در سال ۱۳۵۷، پیش از سلطه خمینیگرایان، مجلس شورای ملی ایران ۲۷ نماینده زن داشت (از ۲۹۰ نماینده) در حالی که مجلس عوام بریتانیای کبیر ۱۹ نماینده زن را در بر میگرفت (از ۶۵۰ کرسی، ۸ نفر از حزب محافظهکار و ۱۱ نفر از حزب کارگر).
بازگویی مبارزات زنان ایرانی و پیروزیهای آنان فضایی بس بیشتر از یک مقاله میطلبد. بدینسان، نمیتوان از همه زنان پیشگام در امروزیسازی ایران یاد کرد. اما چند نام را نمیتوان از قلم انداخت: مهرانگیز منوچهریان، سناتور و قاضی، فرخرو پارسا، وزیر آموزش و پرورش، پروین صوفی، کفیل وزارت کشور، عفتالملوک خواجه نوری، بنیانگذار مدرسه هنرهای زیبا، مهین اسکویی، نخستین زن کارگردان تئاتر، آلینوش طریان، اولین زن کارشناس محیط زیست، معصومه سلطان، اولین زن راننده اتوبوسهای دورسفر، ژینوس نعمت محمودی، اولین زن هواشناس ایران، پروین دارابی، نخستین زن مهندس الکترونیک، و ملیحه فرشاد، آرشیتکت استادیومهای ورزشی المپیک.
در صحنههای هنری و ادبی، زنان ایران پیش از فرو افتادن بختک خمینیگرایی بر کشور، حضور روزبهروز گستردهتری داشتند. فروغ فرخزاد و سیمین بهبهانی بیتردید جزو بزرگترین شاعران ایران معاصرند. پری زنگنه، منیر وکیلی، سودابه تاجبخش، نازیلا زند، هایده چنگیزیان، آیدا احمدزاده، تانیا آشوت و نوین افروز از پیشگامان اپرا، باله و موسیقی کلاسیک غرب در ایران بودند. ایران درودی بیتردید یکی از ماندنیترین نقاشان ایران معاصر خواهد ماند. فهرست زنان هنرپیشه و کارگردان هم در تئاتر و هم در سینما بسیار طولانی خواهد بود. اما نمیتوان کسانی چون مرجان ساتراپی، شهلا ریاحی، فخری خوروش، ایرن زازیانس، و ژاله محتشم را از قلم انداخت.
در دنیای موسیقی مردمی و «پاپ» دلکش، مرضیه، پروین، پوران، هایده، مهستی، گوگوش، خاطره پروانه، الهه و بسیاری دیگر فراموش نخواهند شد. در سالهای ۱۹۷۰، گوگوش موفقترین صادرات ایران بود و امپراتوری هواخواهانش از آفریقای شمالی و اروپای غربی تا آسیای مرکزی گسترش داشت.
صدیقه دولتآبادی و محترم اسکندری بیش از ۱۰۰ سال قبل در کنفرانس زنان شرق و کنگره بینالمللی زنان در برلین شرکت کردند. در کنفرانس زنان شرق، محترم اسکندری از «ضرورت حیاتی و تاریخی پایان دادن به حقارت زنان در جهان اسلام» سخن گفت. او تاکید کرد که کشورهای مسلمان بیآنکه زن را بهعنوان یک انسان کامل بشناسند، هرگز نخواهند توانست به انحطاط تاریخی خود پایان دهند.
صدیقه دولتآبادی از «بانوان همه کشورها» خواست به زنان مسلمان کمک کنند تا با کسب حقوق مساوی وارد دنیای امروز شوند: آنچه را شما دارید ما هم میخواهیم، آزادی، برابری و کرامت انسانی.
نزدیک به ۸۰ سال بعد، هیئت زنان جمهوری اسلامی در کنفرانس جهانی زنان در پکن شرکت کرد. در آنجا، نماینده ایران، زهرا رهنورد، با محکوم کردن الگوی امپریالیستی غربی، تاکید کرد که زن مسلمان الگوی خاص خود را دارد و در واقع، از آنچه صدیقه دولتآبادی آرزو میکرد بیزار است.
امروز، به نظر میرسد بسیاری از زنان ایرانی، شاید هم اکثریت آنان، الگوی صدیقه دولتآبادی را به الگوی زهرا رهنورد ترجیح میدهند. هدف آنان بازگرداندن ایران به مسیری است که از نیمه قرن نوزدهم آغاز شد و با همه پستیها و بلندیها میرفت تا ایران را در دنیای امروز و در صف اول ملل قرار دهد. این مسیر با انقلاب ۱۳۵۷ قطع شد و ایران را در یک زیگزاگ فاجعهبار به تله افکند. ویران کردن قبر صدیقه دولتآبادی سمبل انتقامجویی شیفتگان «الگوی اسلامی» از میلیونها زن ایرانی بود که در دوران مشروطه در ساختن یک ایران پیشرو و سربلند نقش داشتند.
یک قبر را میتوان ویران کرد اما امروز، میلیونها زن ایرانی همچنان در راه زندگی و آزادی مبارزه میکنند.
تبریزیها اصطلاحی دارند به نام «مَزگمات» یعنی «ساخته در مسکو» که در آغاز برای توصیف فرقه دموکرات استالینی به کار میرفت، اما بهتدریج به هر چیز یا فکر ضدایرانی اطلاق میشود. الگوی بهاصطلاح اسلامی که آیتالله علی خامنهای برای زن ایرانی ارائه میدهد یک «مَزگمات» بیش نیست.
@PN_KFP