیاسی، اقتصادی و فرهنگی بخش عظیمی از ملت ایران و اعراض آن‌ها از مرجعیت‌های حامی استبداد و خودداری‌شان از اجابت خواسته‌های مستبدانۀ آنان، و خصوصاً آنچه در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ مشاهده شد پاسخ پرسش خود را یافته‌ام.
📌 آن پاسخ این است که امروز همۀ آنان که در چهار دهۀ اخیر در ایران مطالبه‌گرحقوق بشر بوده‌اند باید بسیار راضی و مسرور باشند؛ زیرا که تمام آن مطالبات گوناگون و اعراض‌ها و مقاومت‌ها چیزی غیر از مطالبۀ جدی ارکان اساسی حقوق بشر نیست و بنابراین امروز حقوق بشر در اعماق فرهنگ سیاسی ایران کنونی ریشه دوانده است. باید مسرور باشیم از این‌که علی‌رغم همۀ کوشش‌های استبدادگران، فرهنگ «حقوق بشر عصری» در ایران به پیروزی رسیده است.
از تحکیم ملت
#فرهیختگان، صدای فرزانگان
محمد مجتهد شبستری
📌 بارها از خود پرسیده‌ام این‌همه گفتن و نوشتنم دربارۀ ضرورت وارد کردن حقوق بشر عصری در فرهنگ سیاسی ایران و تحمل تیرهای ملامت‌های استبدادگران قدرت‌مدار که پیامد آن‌ها بود در طول چهار دهۀ اخیر، بالاخره به کجا انجامیده است؟ در حال حاضر با مشاهدۀ مطالبات روزافزون اساسی سیاسی، اقتصادی و فرهنگی بخش عظیمی از ملت ایران و اعراض آن‌ها از مرجعیت‌های حامی استبداد و خودداری‌شان از اجابت خواسته‌های مستبدانۀ آنان، و خصوصاً آنچه در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ مشاهده شد پاسخ پرسش خود را یافته‌ام.
📌 آن پاسخ این است که امروز همۀ آنان که در چهار دهۀ اخیر در ایران مطالبه‌گرحقوق بشر بوده‌اند باید بسیار راضی و مسرور باشند؛ زیرا که تمام آن مطالبات گوناگون و اعراض‌ها و مقاومت‌ها چیزی غیر از مطالبۀ جدی ارکان اساسی حقوق بشر نیست و بنابراین امروز حقوق بشر در اعماق فرهنگ سیاسی ایران کنونی ریشه دوانده است. باید مسرور باشیم از این‌که علی‌رغم همۀ کوشش‌های استبدادگران، فرهنگ «حقوق بشر عصری» در ایران به پیروزی رسیده است.
از تحکیم ملت
#فرهیختگان، صدای فرزانگان
1 comment
Log in to comment
البته همه اعتبار این تحول تاریخی به فضاحت‌های پس از انقلاب و تبهکاری‌های متولیان دین برنمی‌گردد، بخشی هم فرآورده "انقلاب‌ارتباطات" بود. اما انقلاب‌ارتباطات در متن‌وبستری سخت‌کارگر افتاد که آن بستر را سوانح پساانقلاب ساخت.
سوانح پساانقلاب موجب یک "توهم‌زدایی" عظیم ملی درباره دین و کارکردهای آن شد. این همانی بود که دکترسروش دهه اول انقلاب را سروش امروز کرد، لباس روحانیت از تن دکتر محمد مجتهدشبستری کَند و او را از یک روحانیِ نواندیش به متفکرِ آزاده‌ای ژرف‌اندیش بدل نمود. آن "فسالت اودیه بقدرها" که قرآن می‌گفت، از جنس همین تحول را در ده‌ها میلیون ایرانی هم رقم‌زد.
ملایم‌ترین تقریر ماحصلِ این تحول، آن "آگاهی‌ملی" بود که در سخن واپسینِ مهدی بازرگان پژواک یافت که: "دین برای تمشیت امور دنیا نیست". متدینان ما که در اواخر دهه پنجاه شمسی همگی کمابیش در طیف مفهومی "بنیادگرایی‌اسلامی" قرار می‌گرفتند (از جمله خود بازرگان و یاران‌اش)، امروز دینداری را عمدتا "امری‌شخصی‌ومعنوی" تلقی می‌کنند که منحصرا معطوف به رستگاریِ‌اُخروی است و نمی‌تواند و "نمی‌باید" که در تمشیت امور دنیا وارد شود.
ناگفته پیداست که ماجرا هرگز به این "ملایم‌ترین تقریر" محدود نماند تا ابدا کم‌شمار نباشند توده‌هایی از ایرانیان که بکلی از دین رویگردان شدند.
آن "مطالبه حقوق‌بشر" که محمد مجتهدشبستری به درستی سخن از فراگیر شدن‌اش در میان ایرانیان می‌زند، ریشه در تحول ژرف‌ترِ بالا دارد. پیدایش فهم‌ای از "داشتنِ کرامت‌انسانیِ" همه‌شمول در میان آحاد ایرانیان است که پس از نیم‌قرن آنان را به باورمندی به مندرجات اعلامیه‌جهانی حقوق بشر رسانده است، اعلامیه‌ای که مفاد آن تعارض‌های اساسی و ژرف با شریعت‌اسلام دارد.
بنابر شریعت‌اسلام، "کرامت‌انسانی" آن هم در دامنه‌ای محدود و مُضَیَّق، منحصر به مسلمانان است؛ "کافر" کرامتی ندارد، اگر اهل‌کتاب باشد و "ذمی" بشود، "تحقیرشده‌ای" (آتوا الجزیه عن ید وهم صاغرون) است که تنها حق زنده بودن دارد. و اگر از اهل‌کتاب نباشد، یا که باشد ولی"ذمی" نشود، حق زنده‌بودن هم ندارد!
بانگاهی به سپهر‌اجتماعی ایران، به آسانی می‌توان فهمید که چه نسبت از ایرانیان با این حکم شریعت واقعا همدل و همسویند.
بدگمانی به حکمی از شریعت، خصلتِ دومینویی دارد. این خصلت دومینویی را متولیان دین درطول تاریخ اسلام تدارک دیدند تا هیچ مردم‌ای نتوانند که بگویند "نومن‌ببعض و نکفر ببعض". همین دومینو، دربستر شهادت روزانه مردم بر تبهکاری های متولیانِ‌اسلام که ادعای قدس‌وتقوا هم دارند، موجب شده‌است که از بیش از سه دهه پیش موج فزاینده‌ای برای رویگردانی از دین درجامعه ایران صورت بندد. این موج امروز به آن "حجم‌بحرانی" رسیده‌است که هیچ ناظری نمی‌تواند که آن را نببیند! همین موج است که آینده ایران را رقم خواهد زد، "وگر ناخدا جامه برتن دَرَد"!