هم‌افزایی بخش عمومی و خصوصی در صنعت رایانه

یکی از نخستین پیشگامان صنعت رایانه شرکت IBM بوده است که با دانش تجاری خود کالاهایی ارزشمند نزد جامعه آفریده و در قبالش پاداش بزرگی از مکانیسم بازار دریافت کرده است. اما این دانش تجاری 'به تنهایی' نمی‌توانست به آفرینش ثروت منجر شود. آنچه دانش تجاری IBM را به فعلیت رساند، پیشینه‌ی دور و درازی از همکاری این شرکت با دولت آمریکا بوده است که توانمندی فنی آی‌بی‌ام را توسعه بخشید. در طول جنگ دوم جهانی، سازمان‌های اطلاعاتی نیروی نظامی آمریکا ماشین‌افزارهای پانچ کارت فراوانی از آی‌بی‌ام می‌خریدند که کارآیی چشمگیری داشتند.

نخستین گامی که IBM در صنعت رایانه برداشت، ساخت ماشین‌افزاری به نام Stretch بود که در آزمایشگاه ملّی لس آلاموس توسعه یافت و در آزمایش جنگ‌افزارهای اتمی بکار گرفته شد. نخستین خریدار این محصول نیز سازمان امنیت ملّی آمریکا بود.

رایانه‌های اولیه‌ی IBM خریداری در بخش خصوصی نداشت. تنها خریدار محصولات گران‌قیمتش سازمان‌های دولتی بودند. از یک نقطه‌نظر بازارگرایانه، اگر منابع کمیاب اقتصادی را به تولید کالایی اختصاص دهید که نتواند 'آزمون بازار' را پشت سر گذارد، عملاً دارید منابع کمیاب را هدر می‌دهید؛ اگرچه محصولات اولیه‌ی آی‌بی‌ام از آزمون بازار عبور نکردند، اما همین خریدهای دولتی بودند که به این شرکت فرصت «یادگیری عملی» بخشید تا دانش و تجربه‌ای انباشت کند و روزی بتواند یک محصول قابل عرضه به بازار تولید نماید. این یادگیری عملی به خلق ابرکامپیوترهایی نظیر IBM 360 و IBM 7090 انجامید که سود هنگفتی برای شرکت آفرید و توسعه‌ی توانمندی‌هایش را شتاب بخشید.

دولت آمریکا در کنار سیاست 'طرف تقاضا' (خرید محصولات نوپای IBM)، با سیاست‌های 'طرف عرضه'ای نظیر یارانه‌دهی به پژوهش و توسعه‌ی فناوری رایانش، قابلیت فنی آی‌بی‌ام را توسعه داد. در سال ۱۹۵۲، آی‌بی‌ام قراردادی در پروژه‌ی نظامی 'احاطه‌ی زمینی نیمه‌خودکار' دریافت کرد. در این پروژه، آی‌بی‌ام دانش و تجربه‌ی عملی در زمینه‌ی ساخت حافظه‌ی هسته‌ای و بُردهای مدار چاپی اندوخت که در توسعه‌ی کسب‌وکارش مؤثر بود.

در نتیجه‌ی این همکاری‌ها بود که آی‌بی‌ام به یک ابرشرکت فراملّی نوآفرین تبدیل شد، کیک اقتصاد آمریکا را حجیم کرد و درآمدهای مالیاتی دولت را افزایش داد. این همکاری عمومی - خصوصی همه را غنی‌تر کرد. زمانی که قابلیت‌های کارآفرینانه‌ی بخش خصوصی، و پشتیبانی‌های سیاستی بخش عمومی در هم آمیخته می‌شوند، «نوآفرینی» با سرعتی فراتر از تصورمان شتاب می‌گیرد.

ناشر: @ProgressiveCapitalism

✅ @karkhone