🔸درباره‌ی پیوندِ مرید و مراد

✍هومن پناهنده

به تازگی، برخی کانال‌های اجتماعی ویدیویی پخش کرده‌اند که در آن آقای دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی در ستایش جناب محمد رضا شجریان حرف‌هایی می‌زند. پخش این ویدیو همراه بوده با بَه‌بَه و چَه‌چَه‌ هایی (برای آقای شفیعی) که رسم ِ دیرین، و البته ملال‌آور‌ ِ مریدان و شیفتگان است. اما ،به نظرم، سخن ِ ایشان آشکارا دچار ناسازگاری درونی است. گوینده از طرفی می‌گوید که "در موسیقی، یک شنونده‌ی مبتدی و بسیار بسیار کم‌استعداد و بی‌فرهنگ" است و "از حد خود تجاوز" نمی‌کند ؛ از طرف دیگر،با بی‌پروایی ِ شگفت‌آوری، جایگاهی چنان بلند در موسیقی (همسنگ ِ جایگاه حافظ در شعر) به شجریان اعطا می‌کند که قاعدتاً کسی که خود را موسیقی‌شناس ِ خبره‌‌ای می‌شمرد، آن هم پس از گذشت ِ چندین و چند نسل از عصر ِ ما و در پی ِ سنجش هنر ِ آقای شجریان با هنر پیشینیان و پسینیانش، یعنی با داشتن چشم‌اندازی تاریخی و بسیار گسترده‌تر از آنچه ما داریم، دست به چنین کار خطیری خواهد زد( همان که در مورد هنرمندانی بزرگ همچون حافظ و شکسپیر یا موتسارت و بتهوون پیش آمده) .البته اگر اصلاً بپذیریم که آن موسیقی‌شناس ِ ناآمده جرئت ِ این گونه مقایسه‌ها و داوری‌های معمولاً خالی از عمق را،در جَلوَت، به خود خواهد داد ؛ وگرنه شرط مصلحت این است که این قماش دلیر‌ی‌های متفنّنانه را ،دست بالا، بگذاریم برای کنج خلوت.

به گمانم سخن شفیعی کدکنی در کنار معامله‌ای که شیفتگان با این سخن کرده‌اند نمونه‌‌ای است عبرت‌آموز که به خوبی نشان می‌دهد رابطه‌ی مرید و مرادی چگونه رابطه‌ای است . از مرید نیروی نقد ِ مراد ِ خود را می‌ستاند ،تا آنجا که سستی و کاستی ِ آشکار سخن ِ او را در نمی‌یابد(سهل است آن را به آب ِ زر می‌نویسد و بدان می‌بالد) ؛ از مراد‌ نیز نعمت ِ طرف ِ نقد قرار گرفتن و تصحیح شدن را دریغ می‌دارد .

مریدان انگبین در کام مراد می‌ریزند،اما:

چند گویم من تو را کاین انگبین
زهرِ قتّال است ازان دوری گُزین

#هومن_پناهنده
@gashthaa