🔴 خزر هم خشک می‌شود؟

📌 کارشناسان از کاهش بیش از ۱.۵ متری تراز دریای خزر خبر می‌دهند

♦️در شرایطی که تمام توجه‌ سازمان محیط زیست بر احیای دریاچه ارومیه متمرکز شده، حالا خبر رسیده است که حال دریای خزر هم خوب نیست و به رسیدگی نیاز دارد. اینطور که کارشناسان هشدار داده‌اند، کاهش بارندگی در حوضه دریای خزر باعث شده این دریاچه با کاهش ۱.۵ متری تراز آب مواجه شود.

مدیر کل مرکز علوم جوی و اقیانوسی سازمان هواشناسی ایران به کاهش پنج سانتی‌متری تراز آب دریای خزر نسبت به سال ۱۳۹۹ اشاره کرده و به ایسنا گفته است: «داده‌های ایستگاه‌های پایش دریای خزر از سال ۱۳۷۴ تاکنون روندی کاهشی در تراز آب دریای خزر را نشان می‌دهد. از سال ۱۳۷۴ تاکنون به‌طور متوسط سالانه حدود شش سانتی‌متر از تراز آب دریای خزر کاهش یافته؛ یعنی در ۲۶ سال اخیر، تراز آب دریای خزر ۱.۵ متر کم شده که رقم قابل توجهی است.»

با اینکه در تقویم ایران، روز ۲۱ مرداد به گرامیداشت دریای خزر اختصاص داده شده، توجه واقعی به مشکلات این دریاچه نادیده گرفته شده است. نشت مکرر و زیاد نفت در نواحی ساحلی جمهوری آذربایجان و قزاقستان، ورود مواد زائد و پسماندهای بالغ بر ۴۰ کارخانه و پالایشگاه از کشورهای حاشیه خزر به سمت دریا و پسرفت و انقراض انواع آبزیان دریای خزر از سال ۱۹۹۰ از جمله چالش‌هایی‌اند که دریای خزر با آن‌ها مواجه است.

درباره کاهش تراز آب این دریاچه پیش از این هم اظهار نگرانی و اعلام شده بود که تا رسیدن به تراز این دریاچه در سال ۱۳۵۶، سالی که در ‌پنج دهه اخیر کمترین تراز آب دریای خزر ثبت شده است، تنها یک متر فاصله داریم. همچنین هشدار داده شده بود که اگر شرایط کاهش تراز آب این دریاچه با همین روند ادامه داشته باشد، تا کمتر از ۱۰ سال آینده مجدد به این تراز خواهد رسید.

اما علت اصلی کاهش تراز آب چیست و برای آن چه کاری می‌توان کرد؟ بهزاد لایقی در پاسخ به این پرسش‌ها، مهم‌ترین عامل کاهش تراز آب این دریاچه را کاهش بارندگی در حوضه آبریز دریای خزر می‌داند. او با اشاره به کم شدن دِبی رودخانه‌های این حوضه به‌ویژه رودخانه ولگا، تاکید کرده است: «شدت تابش خورشید بر دریای خزر و تبخیر آب در نتیجه کاهش ابرناکی و بارندگی افزایش می‌یابد و کاهش هرساله تراز این دریاچه را موجب می‌شود. حجم آبی که سالانه در این دریاچه از دست می‌رود، کم نیست؛ بنابراین به‌نظر نمی‌رسد که راهکارهای مصنوعی و انسانی مانند طرح‌های انتقال آب یا کاهش مصرف آب رودخانه‌های حوضه آبریز دریای خزر بتواند مشکلات را برطرف و کمبود آب را جبران کند و تنها بارش است که می‌تواند این شرایط را تغییر دهد.»

📌 پ.ن.: به احتمال یکی از عوامل کاهش تراز آب در اطراف دریای خزر که در این مقاله به آن اشاره نشده، سدهای بسیاری هستند که در کشورهای مختلف از ورود آب رودخانه ها به دریای خزر جلوگیری می کنند که در مورد تعداد سدها در کشورهای مختلف تاکنون آمار درستی در دست نیست.

@SepehrAzadi