فرد یا جامعه؟ لوفِور، مورخ فرانسوی ، در تلاش خود برای بی‌گناه جلوه دادنِ انقلاب فرانسه از بابتِ مصائب و خونریزی‌های جنگ‌های ناپلئون، آن‌ها را به "دیکتاتوری یک ژنرال ... که طبیعتش ... نمی‌توانست به صلح و اعتدال تن در دهد" منسوب می‌دارد. آلمان‌ها امروز خوشوقت می‌شوند که قضاوتِ اخلاقیِ مورخ به جای آنکه جامعه‌ای را محکوم کند که هیتلر را به وجود آورد به نکوهشِ تبه‌کاریِ فردی او می‌پردازد. روس‌ها، انگلیسی‌ها، و امریکایی‌ها مشتاقانه با منتقدان هم‌آواز شده به استالین، نویل چمبرلین، یا مک‌کارتی حمله‌ی شخصی می‌کنند تا بر سوء رفتار جمعی خود سرپوش بگذارند.
منبع: تاریخ چیست؟ نوشته‌ی ای. اچ. کار، ترجمه‌ی حسن کامشاد، چاپ سوم، صص ۱۱۵-۱۱۶.
